ἄνδραμοιἔννεπε, μοῦσα, πολύτροπον, ὃςμάλαπολλὰπλάγχθη, ἐπεὶΤροίηςἱερὸνπτολίεθρονἔπερσεν:πολλῶνδ᾽ἀνθρώπωνἴδενἄστεακαὶνόονἔγνω,πολλὰδ᾽ὅγ᾽ἐνπόντῳπάθενἄλγεαὃνκατὰθυμόν,ἀρνύμενοςἥντεψυχὴνκαὶνόστονἑταίρων.ἀλλ᾽οὐδ᾽ὣςἑτάρουςἐρρύσατο, ἱέμενόςπερ:αὐτῶνγὰρσφετέρῃσινἀτασθαλίῃσινὄλοντο,νήπιοι, οἳκατὰβοῦςὙπερίονοςἨελίοιοἤσθιον: αὐτὰρὁτοῖσινἀφείλετονόστιμονἦμαρ.τῶνἁμόθενγε, θεά, θύγατερΔιός, εἰπὲκαὶἡμῖν.ἔνθ᾽ἄλλοιμὲνπάντες, ὅσοιφύγοναἰπὺνὄλεθρον,οἴκοιἔσαν, πόλεμόντεπεφευγότεςἠδὲθάλασσαν:τὸνδ᾽οἶοννόστουκεχρημένονἠδὲγυναικὸςνύμφηπότνι᾽ἔρυκεΚαλυψὼδῖαθεάωνἐνσπέσσιγλαφυροῖσι, λιλαιομένηπόσινεἶναι.ἀλλ᾽ὅτεδὴἔτοςἦλθεπεριπλομένωνἐνιαυτῶν,τῷοἱἐπεκλώσαντοθεοὶοἶκόνδενέεσθαιεἰςἸθάκην, οὐδ᾽ἔνθαπεφυγμένοςἦενἀέθλωνκαὶμετὰοἷσιφίλοισι. θεοὶδ᾽ἐλέαιρονἅπαντεςνόσφιΠοσειδάωνος: ὁδ᾽ἀσπερχὲςμενέαινενἀντιθέῳὈδυσῆιπάροςἣνγαῖανἱκέσθαι.ἀλλ᾽ὁμὲνΑἰθίοπαςμετεκίαθετηλόθ᾽ἐόντας,Αἰθίοπαςτοὶδιχθὰδεδαίαται, ἔσχατοιἀνδρῶν,οἱμὲνδυσομένουὙπερίονοςοἱδ᾽ἀνιόντος,ἀντιόωνταύρωντεκαὶἀρνειῶνἑκατόμβης.ἔνθ᾽ὅγ᾽ἐτέρπετοδαιτὶπαρήμενος: οἱδὲδὴἄλλοιΖηνὸςἐνὶμεγάροισινὈλυμπίουἁθρόοιἦσαν.τοῖσιδὲμύθωνἦρχεπατὴρἀνδρῶντεθεῶντε:μνήσατογὰρκατὰθυμὸνἀμύμονοςΑἰγίσθοιο,τόνῥ᾽Ἀγαμεμνονίδηςτηλεκλυτὸςἔκταν᾽Ὀρέστης:τοῦὅγ᾽ἐπιμνησθεὶςἔπε᾽ἀθανάτοισιμετηύδα:“ὢ πόποι, οἷον δή νυ θεοὺς βροτοὶ αἰτιόωνται:ἐξἡμέωνγάρφασικάκ᾽ἔμμεναι, οἱδὲκαὶαὐτοὶσφῇσινἀτασθαλίῃσινὑπὲρμόρονἄλγε᾽ἔχουσιν,ὡςκαὶνῦνΑἴγισθοςὑπὲρμόρονἈτρεΐδαογῆμ᾽ἄλοχονμνηστήν, τὸνδ᾽ἔκτανενοστήσαντα,εἰδὼςαἰπὺνὄλεθρον, ἐπεὶπρόοἱεἴπομενἡμεῖς,Ἑρμείανπέμψαντες, ἐύσκοπονἀργεϊφόντην,μήτ᾽αὐτὸνκτείνεινμήτεμνάασθαιἄκοιτιν:ἐκγὰρὈρέσταοτίσιςἔσσεταιἈτρεΐδαο,ὁππότ᾽ἂνἡβήσῃτεκαὶἧςἱμείρεταιαἴης.ὣςἔφαθ᾽Ἑρμείας, ἀλλ᾽οὐφρέναςΑἰγίσθοιοπεῖθ᾽ἀγαθὰφρονέων: νῦνδ᾽ἁθρόαπάντ᾽ἀπέτισεν.”τὸνδ᾽ἠμείβετ᾽ἔπειταθεά, γλαυκῶπιςἈθήνη:“ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη, ὕπατε κρειόντων,καὶλίηνκεῖνόςγεἐοικότικεῖταιὀλέθρῳ:ὡςἀπόλοιτοκαὶἄλλος, ὅτιςτοιαῦτάγεῥέζοι:ἀλλάμοιἀμφ᾽Ὀδυσῆιδαΐφρονιδαίεταιἦτορ,δυσμόρῳ, ὃςδὴδηθὰφίλωνἄποπήματαπάσχεινήσῳἐνἀμφιρύτῃ, ὅθιτ᾽ὀμφαλόςἐστιθαλάσσης.νῆσοςδενδρήεσσα, θεὰδ᾽ἐνδώματαναίει,Ἄτλαντοςθυγάτηρὀλοόφρονος, ὅςτεθαλάσσηςπάσηςβένθεαοἶδεν, ἔχειδέτεκίοναςαὐτὸςμακράς, αἳγαῖάντεκαὶοὐρανὸνἀμφὶςἔχουσιν.