Ibis Liburnis inter alta navium,amice, propugnacula,paratus omne Caesaris periculumsubire, Maecenas, tuo:quid nos, quibus te vita sit superstiteiucunda, si contra, gravis?utrumne iussi persequemur otiumnon dulce, ni tecum simul,an hunc laborem mente laturi, decetqua ferre non mollis viros?feremus et te vel per Alpium iugainhospitalem et Caucasumvel occidentis usque ad ultimum sinumforti sequemur pectore.roges, tuom labore quid iuvem meo,inbellis ac firmus parum?comes minore sum futurus in metu,qui maior absentis habet:ut adsidens inplumibus pullis avisserpentium adlapsus timetmagis relictis, non, ut adsit, auxililatura plus praesentibus.libenter hoc et omne militabiturbellum in tuae spem gratiae,non ut iuvencis inligata pluribusaratra nitantur meispecusve Calabris ante Sidus fervidumLucana mutet pascuisneque ut superni villa candens TusculiCircaea tangat moenia:satis superque me benignitas tuaditavit, haud paraveroquod aut avarus ut Chremes terra premam,discinctus aut perdam nepos.
“Beatus ille qui procul negotiis,ut prisca gens mortalium,paterna rura bubus exercet suissolutus omni faenoreneque excitatur classico miles trucineque horret iratum mareforumque vitat et superba civiumpotentiorum limina.ergo aut adulta vitium propaginealtas maritat populosaut in reducta valle mugientiumprospectat errantis gregesinutilisque falce ramos amputansfeliciores inseritaut pressa puris mella condit amphorisaut tondet infirmas ovis.vel cum decorum mitibus pomis caputAutumnus agris extulit,ut gaudet insitiva decerpens piracertantem et uvam purpurae,qua muneretur te, Priape, et te, paterSilvane, tutor finium.libet iacere modo sub antiqua ilice,modo in tenaci gramine:labuntur altis interim ripis aquae,queruntur in Silvis avesfrondesque lymphis obstrepunt manantibus,somnos quod invitet levis.at cum tonantis annus hibernus Iovisimbris nivisque conparat,aut trudit acris hinc et hinc multa caneapros in obstantis plagasaut amite levi rara tendit retiaturdis edacibus dolospavidumque leporem et advenam laqueo gruemiucunda captat praemia.quis non malarum quas amor curas habethaec inter obliviscitur?quodsi pudica mulier in partem iuvetdomum atque dulcis liberos,Sabina qualis aut perusta Solibuspernicis uxor Apuli,sacrum vetustis exstruat lignis focumlassi Sub adventum viriclaudensque textis cratibus laetum pecusdistenta siccet uberaet horna dulci vina promens doliodapes inemptas adparet:non me Lucrina iuverint conchyliamagisve rhombus aut scari,siquos Eois intonata fluctibushiems ad hoc vertat mare,non Afra avis descendat in ventrem meum,non attagen Ionicusiucundior quam lecta de pinguissimisoliva ramis arborumaut herba lapathi prata amantis et gravimalvae salubres corporivel agna festis caesa Terminalibusvel haedus ereptus lupo.has inter epulas ut iuvat pastas ovisvidere properantis domum,videre fessos vomerem inversum bovescollo trahentis languidopositosque vernas, ditis examen domus,circum renidentis Laris.”haec ubi locutus faenerator Alfius,iam iam futurus rusticus,omnem redegit idibus pecuniam,quaerit kalendis ponere.
Parentis olim siquis inpia manusenile guttur fregerit,edit cicutis alium nocentius.o dura messorum ilia.quid hoc veneni saevit in praecordiis?num viperinus his cruorincoctus herbis me fefellit? an malasCanidia tractavit dapes?ut Argonautas praeter omnis candidumMedea mirata est ducem,ignota tauris inligaturum iugaperunxit hoc Iasonem,hoc delibutis ulta donis paelicemserpente fugit alite.nec tantus umquam Siderum insedit vaporsiticulosae Apuliaenec munus umeris efficacis Herculisinarsit aestuosius.at siquid umquam tale concupiveris,iocose Maecenas, precor,manum puella savio opponat tuo,extrema et in sponda cubet.
Lupis et agnis quanta Sortito obtigit,tecum mihi discordia est,Hibericis peruste funibus latuset crura dura compede.licet superbus ambules pecunia,fortuna non mutat genus.videsne, sacram metiente te viamcum bis trium ulnarum toga,ut ora vertat huc et huc euntiumliberrima indignatio?“sectus flagellis hic triumviralibuspraeconis ad fastidiumarat Falerni mille fundi iugeraet Appiam mannis teritsedilibusque magnus in primis equesOthone contempto sedet.quid attinet tot ora navium gravirostrata duci ponderecontra latrones atque servilem manumhoc, hoc tribuno militum?”
