ἦλθεδ᾽ἐπὶπτωχὸςπανδήμιος, ὃςκατὰἄστυπτωχεύεσκ᾽Ἰθάκης, μετὰδ᾽ἔπρεπεγαστέριμάργῃἀζηχὲςφαγέμενκαὶπιέμεν: οὐδέοἱἦνἲςοὐδὲβίη, εἶδοςδὲμάλαμέγαςἦνὁράασθαι.Ἀρναῖοςδ᾽ὄνομ᾽ἔσκε: τὸγὰρθέτοπότνιαμήτηρἐκγενετῆς: Ἶρονδὲνέοικίκλησκονἅπαντες,οὕνεκ᾽ἀπαγγέλλεσκεκιών, ὅτεπούτιςἀνώγοι:ὅςῥ᾽ἐλθὼνὈδυσῆαδιώκετοοἷοδόμοιο,καίμιννεικείωνἔπεαπτερόενταπροσηύδα:“εἶκε, γέρον, προθύρου, μὴ δὴ τάχα καὶ ποδὸς ἕλκῃ.οὐκἀΐειςὅτιδήμοιἐπιλλίζουσινἅπαντες,ἑλκέμεναιδὲκέλονται; ἐγὼδ᾽αἰσχύνομαιἔμπης.ἀλλ᾽ἄνα, μὴτάχανῶϊνἔριςκαὶχερσὶγένηται.”τὸνδ᾽ἄρ᾽ὑπόδραἰδὼνπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“δαιμόνι᾽, οὔτε τί σε ῥέζω κακὸν οὔτ᾽ ἀγορεύω,οὔτετινὰφθονέωδόμεναικαὶπόλλ᾽ἀνελόντα.οὐδὸςδ᾽ἀμφοτέρουςὅδεχείσεται, οὐδέτίσεχρὴἀλλοτρίωνφθονέειν: δοκέειςδέμοιεἶναιἀλήτηςὥςπερἐγών, ὄλβονδὲθεοὶμέλλουσινὀπάζειν.χερσὶδὲμήτιλίηνπροκαλίζεο, μήμεχολώσῃς,μήσεγέρωνπερἐὼνστῆθοςκαὶχείλεαφύρσωαἵματος: ἡσυχίηδ᾽ἂνἐμοὶκαὶμᾶλλονἔτ᾽εἴηαὔριον: οὐμὲνγάρτίσ᾽ὑποστρέψεσθαιὀΐωδεύτερονἐςμέγαρονΛαερτιάδεωὈδυσῆος.”τὸνδὲχολωσάμενοςπροσεφώνεενἾροςἀλήτης:“ὢ πόποι, ὡς ὁ μολοβρὸς ἐπιτροχάδην ἀγορεύει,γρηῒκαμινοῖἶσος: ὃνἂνκακὰμητισαίμηνκόπτωνἀμφοτέρῃσι, χαμαὶδέκεπάνταςὀδόνταςγναθμῶνἐξελάσαιμισυὸςὣςληϊβοτείρης.ζῶσαινῦν, ἵναπάντεςἐπιγνώωσικαὶοἵδεμαρναμένους: πῶςδ᾽ἂνσὺνεωτέρῳἀνδρὶμάχοιο;”ὣςοἱμὲνπροπάροιθεθυράωνὑψηλάωνοὐδοῦἔπιξεστοῦπανθυμαδὸνὀκριόωντο.τοῖϊνδὲξυνέηχ᾽ἱερὸνμένοςἈντινόοιο,ἡδὺδ᾽ἄρ᾽ἐκγελάσαςμετεφώνειμνηστήρεσσιν:“ὦ φίλοι, οὐ μέν πώ τι πάρος τοιοῦτον ἐτύχθη,οἵηντερπωλὴνθεὸςἤγαγενἐςτόδεδῶμα.ὁξεῖνόςτεκαὶἾροςἐρίζετονἀλλήλοιϊνχερσὶμαχέσσασθαι: ἀλλὰξυνελάσσομενὦκα.”