τοῦθυγάτηρδύστηνονὀδυρόμενονκατερύκει,αἰεὶδὲμαλακοῖσικαὶαἱμυλίοισιλόγοισινθέλγει, ὅπωςἸθάκηςἐπιλήσεται: αὐτὰρὈδυσσεύς,ἱέμενοςκαὶκαπνὸνἀποθρῴσκοντανοῆσαιἧςγαίης, θανέεινἱμείρεται. οὐδένυσοίπερἐντρέπεταιφίλονἦτορ, Ὀλύμπιε. οὔνύτ᾽ὈδυσσεὺςἈργείωνπαρὰνηυσὶχαρίζετοἱερὰῥέζωνΤροίῃἐνεὐρείῃ; τίνύοἱτόσονὠδύσαο, Ζεῦ;”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηνεφεληγερέταΖεύς:”“τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.πῶςἂνἔπειτ᾽Ὀδυσῆοςἐγὼθείοιολαθοίμην,ὃςπερὶμὲννόονἐστὶβροτῶν, περὶδ᾽ἱρὰθεοῖσινἀθανάτοισινἔδωκε, τοὶοὐρανὸνεὐρὺνἔχουσιν;ἀλλὰΠοσειδάωνγαιήοχοςἀσκελὲςαἰεὶΚύκλωποςκεχόλωται, ὃνὀφθαλμοῦἀλάωσεν,ἀντίθεονΠολύφημον, ὅουκράτοςἐστὶμέγιστονπᾶσινΚυκλώπεσσι: Θόωσαδέμιντέκενύμφη,Φόρκυνοςθυγάτηρἁλὸςἀτρυγέτοιομέδοντος,ἐνσπέσσιγλαφυροῖσιΠοσειδάωνιμιγεῖσα.ἐκτοῦδὴὈδυσῆαΠοσειδάωνἐνοσίχθωνοὔτικατακτείνει, πλάζειδ᾽ἀπὸπατρίδοςαἴης.ἀλλ᾽ἄγεθ᾽, ἡμεῖςοἵδεπεριφραζώμεθαπάντεςνόστον, ὅπωςἔλθῃσι: Ποσειδάωνδὲμεθήσειὃνχόλον: οὐμὲνγὰρτιδυνήσεταιἀντίαπάντωνἀθανάτωνἀέκητιθεῶνἐριδαινέμενοἶος.”τὸνδ᾽ἠμείβετ᾽ἔπειταθεά, γλαυκῶπιςἈθήνη:“ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη, ὕπατε κρειόντων,εἰμὲνδὴνῦντοῦτοφίλονμακάρεσσιθεοῖσιν,νοστῆσαιὈδυσῆαπολύφροναὅνδεδόμονδε,ἙρμείανμὲνἔπειταδιάκτορονἀργεϊφόντηννῆσονἐςὨγυγίηνὀτρύνομεν, ὄφρατάχιστανύμφῃἐυπλοκάμῳεἴπῃνημερτέαβουλήν,νόστονὈδυσσῆοςταλασίφρονος, ὥςκενέηται:αὐτὰρἐγὼνἸθάκηνδ᾽ἐσελεύσομαι, ὄφραοἱυἱὸνμᾶλλονἐποτρύνωκαίοἱμένοςἐνφρεσὶθείω,εἰςἀγορὴνκαλέσαντακάρηκομόωνταςἈχαιοὺςπᾶσιμνηστήρεσσινἀπειπέμεν, οἵτέοἱαἰεὶμῆλ᾽ἁδινὰσφάζουσικαὶεἰλίποδαςἕλικαςβοῦς.πέμψωδ᾽ἐςΣπάρτηντεκαὶἐςΠύλονἠμαθόεντανόστονπευσόμενονπατρὸςφίλου, ἤνπουἀκούσῃ,ἠδ᾽ἵναμινκλέοςἐσθλὸνἐνἀνθρώποισινἔχῃσιν.”ὣςεἰποῦσ᾽ὑπὸποσσὶνἐδήσατοκαλὰπέδιλα,ἀμβρόσιαχρύσεια, τάμινφέρονἠμὲνἐφ᾽ὑγρὴνἠδ᾽ἐπ᾽ἀπείροναγαῖανἅμαπνοιῇςἀνέμοιο:εἵλετοδ᾽ἄλκιμονἔγχος, ἀκαχμένονὀξέιχαλκῷ,βριθὺμέγαστιβαρόν, τῷδάμνησιστίχαςἀνδρῶνἡρώων, τοῖσίντεκοτέσσεταιὀβριμοπάτρη.βῆδὲκατ᾽Οὐλύμποιοκαρήνωνἀίξασα,στῆδ᾽ἸθάκηςἐνὶδήμῳἐπὶπροθύροιςὈδυσῆος,οὐδοῦἐπ᾽αὐλείου: παλάμῃδ᾽ἔχεχάλκεονἔγχος,εἰδομένηξείνῳ, ΤαφίωνἡγήτοριΜέντῃ.εὗρεδ᾽ἄραμνηστῆραςἀγήνορας. οἱμὲνἔπειταπεσσοῖσιπροπάροιθεθυράωνθυμὸνἔτερπονἥμενοιἐνῥινοῖσιβοῶν, οὓςἔκτανοναὐτοί:κήρυκεςδ᾽αὐτοῖσικαὶὀτρηροὶθεράποντεςοἱμὲνοἶνονἔμισγονἐνὶκρητῆρσικαὶὕδωρ,οἱδ᾽αὖτεσπόγγοισιπολυτρήτοισιτραπέζαςνίζονκαὶπρότιθεν, τοὶδὲκρέαπολλὰδατεῦντο.