“At o deorum quidquid in caelo regitterras et humanum genus,quid iste fert tumultus aut quid omniumvoltus in unum me truces?per liberos te, si vocata partubusLucina veris adfuit,per hoc inane purpurae decus precor,per inprobaturum haec Iovem,quid ut noverca me intueris aut utipetita ferro belua?”ut haec trementi questus ore constititinsignibus raptis puer,inpube corpus, quale posset inpiamollire Thracum pectora:Canidia, brevibus illigata viperiscrinis et incomptum caput,iubet sepulcris caprificos erutas,iubet cupressos funebriset uncta turpis ova ranae Sanguineplumamque nocturnae strigisherbasque, quas Iolcos atque Hiberiamittit venenorum ferax,et ossa ab ore rapta ieiunae canisflammis aduri Colchicis.at expedita Sagana, per totam domumspargens Avernalis aquas,horret capillis ut marinus asperisechinus aut Laurens aper.abacta nulla Veia conscientialigonibus duris humumexhauriebat, ingemens laboribus,quo posset infossus puerlongo die bis terque mutatae dapisinemori spectaculo,cum promineret ore, quantum exstant aquasuspensa mento corpora;exsucta uti medulla et aridum iecuramoris esset poculum,interminato cum semel fixae cibointabuissent pupulae.non defuisse masculae libidinisAriminensem Foliamet otiosa credidit Neapoliset omne vicinum oppidum,quae sidera excantata voce Thessalalunamque caelo deripit.hic inresectum saeva dente lividoCanidia rodens pollicemquid dixit aut quid tacuit? “o rebus meisnon infideles arbitrae,Nox et Diana, quae silentium regis,arcana cum fiunt sacra,nunc, nunc adeste, nunc in hostilis domosiram atque numen vertite.formidulosis cum latent silvis feraedulci sopore languidae,senem, quod omnes rideant, adulterumlatrent Suburanae canesnardo perunctum, quale non perfectiusmeae laborarint manus.quid accidit? cur dira barbarae minusvenena Medeae valent,quibus Superbam fugit ulta paelicem,magni Creontis filiam,cum palla, tabo munus imbutum, novamincendio nuptam abstulit?atqui nec herba nec latens in asperisradix fefellit me locis.indormit unctis omnium cubilibusoblivione paelicum?a, a, solutus ambulat veneficaescientioris carmine.non usitatis, Vare, potionibus,o multa fleturum caput,ad me recurres nec vocata mens tuaMarsis redibit vocibus.maius parabo, maius infundam tibifastidienti poculumpriusque caelum Sidet inferius maritellure porrecta superquam non amore sic meo flagres utibitumen atris ignibus.”sub haec puer iam non, ut ante, mollibuslenire verbis inpias,sed dubius unde rumperet silentium,misit Thyesteas preces:“venena maga non fas nefasque, non valentconvertere humanam vicem.diris agam vos: dira detestationulla expiatur victima.quin, ubi perire iussus exspiravero,nocturnus occurram Furorpetamque voltus umbra curvis unguibus,quae vis deorum est Manium,et inquietis adsidens praecordiispavore somnos auferam.vos turba vicatim hinc et hinc saxis petenscontundet obscaenas anus;post insepulta membra different lupiet Esquilinae alitesneque hoc parentes, heu mihi superstites,effugerit spectaculum.”
Quid inmerentis hospites vexas, canisignavos adversum lupos?quin huc inanis, si potes, vertis minaset me remorsurum petis?nam qualis aut Molossus aut fulvos Lacon,amica vis pastoribus,agam per altas aure sublata nivisquaecumque praecedet fera;tu, cum timenda voce complesti nemus,proiectum odoraris cibum.cave, cave, namque in malos asperrimusparata tollo cornua,qualis Lycambae spretus infido generaut acer hostis Bupalo.an si quis atro dente me petiverit,inultus ut flebo puer?
Quo, quo scelesti ruitis? aut cur dexterisaptantur enses conditi?parumne campis atque Neptuno superfusum est Latini sanguinis,non ut superbas invidae KarthaginisRomanus arces ureret,intactus aut Britannus ut descenderetsacra catenatus via,sed ut Secundum vota Parthorum suaVrbs haec periret dextera?neque hic lupis mos nec fuit leonibusumquam nisi in dispar feris.furorne caecos an rapit vis acrioran culpa? responsum date.tacent et albus ora pallor inficitmentesque perculsae Stupent.sic est: acerba fata Romanos aguntscelusque fraternae necis,ut inmerentis fluxit in terram Remisacer nepotibus cruor.