ὣςἔφαθ᾽, οἱδ᾽ἄραπάντεςἀνήϊξανγελόωντες,ἀμφὶδ᾽ἄραπτωχοὺςκακοείμοναςἠγερέθοντο.τοῖσινδ᾽Ἀντίνοοςμετέφη, Εὐπείθεοςυἱός:“κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι εἴπω.γαστέρεςαἵδ᾽αἰγῶνκέατ᾽ἐνπυρί, τὰςἐπὶδόρπῳκατθέμεθακνίσηςτεκαὶαἵματοςἐμπλήσαντες:ὁππότεροςδέκενικήσῃκρείσσωντεγένηται,τάωνἥνκ᾽ἐθέλῃσινἀναστὰςαὐτὸςἑλέσθω:αἰεὶαὖθ᾽ἡμῖνμεταδαίσεται, οὐδέτιν᾽ἄλλονπτωχὸνἔσωμίσγεσθαιἐάσομεναἰτήσοντα.”ὣςἔφατ᾽Ἀντίνοος, τοῖσινδ᾽ἐπιήνδανεμῦθος.τοῖςδὲδολοφρονέωνμετέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“ὦ φίλοι, οὔ πως ἔστι νεωτέρῳ ἀνδρὶ μάχεσθαι ἄνδραγέροντα, δύῃἀρημένον: ἀλλάμεγαστὴρὀτρύνεικακοεργός, ἵναπληγῇσιδαμείω.ἀλλ᾽ἄγενῦνμοιπάντεςὀμόσσατεκαρτερὸνὅρκον,μήτιςἐπ᾽Ἴρῳἦραφέρωνἐμὲχειρὶβαρείῃπλήξῃἀτασθάλλων, τούτῳδέμεἶφιδαμάσσῃ.”ὣςἔφαθ᾽, οἱδ᾽ἄραπάντεςἀπώμνυονὡςἐκέλευεν.αὐτὰρἐπείῥ᾽ὄμοσάντετελεύτησάντετὸνὅρκον,τοῖςδ᾽αὖτιςμετέειφ᾽ἱερὴἲςΤηλεμάχοιο:“ξεῖν᾽, εἴ σ᾽ ὀτρύνει κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ τοῦτονἀλέξασθαι, τῶνδ᾽ἄλλωνμήτιν᾽Ἀχαιῶνδείδιθ᾽, ἐπεὶπλεόνεσσιμαχήσεταιὅςκέσεθείνῃ:ξεινοδόκοςμὲνἐγών, ἐπὶδ᾽αἰνεῖτονβασιλῆες,ἈντίνοόςτεκαὶΕὐρύμαχος, πεπνυμένωἄμφω.”ὣςἔφαθ᾽, οἱδ᾽ἄραπάντεςἐπῄνεον: αὐτὰρὈδυσσεὺςζώσατομὲνῥάκεσινπερὶμήδεα, φαῖνεδὲμηροὺςκαλούςτεμεγάλουςτε, φάνενδέοἱεὐρέεςὦμοιστήθεάτεστιβαροίτεβραχίονες: αὐτὰρἈθήνηἄγχιπαρισταμένημέλε᾽ἤλδανεποιμένιλαῶν.μνηστῆρεςδ᾽ἄραπάντεςὑπερφιάλωςἀγάσαντο:ὧδεδέτιςεἴπεσκενἰδὼνἐςπλησίονἄλλον:“ἦ τάχα Ἶρος Ἄϊρος ἐπίσπαστον κακὸν ἕξει,οἵηνἐκῥακέωνὁγέρωνἐπιγουνίδαφαίνει.”ὣςἄρ᾽ἔφαν, Ἴρῳδὲκακῶςὠρίνετοθυμός.ἀλλὰκαὶὣςδρηστῆρεςἄγονζώσαντεςἀνάγκῃδειδιότα: σάρκεςδὲπεριτρομέοντομέλεσσιν.