τὴνδὲπολὺπρῶτοςἴδεΤηλέμαχοςθεοειδής,ἧστογὰρἐνμνηστῆρσιφίλοντετιημένοςἦτορ,ὀσσόμενοςπατέρ᾽ἐσθλὸνἐνὶφρεσίν, εἴποθενἐλθὼνμνηστήρωντῶνμὲνσκέδασινκατὰδώματαθείη,τιμὴνδ᾽αὐτὸςἔχοικαὶδώμασινοἷσινἀνάσσοι.τὰφρονέων, μνηστῆρσιμεθήμενος, εἴσιδ᾽Ἀθήνην.βῆδ᾽ἰθὺςπροθύροιο, νεμεσσήθηδ᾽ἐνὶθυμῷξεῖνονδηθὰθύρῃσινἐφεστάμεν: ἐγγύθιδὲστὰςχεῖρ᾽ἕλεδεξιτερὴνκαὶἐδέξατοχάλκεονἔγχος,καίμινφωνήσαςἔπεαπτερόενταπροσηύδα:“χαῖρε, ξεῖνε, παρ᾽ ἄμμι φιλήσεαι: αὐτὰρ ἔπειτα δείπνουπασσάμενοςμυθήσεαιὅττεόσεχρή.”“ὣς εἰπὼν ἡγεῖθ᾽, ἡ δ᾽ ἕσπετο Παλλὰς Ἀθήνη.οἱδ᾽ὅτεδήῥ᾽ἔντοσθενἔσανδόμουὑψηλοῖο,ἔγχοςμένῥ᾽ἔστησεφέρωνπρὸςκίοναμακρὴνδουροδόκηςἔντοσθενἐυξόου, ἔνθαπερἄλλαἔγχε᾽Ὀδυσσῆοςταλασίφρονοςἵστατοπολλά,αὐτὴνδ᾽ἐςθρόνονεἷσενἄγων, ὑπὸλῖταπετάσσας,καλὸνδαιδάλεον: ὑπὸδὲθρῆνυςποσὶνἦεν.πὰρδ᾽αὐτὸςκλισμὸνθέτοποικίλον, ἔκτοθενἄλλωνμνηστήρων, μὴξεῖνοςἀνιηθεὶςὀρυμαγδῷδείπνῳἁδήσειεν, ὑπερφιάλοισιμετελθών,ἠδ᾽ἵναμινπερὶπατρὸςἀποιχομένοιοἔροιτο.χέρνιβαδ᾽ἀμφίπολοςπροχόῳἐπέχευεφέρουσακαλῇχρυσείῃ, ὑπὲρἀργυρέοιολέβητος,νίψασθαι: παρὰδὲξεστὴνἐτάνυσσετράπεζαν.σῖτονδ᾽αἰδοίηταμίηπαρέθηκεφέρουσα,εἴδαταπόλλ᾽ἐπιθεῖσα, χαριζομένηπαρεόντων:δαιτρὸςδὲκρειῶνπίνακαςπαρέθηκενἀείραςπαντοίων, παρὰδέσφιτίθειχρύσειακύπελλα:κῆρυξδ᾽αὐτοῖσινθάμ᾽ἐπῴχετοοἰνοχοεύων.ἐςδ᾽ἦλθονμνηστῆρεςἀγήνορες. οἱμὲνἔπειταἑξείηςἕζοντοκατὰκλισμούςτεθρόνουςτε,τοῖσιδὲκήρυκεςμὲνὕδωρἐπὶχεῖραςἔχευαν,σῖτονδὲδμῳαὶπαρενήνεονἐνκανέοισιν,κοῦροιδὲκρητῆραςἐπεστέψαντοποτοῖο.οἱδ᾽ἐπ᾽ὀνείαθ᾽ἑτοῖμαπροκείμεναχεῖραςἴαλλον.αὐτὰρἐπεὶπόσιοςκαὶἐδητύοςἐξἔρονἕντομνηστῆρες, τοῖσινμὲνἐνὶφρεσὶνἄλλαμεμήλει,μολπήτ᾽ὀρχηστύςτε: τὰγὰρτ᾽ἀναθήματαδαιτός:κῆρυξδ᾽ἐνχερσὶνκίθαρινπερικαλλέαθῆκενΦημίῳ, ὅςῥ᾽ἤειδεπαρὰμνηστῆρσινἀνάγκῃ.ἦτοιὁφορμίζωνἀνεβάλλετοκαλὸνἀείδειν.αὐτὰρΤηλέμαχοςπροσέφηγλαυκῶπινἈθήνην,ἄγχισχὼνκεφαλήν, ἵναμὴπευθοίαθ᾽οἱἄλλοι:“ξεῖνε φίλ᾽, ἦ καὶ μοι νεμεσήσεαι ὅττι κεν εἴπω;τούτοισινμὲνταῦταμέλει, κίθαριςκαὶἀοιδή,ῥεῖ᾽, ἐπεὶἀλλότριονβίοτοννήποινονἔδουσιν,ἀνέρος, οὗδήπουλεύκ᾽ὀστέαπύθεταιὄμβρῳκείμεν᾽ἐπ᾽ἠπείρου, ἢεἰνἁλὶκῦμακυλίνδει.εἰκεῖνόνγ᾽Ἰθάκηνδεἰδοίατονοστήσαντα,πάντεςκ᾽ἀρησαίατ᾽ἐλαφρότεροιπόδαςεἶναιἢἀφνειότεροιχρυσοῖότεἐσθῆτόςτε.νῦνδ᾽ὁμὲνὣςἀπόλωλεκακὸνμόρον, οὐδέτιςἡμῖνθαλπωρή, εἴπέρτιςἐπιχθονίωνἀνθρώπωνφῇσινἐλεύσεσθαι: τοῦδ᾽ὤλετονόστιμονἦμαρ.