Rogare longo putidam te saeculo,viris quid enervet meas,cum sit tibi dens ater et rugis vetusfrontem senectus exarethietque turpis inter aridas natispodex velut crudae bovis.sed incitat me pectus et mammae putresequina quales uberaventerque mollis et femur tumentibusexile suris additum.esto beata, funus atque imaginesducant triumphales tuomnec sit marita, quae rotundioribusonusta bacis ambulet.quid? quod libelli Stoici inter Sericosiacere pulvillos amant,inlitterati num minus nervi rigentminusve languet fascinum?quod ut superbo provoces ab inguine,ore adlaborandum est tibi.
Quando repositum Caecubum ad festas dapesvictore laetus Caesaretecum sub alta—sic Iovi gratum—domo,beate Maecenas, bibamsonante mixtum tibiis carmen lyra,hac Dorium, illis barbarum?ut nuper, actus cum freto Neptuniusdux fugit ustis navibusminatus Vrbi vincla, quae detraxeratservis amicus perfidis.Romanus eheu—posteri negabitis—emancipatus feminaefert vallum et arma miles et spadonibusservire rugosis potestinterque signa turpe militariasol adspicit conopium.ad hunc frementis verterunt bis mille equosGalli canentes Caesaremhostiliumque navium portu latentpuppes sinistrorsum citae.io Triumphe, tu moraris aureoscurrus et intactas boves?io Triumphe, nec Iugurthino parembello reportasti ducemneque Africanum, cui super Karthaginemvirtus Sepulcrum condidit.terra marique victus hostis Punicolugubre mutavit sagum.aut ille centum nobilem Cretam urbibusventis iturus non suisexercitatas aut petit Syrtis notoaut fertur incerto mari.capaciores adfer huc, puer, Scyphoset Chia vina aut Lesbiavel quod fluentem nauseam coerceatmetire nobis Caecubum.curam metumque Caesaris rerum iuvatdulci Lyaeo solvere.
Mala soluta navis exit aliteferens olentem Mevium.ut horridis utrumque verberes latus,Auster, memento fluctibus;niger rudentis Eurus inverso marifractosque remos differat;insurgat Aquilo, quantus altis montibusfrangit trementis ilics;nec sidus atra nocte amicum adpareat,qua tristis Orion cadit;quietiore nec feratur aequorequam Graia victorum manus,cum Pallas usto vertit iram ab Ilioin inpiam Aiacis ratem.o quantus instat navitis sudor tuistibique pallor luteuset illa non virilis heiulatiopreces et aversum ad Iovem,Ionius udo cum remugiens sinusNoto carinam ruperitopima quodsi praeda curvo litoreporrecta mergos iuverit,libidinosus immolabitur caperet agna Tempestatibus.
Petti, nihil me sicut antea iuvatscribere versiculos amore percussum gravi,amore, qui me praeter omnis expetitmollibus in pueris aut in puellis urere.hic tertius December, ex quo destitiInachia furere, silvis honorem decutit.heu me, per Vrbem (nam pudet tanti mali)fabula quanta fui, conviviorum et paenitet,in quis amantem languor et silentiumarguit et latere petitus imo spiritus.“contrane lucrum nil valere candidumpauperis ingenium” querebar adplorans tibi,simul calentis inverecundus deusfervidiore mero arcana promorat loco.“quodsi meis inaestuet praecordiislibera bilis, ut haec ingrata ventis dividatfomenta volnus nil malum levantia,desinet inparibus certare submotus pudor.”ubi haec severus te palam laudaveram,iussus abire domum ferebar incerto pedead non amicos heu mihi postis et heulimina dura, quibus lumbos et infregi latus.nunc gloriantis quamlibet mulierculamvincere mollitia amor Lycisci me tenet;unde expedire non amicorum queantlibera consilia nec contumeliae graves,sed alius ardor aut puellae candidaeaut teretis pueri longam renodantis comam.