Ἀντίνοοςδ᾽ἐνένιπενἔποςτ᾽ἔφατ᾽ἔκτ᾽ὀνόμαζεν:“νῦν μὲν μήτ᾽ εἴης, βουγάϊε, μήτε γένοιο,εἰδὴτοῦτόνγετρομέειςκαὶδείδιαςαἰνῶς,ἄνδραγέροντα, δύῃἀρημένον, ἥμινἱκάνει.ἀλλ᾽ἔκτοιἐρέω, τὸδὲκαὶτετελεσμένονἔσται:αἴκένσ᾽οὗτοςνικήσῃκρείσσωντεγένηται,πέμψωσ᾽ἤπειρόνδε, βαλὼνἐννηὶμελαίνῃ,εἰςἜχετονβασιλῆα, βροτῶνδηλήμοναπάντων,ὅςκ᾽ἀπὸῥῖνατάμῃσικαὶοὔατανηλέϊχαλκῷ,μήδεάτ᾽ἐξερύσαςδώῃκυσὶνὠμὰδάσασθαι.”ὣςφάτο, τῷδ᾽ἔτιμᾶλλονὑπὸτρόμοςἔλλαβεγυῖα.ἐςμέσσονδ᾽ἄναγον: τὼδ᾽ἄμφωχεῖραςἀνέσχον.δὴτότεμερμήριξεπολύτλαςδῖοςὈδυσσεὺςἢἐλάσει᾽ὥςμινψυχὴλίποιαὖθιπεσόντα,ἦέμινἦκ᾽ἐλάσειετανύσσειέντ᾽ἐπὶγαίῃ.ὧδεδέοἱφρονέοντιδοάσσατοκέρδιονεἶναι,ἦκ᾽ἐλάσαι, ἵναμήμινἐπιφρασσαίατ᾽Ἀχαιοί.δὴτότ᾽ἀνασχομένωὁμὲνἤλασεδεξιὸνὦμονἾρος, ὁδ᾽αὐχέν᾽ἔλασσενὑπ᾽οὔατος, ὀστέαδ᾽εἴσωἔθλασεν: αὐτίκαδ᾽ἦλθεκατὰστόμαφοίνιοναἷμα,κὰδδ᾽ἔπεσ᾽ἐνκονίῃσιμακών, σὺνδ᾽ἤλασ᾽ὀδόνταςλακτίζωνποσὶγαῖαν: ἀτὰρμνηστῆρεςἀγαυοὶχεῖραςἀνασχόμενοιγέλῳἔκθανον. αὐτὰρὈδυσσεὺςἕλκεδιὲκπροθύροιολαβὼνποδός, ὄφρ᾽ἵκετ᾽αὐλήν,αἰθούσηςτεθύρας: καίμινποτὶἑρκίοναὐλῆςεἷσενἀνακλίνας: σκῆπτρονδέοἱἔμβαλεχειρί,καίμινφωνήσαςἔπεαπτερόενταπροσηύδα:“ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο σύας τε κύνας τ᾽ ἀπερύκων,μηδὲσύγεξείνωνκαὶπτωχῶνκοίρανοςεἶναιλυγρὸςἐών, μήπούτικακὸνκαὶμεῖζονἐπαύρῃ.”ἦῥακαὶἀμφ᾽ὤμοισινἀεικέαβάλλετοπήρην,πυκνὰῥωγαλέην: ἐνδὲστρόφοςἦενἀορτήρ.ἂψδ᾽ὅγ᾽ἐπ᾽οὐδὸνἰὼνκατ᾽ἄρ᾽ἕζετο: τοὶδ᾽ἴσανεἴσωἡδὺγελώοντεςκαὶδεικανόωντ᾽ἐπέεσσι:“Ζεύς τοι δοίη, ξεῖνε, καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι,ὅττιμάλιστ᾽ἐθέλειςκαίτοιφίλονἔπλετοθυμῷ,ὃςτοῦτοντὸνἄναλτονἀλητεύεινἀπέπαυσαςἐνδήμῳ: τάχαγάρμινἀνάξομενἤπειρόνδεεἰςἜχετονβασιλῆα, βροτῶνδηλήμοναπάντων.”