ἀλλ᾽ἄγεμοιτόδεεἰπὲκαὶἀτρεκέωςκατάλεξον:τίςπόθενεἰςἀνδρῶν; πόθιτοιπόλιςἠδὲτοκῆες;ὁπποίηςτ᾽ἐπὶνηὸςἀφίκεο: πῶςδέσεναῦταιἤγαγονεἰςἸθάκην; τίνεςἔμμεναιεὐχετόωντο;οὐμὲνγὰρτίσεπεζὸνὀίομαιἐνθάδ᾽ἱκέσθαι.καίμοιτοῦτ᾽ἀγόρευσονἐτήτυμον, ὄφρ᾽ἐὺεἰδῶ,ἠὲνέονμεθέπειςἦκαὶπατρώιόςἐσσιξεῖνος, ἐπεὶπολλοὶἴσανἀνέρεςἡμέτερονδῶἄλλοι, ἐπεὶκαὶκεῖνοςἐπίστροφοςἦνἀνθρώπων.”τὸνδ᾽αὖτεπροσέειπεθεά, γλαυκῶπιςἈθήνη:“τοιγὰρ ἐγώ τοι ταῦτα μάλ᾽ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.ΜέντηςἈγχιάλοιοδαΐφρονοςεὔχομαιεἶναιυἱός, ἀτὰρΤαφίοισιφιληρέτμοισινἀνάσσω.νῦνδ᾽ὧδεξὺννηὶκατήλυθονἠδ᾽ἑτάροισινπλέωνἐπὶοἴνοπαπόντονἐπ᾽ἀλλοθρόουςἀνθρώπους,ἐςΤεμέσηνμετὰχαλκόν, ἄγωδ᾽αἴθωνασίδηρον.νηῦςδέμοιἥδ᾽ἕστηκενἐπ᾽ἀγροῦνόσφιπόληος,ἐνλιμένιῬείθρῳὑπὸΝηίῳὑλήεντι.ξεῖνοιδ᾽ἀλλήλωνπατρώιοιεὐχόμεθ᾽εἶναιἐξἀρχῆς, εἴπέρτεγέροντ᾽εἴρηαιἐπελθὼνΛαέρτηνἥρωα, τὸνοὐκέτιφασὶπόλινδεἔρχεσθ᾽, ἀλλ᾽ἀπάνευθενἐπ᾽ἀγροῦπήματαπάσχεινγρηὶσὺνἀμφιπόλῳ, ἥοἱβρῶσίντεπόσιντεπαρτιθεῖ, εὖτ᾽ἄνμινκάματοςκατὰγυῖαλάβῃσινἑρπύζοντ᾽ἀνὰγουνὸνἀλωῆςοἰνοπέδοιο.νῦνδ᾽ἦλθον: δὴγάρμινἔφαντ᾽ἐπιδήμιονεἶναι,σὸνπατέρ᾽: ἀλλάνυτόνγεθεοὶβλάπτουσικελεύθου.οὐγάρπωτέθνηκενἐπὶχθονὶδῖοςὈδυσσεύς,ἀλλ᾽ἔτιπουζωὸςκατερύκεταιεὐρέιπόντῳνήσῳἐνἀμφιρύτῃ, χαλεποὶδέμινἄνδρεςἔχουσινἄγριοι, οἵπουκεῖνονἐρυκανόωσ᾽ἀέκοντα.αὐτὰρνῦντοιἐγὼμαντεύσομαι, ὡςἐνὶθυμῷἀθάνατοιβάλλουσικαὶὡςτελέεσθαιὀίω,οὔτετιμάντιςἐὼνοὔτ᾽οἰωνῶνσάφαεἰδώς.οὔτοιἔτιδηρόνγεφίληςἀπὸπατρίδοςαἴηςἔσσεται, οὐδ᾽εἴπέρτεσιδήρεαδέσματ᾽ἔχῃσιν:φράσσεταιὥςκενέηται, ἐπεὶπολυμήχανόςἐστιν.ἀλλ᾽ἄγεμοιτόδεεἰπὲκαὶἀτρεκέωςκατάλεξον,εἰδὴἐξαὐτοῖοτόσοςπάϊςεἰςὈδυσῆος.αἰνῶςμὲνκεφαλήντεκαὶὄμματακαλὰἔοικαςκείνῳ, ἐπεὶθαμὰτοῖονἐμισγόμεθ᾽ἀλλήλοισιν,πρίνγετὸνἐςΤροίηνἀναβήμεναι, ἔνθαπερἄλλοιἈργείωνοἱἄριστοιἔβανκοίλῃςἐνὶνηυσίν:ἐκτοῦδ᾽οὔτ᾽Ὀδυσῆαἐγὼνἴδονοὔτ᾽ἔμ᾽ἐκεῖνος.”τὴνδ᾽αὖΤηλέμαχοςπεπνυμένοςἀντίονηὔδα:“τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλ᾽ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.μήτηρμέντέμέφησιτοῦἔμμεναι, αὐτὰρἐγώγεοὐκοἶδ᾽: οὐγάρπώτιςἑὸνγόνοναὐτὸςἀνέγνω.ὡςδὴἐγώγ᾽ὄφελονμάκαρόςνύτευἔμμεναιυἱὸςἀνέρος, ὃνκτεάτεσσινἑοῖςἔπιγῆραςἔτετμε.νῦνδ᾽ὃςἀποτμότατοςγένετοθνητῶνἀνθρώπων,τοῦμ᾽ἔκφασιγενέσθαι, ἐπεὶσύμετοῦτ᾽ἐρεείνεις.”