Quid tibi vis, mulier nigris dignissima barris?munera quid mihi quidve tabellasmittis nec firmo iuveni neque naris obesae?namque sagacius unus odoror,polypus an gravis hirsutis cubet hircus in alisquam canis acer ubi lateat sus.qui sudor vietis et quam malus undique membriscrescit odor, cum pene Solutoindomitam properat rabiem sedare, neque illiiam manet umida creta colorquestercore fucatus crocodili iamque Subandotenta cubilia tectaque rumpit.vel mea cum saevis agitat fastidia verbis:“Inachia langues minus ac me;Inachiam ter nocte potes, mihi Semper ad unummollis opus. pereat male quae teLesbia quaerenti taurum monstravit inertem.cum mihi Cous adesset Amyntas,cuius in indomito constantior inguine nervosquam nova collibus arbor inhaeret.muricibus Tyriis iteratae vellera lanaecui properabantur? tibi nempe,ne foret aequalis inter conviva, magis quemdiligeret mulier sua quam te.o ego non felix, quam tu fugis, ut pavet acrisagna lupos capreaeque leones!”
Horrida tempestas caelum contraxit et imbresnivesque deducunt Iovem; nunc mare, nunc siluaeThreicio Aquilone sonant. rapiamus, amici,Occasionem de die dumque virent genuaet decet, obducta solvatur fronte senectus.tu vina Torquato move consule pressa meo.cetera mitte loqui: deus haec fortasse benignareducet in sedem vice. nunc et Achaemenioperfundi nardo iuvat et fide Cyllenealevare diris pectora Sollicitudinibus,nobilis ut grandi cecinit Centaurus alumno:“invicte, mortalis dea nate puer Thetide,te manet Assaraci tellus, quam frigida parvifindunt Scamandri flumina lubricus et Simois,unde tibi reditum certo Subtemine Parcaerupere, nec mater domum caerula te revehet.illic omne malum vino cantuque levato,deformis aegrimoniae dulcibus adloquiis.”
Mollis inertia cur tantam diffuderit imisoblivionem sensibus,pocula Lethaeos ut si ducentia somnosarente fauce traxerim,candide Maecenas, occidis Saepe rogando:deus, deus nam me vetatinceptos, olim promissum carmen, iambosad umbilicum adducere.non aliter Samio dicunt arsisse BathylloAnacreonta Teium,qui persaepe cava testudine flevit amoremnon elaboratum ad pedem.ureris ipse miser: quodsi non pulcrior ignisaccendit obsessam Ilion,gaude sorte tua; me libertina, nec unocontenta, Phryne macerat.
Nox erat et caelo fulgebat Luna serenointer minora sidera,cum tu, magnorum numen laesura deorum,in verba iurabas mea,artius atque hedera procera adstringitur ilexlentis adhaerens bracchiis;dum pecori lupus et nautis infestus Orionturbaret hibernum mareintonsosque agitaret Apollinis aura capillos,fore hunc amorem mutuom,o dolitura mea multum virtute Neaera:nam siquid in Flacco viri est,non feret adsiduas potiori te dare nocteset quaeret iratus paremnec semel offensi cedet constantia formae,si certus intrarit dolor.et tu, quicumque es felicior atque meo nuncsuperbus incedis malo,sis pecore et multa dives tellure licebittibique Pactolus fluatnec te Pythagorae fallant arcana renatiformaque vincas Nirea,heu heu, translatos alio maerebis amores,ast ego vicissim risero.
Altera iam teritur bellis civilibus aetas,suis et ipsa Roma viribus ruit.quam neque finitimi valuerunt perdere Marsiminacis aut Etrusca Porsenae manus,aemula nec virtus Capuae nec Spartacus acernovisque rebus infidelis Allobroxnec fera caerulea domuit Germania pubeparentibusque abominatus Hannibal:inpia perdemus devoti sanguinis aetasferisque rursus occupabitur solum:barbarus heu cineres insistet victor et Vrbemeques sonante verberabit ungula,quaeque carent ventis et solibus ossa Quirini,(nefas videre) dissipabit insolens.forte quid expediat communiter aut melior pars,malis carere quaeritis laboribus;nulla sit hac potior sententia: Phocaeorumvelut profugit exsecrata civitasagros atque lares patrios habitandaque fanaapris reliquit et rapacibus lupis,ire, pedes quocumque ferent, quocumque per undasNotus vocabit aut protervos Africus.sic placet? an melius quis habet suadere? Secundaratem occupare quid moramur alite?sed iuremus in haec: “simul imis saxa renarintvadis levata, ne redire sit nefas;neu conversa domum pigeat dare lintea, quandoPadus Matina laverit cacumina,in mare seu celsus procurrerit Appenninusnovaque monstra iunxerit