ὣςἄρ᾽ἔφαν, χαῖρενδὲκλεηδόνιδῖοςὈδυσσεύς.Ἀντίνοοςδ᾽ἄραοἱμεγάληνπαρὰγαστέραθῆκεν,ἐμπλείηνκνίσηςτεκαὶαἵματος: Ἀμφίνομοςδὲἄρτουςἐκκανέοιοδύωπαρέθηκενἀείραςκαὶδέπαϊχρυσέῳδειδίσκετο, φώνησέντε:“χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε, γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσω ὄλβος: ἀτὰρμὲννῦνγεκακοῖςἔχεαιπολέεσσι.”τὸνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“Ἀμφίνομ᾽, ἦ μάλα μοι δοκέεις πεπνυμένος εἶναι:τοίουγὰρκαὶπατρός, ἐπεὶκλέοςἐσθλὸνἄκουον,ΝῖσονΔουλιχιῆαἐΰντ᾽ἔμενἀφνειόντε:τοῦσ᾽ἔκφασιγενέσθαι, ἐπητῇδ᾽ἀνδρὶἔοικας.τοὔνεκάτοιἐρέω, σὺδὲσύνθεοκαίμευἄκουσον:οὐδὲνἀκιδνότερονγαῖατρέφειἀνθρώποιο,πάντωνὅσσατεγαῖανἔπιπνείειτεκαὶἕρπει.οὐμὲνγάρποτέφησικακὸνπείσεσθαιὀπίσσω,ὄφρ᾽ἀρετὴνπαρέχωσιθεοὶκαὶγούνατ᾽ὀρώρῃ:ἀλλ᾽ὅτεδὴκαὶλυγρὰθεοὶμάκαρεςτελέσωσι,καὶτὰφέρειἀεκαζόμενοςτετληότιθυμῷ:τοῖοςγὰρνόοςἐστὶνἐπιχθονίωνἀνθρώπωνοἷονἐπ᾽ἦμαρἄγησιπατὴρἀνδρῶντεθεῶντε.καὶγὰρἐγώποτ᾽ἔμελλονἐνἀνδράσινὄλβιοςεἶναι,πολλὰδ᾽ἀτάσθαλ᾽ἔρεξαβίῃκαὶκάρτεϊεἴκων,πατρίτ᾽ἐμῷπίσυνοςκαὶἐμοῖσικασιγνήτοισι.τῷμήτίςποτεπάμπανἀνὴρἀθεμίστιοςεἴη,ἀλλ᾽ὅγεσιγῇδῶραθεῶνἔχοι, ὅττιδιδοῖεν.οἷ᾽ὁρόωμνηστῆραςἀτάσθαλαμηχανόωντας,κτήματακείρονταςκαὶἀτιμάζονταςἄκοιτινἀνδρός, ὃνοὐκέτιφημὶφίλωνκαὶπατρίδοςαἴηςδηρὸνἀπέσσεσθαι: μάλαδὲσχεδόν. ἀλλάσεδαίμωνοἴκαδ᾽ὑπεξαγάγοι, μηδ᾽ἀντιάσειαςἐκείνῳ,ὁππότενοστήσειεφίληνἐςπατρίδαγαῖαν:οὐγὰρἀναιμωτίγεδιακρινέεσθαιὀΐωμνηστῆραςκαὶκεῖνον, ἐπείκεμέλαθρονὑπέλθῃ.”ὣςφάτο, καὶσπείσαςἔπιενμελιηδέαοἶνον,ἂψδ᾽ἐνχερσὶνἔθηκεδέπαςκοσμήτοριλαῶν.αὐτὰρὁβῆδιὰδῶμαφίλοντετιημένοςἦτορ,νευστάζωνκεφαλῇ: δὴγὰρκακὸνὄσσετοθυμός.