τὸνδ᾽αὖτεπροσέειπεθεά, γλαυκῶπιςἈθήνη:“οὐ μέν τοι γενεήν γε θεοὶ νώνυμνον ὀπίσσω θῆκαν, ἐπεὶσέγετοῖονἐγείνατοΠηνελόπεια.ἀλλ᾽ἄγεμοιτόδεεἰπὲκαὶἀτρεκέωςκατάλεξον:τίςδαίς, τίςδὲὅμιλοςὅδ᾽ἔπλετο; τίπτεδέσεχρεώ;εἰλαπίνηἠὲγάμος; ἐπεὶοὐκἔρανοςτάδεγ᾽ἐστίν:ὥςτέμοιὑβρίζοντεςὑπερφιάλωςδοκέουσιδαίνυσθαικατὰδῶμα. νεμεσσήσαιτόκενἀνὴραἴσχεαπόλλ᾽ὁρόων, ὅςτιςπινυτόςγεμετέλθοι.”τὴνδ᾽αὖΤηλέμαχοςπεπνυμένοςἀντίονηὔδα:“ξεῖν᾽, ἐπεὶ ἂρ δὴ ταῦτά μ᾽ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς,μέλλενμένποτεοἶκοςὅδ᾽ἀφνειὸςκαὶἀμύμωνἔμμεναι, ὄφρ᾽ἔτικεῖνοςἀνὴρἐπιδήμιοςἦεν:νῦνδ᾽ἑτέρωςἐβόλοντοθεοὶκακὰμητιόωντες,οἳκεῖνονμὲνἄιστονἐποίησανπερὶπάντωνἀνθρώπων, ἐπεὶοὔκεθανόντιπερὧδ᾽ἀκαχοίμην,εἰμετὰοἷςἑτάροισιδάμηΤρώωνἐνὶδήμῳ,ἠὲφίλωνἐνχερσίν, ἐπεὶπόλεμοντολύπευσεν.τῷκένοἱτύμβονμὲνἐποίησανΠαναχαιοί,ἠδέκεκαὶᾧπαιδὶμέγακλέοςἤρατ᾽ὀπίσσω.νῦνδέμινἀκλειῶςἅρπυιαιἀνηρείψαντο:οἴχετ᾽ἄιστοςἄπυστος, ἐμοὶδ᾽ὀδύναςτεγόουςτεκάλλιπεν. οὐδέτικεῖνονὀδυρόμενοςστεναχίζωοἶον, ἐπείνύμοιἄλλαθεοὶκακὰκήδε᾽ἔτευξαν.ὅσσοιγὰρνήσοισινἐπικρατέουσινἄριστοι,ΔουλιχίῳτεΣάμῃτεκαὶὑλήεντιΖακύνθῳ,ἠδ᾽ὅσσοικραναὴνἸθάκηνκάτακοιρανέουσιν,τόσσοιμητέρ᾽ἐμὴνμνῶνται, τρύχουσιδὲοἶκον.ἡδ᾽οὔτ᾽ἀρνεῖταιστυγερὸνγάμονοὔτετελευτὴνποιῆσαιδύναται: τοὶδὲφθινύθουσινἔδοντεςοἶκονἐμόν: τάχαδήμεδιαρραίσουσικαὶαὐτόν.”τὸνδ᾽ἐπαλαστήσασαπροσηύδαΠαλλὰςἈθήνη:“ὢ πόποι, ἦ δὴ πολλὸν ἀποιχομένου Ὀδυσῆος δεύῃ, ὅκεμνηστῆρσινἀναιδέσιχεῖραςἐφείη.εἰγὰρνῦνἐλθὼνδόμουἐνπρώτῃσιθύρῃσισταίη, ἔχωνπήληκακαὶἀσπίδακαὶδύοδοῦρε,τοῖοςἐὼνοἷόνμινἐγὼτὰπρῶτ᾽ἐνόησαοἴκῳἐνἡμετέρῳπίνοντάτετερπόμενόντε,ἐξἘφύρηςἀνιόνταπαρ᾽ἼλουΜερμερίδαο—ᾤχετογὰρκαὶκεῖσεθοῆςἐπὶνηὸςὈδυσσεὺςφάρμακονἀνδροφόνονδιζήμενος, ὄφραοἱεἴηἰοὺςχρίεσθαιχαλκήρεας: ἀλλ᾽ὁμὲνοὔοἱδῶκεν, ἐπείῥαθεοὺςνεμεσίζετοαἰὲνἐόντας,ἀλλὰπατήροἱδῶκενἐμός: φιλέεσκεγὰραἰνῶσ—τοῖοςἐὼνμνηστῆρσινὁμιλήσειενὈδυσσεύς:πάντεςκ᾽ὠκύμοροίτεγενοίατοπικρόγαμοίτε.ἀλλ᾽ἦτοιμὲνταῦταθεῶνἐνγούνασικεῖται,ἤκεννοστήσαςἀποτίσεται, ἦεκαὶοὐκί,οἷσινἐνὶμεγάροισι: σὲδὲφράζεσθαιἄνωγα,ὅππωςκεμνηστῆραςἀπώσεαιἐκμεγάροιο.εἰδ᾽ἄγενῦνξυνίεικαὶἐμῶνἐμπάζεομύθων:αὔριονεἰςἀγορὴνκαλέσαςἥρωαςἈχαιοὺςμῦθονπέφραδεπᾶσι, θεοὶδ᾽ἐπὶμάρτυροιἔστων.μνηστῆραςμὲνἐπὶσφέτερασκίδνασθαιἄνωχθι,μητέραδ᾽, εἴοἱθυμὸςἐφορμᾶταιγαμέεσθαι,ἂψἴτωἐςμέγαρονπατρὸςμέγαδυναμένοιο:οἱδὲγάμοντεύξουσικαὶἀρτυνέουσινἔεδναπολλὰμάλ᾽, ὅσσαἔοικεφίληςἐπὶπαιδὸςἕπεσθαι.