libidinemirus amor, iuvet ut tigris subsidere cervis,adulteretur et columba miluo,credula nec ravos timeant armenta leonesametque salsa levis hircus aequora.”haec et quae poterunt reditus abscindere dulciseamus omnis exsecrata civitasaut pars indocili melior grege; mollis et exspesinominata perpremat cubilia.vos, quibus est virtus, muliebrem tollite luctum,Etrusca praeter et volate litora.nos manet Oceanus circum vagus: arva beatapetamus, arva divites et insulas,reddit ubi cererem tellus inarata quotanniset inputata floret usque vinea,germinat et numquam fallentis termes olivaesuamque pulla ficus ornat arborem,mella cava manant ex ilice, montibus altislevis crepante lympha desilit pede.illic iniussae veniunt ad mulctra capellaerefertque tenta grex amicus uberanec vespertinus circumgemit ursus ovilenec intumescit alta viperis humus;pluraque felices mirabimur, ut neque largisaquosus Eurus arva radat imbribus,pinguia nec siccis urantur semina glaebis,utrumque rege temperante caelitum.non huc Argoo contendit remige pinusneque inpudica Colchis intulit pedem,non huc Sidonii torserunt cornua nautae,laboriosa nec cohors Vlixei.nulla nocent pecori contagia, nullius astrigregem aestuosa torret impotentia.Iuppiter illa piae secrevit litora genti,ut inquinavit aere tempus aureum,aere, dehinc ferro duravit saecula, quorumpiis secunda vate me datur fuga.
“Iam iam efficaci do manus scientiae,supplex et oro regna per Proserpinae,per et Dianae non movenda numina,per atque libros carminum valentiumrefixa caelo devocare sidera,Canidia: parce vocibus tandem sacriscitumque retro solve, solve turbinem.movit nepotem Telephus Nereium,in quem superbus ordinarat agminaMysorum et in quem tela acuta torserat.unxere matres Iliae additum ferisalitibus atque canibus homicidam Hectorem,postquam relictis moenibus rex prociditheu pervicacis ad pedes Achillei.saetosa duris exuere pellibuslaboriosi remiges Vlixeivolente Circa membra; tunc mens et sonusrelapsus atque notus in voltus honor.dedi satis superque poenarum tibi,amata nautis multum et institoribus.fugit iuventas et verecundus colorreliquit ossa pelle amicta lurida,tuis capillus albus est odoribus,nullum a labore me reclinat otium;urget diem nox et dies noctem neque estlevare tenta spiritu praecordia.ergo negatum vincor ut credam miser,Sabella pectus increpare carminacaputque Marsa dissilire nenia.quid amplius vis? o mare et terra, ardeo,quantum neque atro delibutus HerculesNessi cruore nec Sicana fervidavirens in Aetna flamma; tu, donec cinisiniuriosis aridus ventis ferar,cales venenis officina Colchicis.quae finis aut quod me manet stipendium?effare; iussas cum fide poenas luam,paratus expiare, seu poposceriscentum iuvencos sive mendaci lyravoles sonare: “tu pudica, tu probaperambulabis astra sidus aureum.”infamis Helenae Castor offensus vicefraterque magni Castoris, victi prece,adempta vati reddidere lumina:et tu, potes nam, solve me dementia,o nec paternis obsoleta sordibusneque in sepulcris pauperum prudens anusnovendialis dissipare pulveres.tibi hospitale pectus et purae manustuosque venter Pactumeius et tuocruore rubros obstetrix pannos lavit,utcumque fortis exsilis puerpera.”“quid obseratis auribus fundis preces?non saxa nudis surdiora navitisNeptunus alto tundit hibernus salo.inultus ut tu riseris Cotytiavolgata, sacrum liberi Cupidinis,et Esquilini pontifex veneficiinpune ut Vrbem nomine inpleris meo?quid proderat ditasse Paelignas anusvelociusve miscuisse toxicum?sed tardiora fata te votis manent:ingrata misero vita ducenda est in hoc,novis ut usque suppetas laboribus.optat quietem Pelopis infidi pater,egens benignae Tantalus semper dapis,optat Prometheus obligatus aliti,optat supremo collocare Sisyphusin monte saxum; sed vetant leges Iovis.voles modo altis desilire turribus,frustraque vincla gutturi innectes tuomodo ense pectus Norico recluderefastidiosa tristis aegrimonia.vectabor umeris tunc ego inimicis equesmeaeque terra cedet insolentiae.an quae movere cereas imagines,ut ipse nosti curiosus, et poloderipere lunam vocibus possim meis,possim crematos excitare mortuosdesiderique temperare pocula,plorem artis in te nil agentis exitus?”