ἀλλ᾽οὐδ᾽ὣςφύγεκῆρα: πέδησεδὲκαὶτὸνἈθήνηΤηλεμάχουὑπὸχερσὶκαὶἔγχεϊἶφιδαμῆναι.ἂψδ᾽αὖτιςκατ᾽ἄρ᾽ἕζετ᾽ἐπὶθρόνουἔνθενἀνέστη.τῇδ᾽ἄρ᾽ἐπὶφρεσὶθῆκεθεὰγλαυκῶπιςἈθήνη,κούρῃἸκαρίοιο, περίφρονιΠηνελοπείῃ,μνηστήρεσσιφανῆναι, ὅπωςπετάσειεμάλισταθυμὸνμνηστήρωνἰδὲτιμήεσσαγένοιτομᾶλλονπρὸςπόσιόςτεκαὶυἱέοςἢπάροςἦεν.ἀχρεῖονδ᾽ἐγέλασσενἔποςτ᾽ἔφατ᾽ἔκτ᾽ὀνόμαζεν:“Εὐρυνόμη, θυμός μοι ἐέλδεται, οὔ τι πάρος γε,μνηστήρεσσιφανῆναι, ἀπεχθομένοισίπερἔμπης:παιδὶδέκενεἴποιμιἔπος, τόκεκέρδιονεἴη,μὴπάνταμνηστῆρσινὑπερφιάλοισινὁμιλεῖν,οἵτ᾽εὖμὲνβάζουσι, κακῶςδ᾽ὄπιθενφρονέουσι.”τὴνδ᾽αὖτ᾽Εὐρυνόμηταμίηπρὸςμῦθονἔειπεν:“ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, τέκος, κατὰ μοῖραν ἔειπες.ἀλλ᾽ἴθικαὶσῷπαιδὶἔποςφάομηδ᾽ἐπίκευθε,χρῶτ᾽ἀπονιψαμένηκαὶἐπιχρίσασαπαρειάς:μηδ᾽οὕτωδακρύοισιπεφυρμένηἀμφὶπρόσωπαἔρχευ, ἐπεὶκάκιονπενθήμεναιἄκριτοναἰεί.ἤδημὲνγάρτοιπαῖςτηλίκος, ὃνσὺμάλισταἠρῶἀθανάτοισιγενειήσανταἰδέσθαι.”τὴνδ᾽αὖτεπροσέειπεπερίφρωνΠηνελόπεια:“Εὐρυνόμη, μὴ ταῦτα παραύδα, κηδομένη περ,χρῶτ᾽ἀπονίπτεσθαικαὶἐπιχρίεσθαιἀλοιφῇ:ἀγλαΐηνγὰρἐμοίγεθεοί, τοὶὌλυμπονἔχουσιν,ὤλεσαν, ἐξοὗκεῖνοςἔβηκοίλῃςἐνὶνηυσίν.ἀλλάμοιΑὐτονόηντεκαὶἹπποδάμειανἄνωχθιἐλθέμεν, ὄφρακέμοιπαρστήετονἐνμεγάροισιν:οἴηδ᾽οὐκεἴσειμιμετ᾽ἀνέρας: αἰδέομαιγάρ.”“ὣς ἄρ᾽ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει ἀγγελέουσαγυναιξὶκαὶὀτρυνέουσανέεσθαι.ἔνθ᾽αὖτ᾽ἄλλ᾽ἐνόησεθεὰγλαυκῶπιςἈθήνη:κούρῃἸκαρίοιοκατὰγλυκὺνὕπνονἔχευεν,εὗδεδ᾽ἀνακλινθεῖσα, λύθενδέοἱἅψεαπάντααὐτοῦἐνὶκλιντῆρι: τέωςδ᾽ἄραδῖαθεάωνἄμβροταδῶραδίδου, ἵναμινθησαίατ᾽Ἀχαιοί.