σοὶδ᾽αὐτῷπυκινῶςὑποθήσομαι, αἴκεπίθηαι:νῆ᾽ἄρσαςἐρέτῃσινἐείκοσιν, ἥτιςἀρίστη,ἔρχεοπευσόμενοςπατρὸςδὴνοἰχομένοιο,ἤντίςτοιεἴπῃσιβροτῶν, ἢὄσσανἀκούσῃςἐκΔιός, ἥτεμάλισταφέρεικλέοςἀνθρώποισι.πρῶταμὲνἐςΠύλονἐλθὲκαὶεἴρεοΝέστοραδῖον,κεῖθενδὲΣπάρτηνδεπαρὰξανθὸνΜενέλαον:ὃςγὰρδεύτατοςἦλθενἈχαιῶνχαλκοχιτώνων.εἰμένκενπατρὸςβίοτονκαὶνόστονἀκούσῃς,ἦτ᾽ἂντρυχόμενόςπερἔτιτλαίηςἐνιαυτόν:εἰδέκετεθνηῶτοςἀκούσῃςμηδ᾽ἔτ᾽ἐόντος,νοστήσαςδὴἔπειταφίληνἐςπατρίδαγαῖανσῆμάτέοἱχεῦαικαὶἐπὶκτέρεακτερεΐξαιπολλὰμάλ᾽, ὅσσαἔοικε, καὶἀνέριμητέραδοῦναι.αὐτὰρἐπὴνδὴταῦτατελευτήσῃςτεκαὶἔρξῃς,φράζεσθαιδὴἔπειτακατὰφρένακαὶκατὰθυμὸνὅππωςκεμνηστῆραςἐνὶμεγάροισιτεοῖσικτείνῃςἠὲδόλῳἢἀμφαδόν: οὐδέτίσεχρὴνηπιάαςὀχέειν, ἐπεὶοὐκέτιτηλίκοςἐσσι.ἢοὐκἀίειςοἷονκλέοςἔλλαβεδῖοςὈρέστηςπάνταςἐπ᾽ἀνθρώπους, ἐπεὶἔκτανεπατροφονῆα,Αἴγισθονδολόμητιν, ὅοἱπατέρακλυτὸνἔκτα;καὶσύ, φίλος, μάλαγάρσ᾽ὁρόωκαλόντεμέγαντε,ἄλκιμοςἔσσ᾽, ἵνατίςσεκαὶὀψιγόνωνἐὺεἴπῃ.αὐτὰρἐγὼνἐπὶνῆαθοὴνκατελεύσομαιἤδηἠδ᾽ἑτάρους, οἵπούμεμάλ᾽ἀσχαλόωσιμένοντες:σοὶδ᾽αὐτῷμελέτω, καὶἐμῶνἐμπάζεομύθων.”τὴνδ᾽αὖΤηλέμαχοςπεπνυμένοςἀντίονηὔδα:“ξεῖν᾽, ἦ τοι μὲν ταῦτα φίλα φρονέων ἀγορεύεις,ὥςτεπατὴρᾧπαιδί, καὶοὔποτελήσομαιαὐτῶν.ἀλλ᾽ἄγενῦνἐπίμεινον, ἐπειγόμενόςπερὁδοῖο,ὄφραλοεσσάμενόςτετεταρπόμενόςτεφίλονκῆρ,δῶρονἔχωνἐπὶνῆακίῃς, χαίρωνἐνὶθυμῷ,τιμῆεν, μάλακαλόν, ὅτοικειμήλιονἔσταιἐξἐμεῦ, οἷαφίλοιξεῖνοιξείνοισιδιδοῦσι.”τὸνδ᾽ἠμείβετ᾽ἔπειταθεά, γλαυκῶπιςἈθήνη:“μή μ᾽ ἔτι νῦν κατέρυκε, λιλαιόμενόν περ ὁδοῖο.δῶρονδ᾽ὅττικέμοιδοῦναιφίλονἦτορἀνώγῃ,αὖτιςἀνερχομένῳδόμεναιοἶκόνδεφέρεσθαι,καὶμάλακαλὸνἑλών: σοὶδ᾽ἄξιονἔσταιἀμοιβῆς.”ἡμὲνἄρ᾽ὣςεἰποῦσ᾽ἀπέβηγλαυκῶπιςἈθήνη,ὄρνιςδ᾽ὣςἀνόπαιαδιέπτατο: τῷδ᾽ἐνὶθυμῷθῆκεμένοςκαὶθάρσος, ὑπέμνησέντέἑπατρὸςμᾶλλονἔτ᾽ἢτὸπάροιθεν. ὁδὲφρεσὶνᾗσινοήσαςθάμβησενκατὰθυμόν: ὀίσατογὰρθεὸνεἶναι.αὐτίκαδὲμνηστῆραςἐπῴχετοἰσόθεοςφώς.τοῖσιδ᾽ἀοιδὸςἄειδεπερικλυτός, οἱδὲσιωπῇἥατ᾽ἀκούοντες: ὁδ᾽Ἀχαιῶννόστονἄειδελυγρόν, ὃνἐκΤροίηςἐπετείλατοΠαλλὰςἈθήνη.τοῦδ᾽ὑπερωιόθενφρεσὶσύνθετοθέσπινἀοιδὴνκούρηἸκαρίοιο, περίφρωνΠηνελόπεια:κλίμακαδ᾽ὑψηλὴνκατεβήσετοοἷοδόμοιο,οὐκοἴη, ἅματῇγεκαὶἀμφίπολοιδύ᾽ἕποντο.ἡδ᾽ὅτεδὴμνηστῆραςἀφίκετοδῖαγυναικῶν,στῆῥαπαρὰσταθμὸντέγεοςπύκαποιητοῖο,ἄνταπαρειάωνσχομένηλιπαρὰκρήδεμνα:ἀμφίπολοςδ᾽ἄραοἱκεδνὴἑκάτερθεπαρέστη.