κάλλεϊμένοἱπρῶταπροσώπατακαλὰκάθηρενἀμβροσίῳ, οἵῳπερἐϋστέφανοςΚυθέρειαχρίεται, εὖτ᾽ἂνἴῃΧαρίτωνχορὸνἱμερόεντα:καίμινμακροτέρηνκαὶπάσσοναθῆκενἰδέσθαι,λευκοτέρηνδ᾽ἄραμινθῆκεπριστοῦἐλέφαντος.ἡμὲνἄρ᾽ὣςἔρξασ᾽ἀπεβήσετοδῖαθεάων,ἦλθονδ᾽ἀμφίπολοιλευκώλενοιἐκμεγάροιοφθόγγῳἐπερχόμεναι: τὴνδὲγλυκὺςὕπνοςἀνῆκε,καίῥ᾽ἀπομόρξατοχερσὶπαρειὰςφώνησέντε:“ἦ με μάλ᾽ αἰνοπαθῆ μαλακὸν περὶ κῶμ᾽ ἐκάλυψεν.αἴθεμοιὣςμαλακὸνθάνατονπόροιἌρτεμιςἁγνὴαὐτίκανῦν, ἵναμηκέτ᾽ὀδυρομένηκατὰθυμὸναἰῶναφθινύθω, πόσιοςποθέουσαφίλοιοπαντοίηνἀρετήν, ἐπεὶἔξοχοςἦενἈχαιῶν.”ὣςφαμένηκατέβαιν᾽ὑπερώϊασιγαλόεντα,οὐκοἴη: ἅματῇγεκαὶἀμφίπολοιδύ᾽ἕποντο.ἡδ᾽ὅτεδὴμνηστῆραςἀφίκετοδῖαγυναικῶν,στῆῥαπαρὰσταθμὸντέγεοςπύκαποιητοῖο,ἄνταπαρειάωνσχομένηλιπαρὰκρήδεμνα:ἀμφίπολοςδ᾽ἄραοἱκεδνὴἑκάτερθεπαρέστη.τῶνδ᾽αὐτοῦλύτογούνατ᾽, ἔρῳδ᾽ἄραθυμὸνἔθελχθεν,πάντεςδ᾽ἠρήσαντοπαραὶλεχέεσσικλιθῆναι.ἡδ᾽αὖΤηλέμαχονπροσεφώνεεν, ὃνφίλονυἱόν:“Τηλέμαχ᾽, οὐκέτι τοι φρένες ἔμπεδοι οὐδὲ νόημα:παῖςἔτ᾽ἐὼνκαὶμᾶλλονἐνὶφρεσὶκέρδε᾽ἐνώμας:νῦνδ᾽, ὅτεδὴμέγαςἐσσὶκαὶἥβηςμέτρονἱκάνεις,καίκέντιςφαίηγόνονἔμμεναιὀλβίουἀνδρός,ἐςμέγεθοςκαὶκάλλοςὁρώμενος, ἀλλότριοςφώς,οὐκέτιτοιφρένεςεἰσὶνἐναίσιμοιοὐδὲνόημα.οἷονδὴτόδεἔργονἐνὶμεγάροισινἐτύχθη,ὃςτὸνξεῖνονἔασαςἀεικισθήμεναιοὕτως.πῶςνῦν, εἴτιξεῖνοςἐνἡμετέροισιδόμοισινἥμενοςὧδεπάθοιῥυστακτύοςἐξἀλεγεινῆς;σοίκ᾽αἶσχοςλώβητεμετ᾽ἀνθρώποισιπέλοιτο.”τὴνδ᾽αὖΤηλέμαχοςπεπνυμένοςἀντίονηὔδα:“μῆτερ ἐμή, τὸ μὲν οὔ σε νεμεσσῶμαι κεχολῶσθαι:αὐτὰρἐγὼθυμῷνοέωκαὶοἶδαἕκαστα,ἐσθλάτεκαὶτὰχέρεια: πάροςδ᾽ἔτινήπιοςἦα.ἀλλάτοιοὐδύναμαιπεπνυμέναπάντανοῆσαι:ἐκγάρμεπλήσσουσιπαρήμενοιἄλλοθενἄλλοςοἵδεκακὰφρονέοντες, ἐμοὶδ᾽οὐκεἰσὶνἀρωγοί.οὐμέντοιξείνουγεκαὶἼρουμῶλοςἐτύχθημνηστήρωνἰότητι, βίῃδ᾽ὅγεφέρτεροςἦεν.