δακρύσασαδ᾽ἔπειταπροσηύδαθεῖονἀοιδόν:“Φήμιε, πολλὰ γὰρ ἄλλα βροτῶν θελκτήρια οἶδας,ἔργ᾽ἀνδρῶντεθεῶντε, τάτεκλείουσινἀοιδοί:τῶνἕνγέσφινἄειδεπαρήμενος, οἱδὲσιωπῇοἶνονπινόντων: ταύτηςδ᾽ἀποπαύε᾽ἀοιδῆςλυγρῆς, ἥτέμοιαἰεὶἐνὶστήθεσσιφίλονκῆρτείρει, ἐπείμεμάλιστακαθίκετοπένθοςἄλαστον.τοίηνγὰρκεφαλὴνποθέωμεμνημένηαἰεί,ἀνδρός, τοῦκλέοςεὐρὺκαθ᾽ἙλλάδακαὶμέσονἌργος.”τὴνδ᾽αὖΤηλέμαχοςπεπνυμένοςἀντίονηὔδα:“μῆτερ ἐμή, τί τ᾽ ἄρα φθονέεις ἐρίηρον ἀοιδὸν τέρπεινὅππῃοἱνόοςὄρνυται; οὔνύτ᾽ἀοιδοὶαἴτιοι, ἀλλάποθιΖεὺςαἴτιος, ὅςτεδίδωσινἀνδράσινἀλφηστῇσιν, ὅπωςἐθέλῃσιν, ἑκάστῳ.τούτῳδ᾽οὐνέμεσιςΔαναῶνκακὸνοἶτονἀείδειν:τὴνγὰρἀοιδὴνμᾶλλονἐπικλείουσ᾽ἄνθρωποι,ἥτιςἀκουόντεσσινεωτάτηἀμφιπέληται.σοίδ᾽ἐπιτολμάτωκραδίηκαὶθυμὸςἀκούειν:οὐγὰρὈδυσσεὺςοἶοςἀπώλεσενόστιμονἦμαρἐνΤροίῃ, πολλοὶδὲκαὶἄλλοιφῶτεςὄλοντο.ἀλλ᾽εἰςοἶκονἰοῦσατὰσ᾽αὐτῆςἔργακόμιζε,ἱστόντ᾽ἠλακάτηντε, καὶἀμφιπόλοισικέλευεἔργονἐποίχεσθαι: μῦθοςδ᾽ἄνδρεσσιμελήσειπᾶσι, μάλισταδ᾽ἐμοί: τοῦγὰρκράτοςἔστ᾽ἐνὶοἴκῳ.”ἡμὲνθαμβήσασαπάλινοἶκόνδεβεβήκει:παιδὸςγὰρμῦθονπεπνυμένονἔνθετοθυμῷ.ἐςδ᾽ὑπερῷ᾽ἀναβᾶσασὺνἀμφιπόλοισιγυναιξὶκλαῖενἔπειτ᾽Ὀδυσῆαφίλονπόσιν, ὄφραοἱὕπνονἡδὺνἐπὶβλεφάροισιβάλεγλαυκῶπιςἈθήνη.μνηστῆρεςδ᾽ὁμάδησανἀνὰμέγαρασκιόεντα,πάντεςδ᾽ἠρήσαντοπαραὶλεχέεσσικλιθῆναι.τοῖσιδὲΤηλέμαχοςπεπνυμένοςἤρχετομύθων:“μητρὸς ἐμῆς μνηστῆρες ὑπέρβιον ὕβριν ἔχοντες,νῦνμὲνδαινύμενοιτερπώμεθα, μηδὲβοητὺςἔστω, ἐπεὶτόδεκαλὸνἀκουέμενἐστὶνἀοιδοῦτοιοῦδ᾽οἷοςὅδ᾽ἐστί, θεοῖςἐναλίγκιοςαὐδήν.ἠῶθενδ᾽ἀγορήνδεκαθεζώμεσθακιόντεςπάντες, ἵν᾽ὕμινμῦθονἀπηλεγέωςἀποείπω,ἐξιέναιμεγάρων: ἄλλαςδ᾽ἀλεγύνετεδαῖτας,ὑμὰκτήματ᾽ἔδοντες, ἀμειβόμενοικατὰοἴκους.εἰδ᾽ὕμινδοκέειτόδελωίτερονκαὶἄμεινονἔμμεναι, ἀνδρὸςἑνὸςβίοτοννήποινονὀλέσθαι,κείρετ᾽: ἐγὼδὲθεοὺςἐπιβώσομαιαἰὲνἐόντας,αἴκέποθιΖεὺςδῷσιπαλίντιταἔργαγενέσθαι:νήποινοίκενἔπειταδόμωνἔντοσθενὄλοισθε.”“ὣς ἔφαθ᾽, οἱ δ᾽ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες Τηλέμαχονθαύμαζον, ὃθαρσαλέωςἀγόρευεν.τὸνδ᾽αὖτ᾽Ἀντίνοοςπροσέφη, Εὐπείθεοςυἱός:“Τηλέμαχ᾽, ἦ μάλα δή σε διδάσκουσιν θεοὶ αὐτοὶ ὑψαγόρηντ᾽ἔμεναικαὶθαρσαλέωςἀγορεύειν:μὴσέγ᾽ἐνἀμφιάλῳἸθάκῃβασιλῆαΚρονίωνποιήσειεν, ὅτοιγενεῇπατρώιόνἐστιν.”τὸνδ᾽αὖΤηλέμαχοςπεπνυμένοςἀντίονηὔδα:“Ἀντίνο᾽, ἦ καί μοι νεμεσήσεαι ὅττι κεν εἴπω;καὶκεντοῦτ᾽ἐθέλοιμιΔιόςγεδιδόντοςἀρέσθαι.ἦφῂςτοῦτοκάκιστονἐνἀνθρώποισιτετύχθαι;οὐμὲνγάρτικακὸνβασιλευέμεν: αἶψάτέοἱδῶἀφνειὸνπέλεταικαὶτιμηέστεροςαὐτός.ἀλλ᾽ἦτοιβασιλῆεςἈχαιῶνεἰσὶκαὶἄλλοιπολλοὶἐνἀμφιάλῳἸθάκῃ, νέοιἠδὲπαλαιοί,τῶνκέντιςτόδ᾽ἔχῃσιν, ἐπεὶθάνεδῖοςὈδυσσεύς:αὐτὰρἐγὼνοἴκοιοἄναξἔσομ᾽ἡμετέροιοκαὶδμώων, οὕςμοιληίσσατοδῖοςὈδυσσεύς.”τὸνδ᾽αὖτ᾽ΕὐρύμαχοςΠολύβουπάϊςἀντίονηὔδα:“Τηλέμαχ᾽, ἦ τοι ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται,ὅςτιςἐνἀμφιάλῳἸθάκῃβασιλεύσειἈχαιῶν:κτήματαδ᾽αὐτὸςἔχοιςκαὶδώμασινοἷσινἀνάσσοις.μὴγὰρὅγ᾽ἔλθοιἀνὴρὅςτίςσ᾽ἀέκονταβίηφινκτήματ᾽ἀπορραίσει, Ἰθάκηςἔτιναιετοώσης.ἀλλ᾽ἐθέλωσε, φέριστε, περὶξείνοιοἐρέσθαι,ὁππόθενοὗτοςἀνήρ, ποίηςδ᾽ἐξεὔχεταιεἶναιγαίης, ποῦδένύοἱγενεὴκαὶπατρὶςἄρουρα.ἠέτιν᾽ἀγγελίηνπατρὸςφέρειἐρχομένοιο,ἦἑὸναὐτοῦχρεῖοςἐελδόμενοςτόδ᾽ἱκάνει;οἷονἀναΐξαςἄφαροἴχεται, οὐδ᾽ὑπέμεινεγνώμεναι: οὐμὲνγάρτικακῷεἰςὦπαἐῴκει.”τὸνδ᾽αὖΤηλέμαχοςπεπνυμένοςἀντίονηὔδα:“Εὐρύμαχ᾽, ἦ τοι νόστος ἀπώλετο πατρὸς ἐμοῖο:οὔτ᾽οὖνἀγγελίῃἔτιπείθομαι, εἴποθενἔλθοι,οὔτεθεοπροπίηςἐμπάζομαι, ἥντιναμήτηρἐςμέγαρονκαλέσασαθεοπρόπονἐξερέηται.ξεῖνοςδ᾽οὗτοςἐμὸςπατρώιοςἐκΤάφουἐστίν,Μέντηςδ᾽Ἀγχιάλοιοδαΐφρονοςεὔχεταιεἶναιυἱός, ἀτὰρΤαφίοισιφιληρέτμοισινἀνάσσει.”ὣςφάτοΤηλέμαχος, φρεσὶδ᾽ἀθανάτηνθεὸνἔγνω.οἱδ᾽εἰςὀρχηστύντεκαὶἱμερόεσσανἀοιδὴντρεψάμενοιτέρποντο, μένονδ᾽ἐπὶἕσπερονἐλθεῖν.τοῖσιδὲτερπομένοισιμέλαςἐπὶἕσπεροςἦλθε:δὴτότεκακκείοντεςἔβανοἶκόνδεἕκαστος.Τηλέμαχοςδ᾽, ὅθιοἱθάλαμοςπερικαλλέοςαὐλῆςὑψηλὸςδέδμητοπερισκέπτῳἐνὶχώρῳ,ἔνθ᾽ἔβηεἰςεὐνὴνπολλὰφρεσὶμερμηρίζων.τῷδ᾽ἄρ᾽ἅμ᾽αἰθομέναςδαΐδαςφέρεκεδνὰἰδυῖαΕὐρύκλει᾽, ὮποςθυγάτηρΠεισηνορίδαο,τήνποτεΛαέρτηςπρίατοκτεάτεσσινἑοῖσινπρωθήβηνἔτ᾽ἐοῦσαν, ἐεικοσάβοιαδ᾽ἔδωκεν,ἶσαδέμινκεδνῇἀλόχῳτίενἐνμεγάροισιν,εὐνῇδ᾽οὔποτ᾽ἔμικτο, χόλονδ᾽ἀλέεινεγυναικός:ἥοἱἅμ᾽αἰθομέναςδαΐδαςφέρε, καίἑμάλισταδμῳάωνφιλέεσκε, καὶἔτρεφετυτθὸνἐόντα.ὤιξενδὲθύραςθαλάμουπύκαποιητοῖο,ἕζετοδ᾽ἐνλέκτρῳ, μαλακὸνδ᾽ἔκδυνεχιτῶνα:καὶτὸνμὲνγραίηςπυκιμηδέοςἔμβαλεχερσίν.ἡμὲντὸνπτύξασακαὶἀσκήσασαχιτῶνα,πασσάλῳἀγκρεμάσασαπαρὰτρητοῖσιλέχεσσιβῆῥ᾽ἴμενἐκθαλάμοιο, θύρηνδ᾽ἐπέρυσσεκορώνῃἀργυρέῃ, ἐπὶδὲκληῖδ᾽ἐτάνυσσενἱμάντι.ἔνθ᾽ὅγεπαννύχιος, κεκαλυμμένοςοἰὸςἀώτῳ,βούλευεφρεσὶνᾗσινὁδὸντὴνπέφραδ᾽Ἀθήνη.