αἲγάρ, ΖεῦτεπάτερκαὶἈθηναίηκαὶἌπολλον,οὕτωνῦνμνηστῆρεςἐνἡμετέροισιδόμοισινεύοιενκεφαλὰςδεδμημένοι, οἱμὲνἐναὐλῇ,οἱδ᾽ἔντοσθεδόμοιο, λελῦτοδὲγυῖαἑκάστου,ὡςνῦνἾροςκεῖνοςἐπ᾽αὐλείῃσιθύρῃσινἧσταινευστάζωνκεφαλῇ, μεθύοντιἐοικώς,οὐδ᾽ὀρθὸςστῆναιδύναταιποσὶνοὐδὲνέεσθαιοἴκαδ᾽, ὅπηοἱνόστος, ἐπεὶφίλαγυῖαλέλυνται.”ὣςοἱμὲντοιαῦταπρὸςἀλλήλουςἀγόρευον:Εὐρύμαχοςδ᾽ἐπέεσσιπροσηύδαΠηνελόπειαν:“κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,εἰπάντεςσεἴδοιενἀν᾽ἼασονἌργοςἈχαιοί,πλέονέςκεμνηστῆρεςἐνὑμετέροισιδόμοισινἠῶθενδαινύατ᾽, ἐπεὶπερίεσσιγυναικῶνεἶδόςτεμέγεθόςτεἰδὲφρέναςἔνδονἐΐσας.”τὸνδ᾽ἠμείβετ᾽ἔπειταπερίφρωνΠηνελόπεια:“Εὐρύμαχ᾽, ἦ τοι ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τε ὤλεσανἀθάνατοι, ὅτεἼλιονεἰσανέβαινονἈργεῖοι, μετὰτοῖσιδ᾽ἐμὸςπόσιςᾖενὈδυσσεύς.εἰκεῖνόςγ᾽ἐλθὼντὸνἐμὸνβίονἀμφιπολεύοι,μεῖζόνκεκλέοςεἴηἐμὸνκαὶκάλλιονοὕτως.νῦνδ᾽ἄχομαι: τόσαγάρμοιἐπέσσευενκακὰδαίμων.ἦμὲνδὴὅτετ᾽ᾖελιπὼνκάταπατρίδαγαῖαν,δεξιτερὴνἐπὶκαρπῷἑλὼνἐμὲχεῖραπροσηύδα:“ὦ γύναι, οὐ γὰρ ὀΐω ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς ἐκΤροίηςεὖπάνταςἀπήμοναςἀπονέεσθαι:καὶγὰρΤρῶάςφασιμαχητὰςἔμμεναιἄνδρας,ἠμὲνἀκοντιστὰςἠδὲῥυτῆραςὀϊστῶνἵππωντ᾽ὠκυπόδωνἐπιβήτορας, οἵκετάχισταἔκρινανμέγανεῖκοςὁμοιΐουπολέμοιο.τῷοὐκοἶδ᾽ἤκένμ᾽ἀνέσειθεός, ἦκενἁλώωαὐτοῦἐνὶΤροίῃ: σοὶδ᾽ἐνθάδεπάνταμελόντων.μεμνῆσθαιπατρὸςκαὶμητέροςἐνμεγάροισινὡςνῦν, ἢἔτιμᾶλλονἐμεῦἀπονόσφινἐόντος:αὐτὰρἐπὴνδὴπαῖδαγενειήσανταἴδηαι,γήμασθ᾽ᾧκ᾽ἐθέλῃσθα, τεὸνκατὰδῶμαλιποῦσα.“κεῖνος τὼς ἀγόρευε: τὰ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.νὺξδ᾽ἔσταιὅτεδὴστυγερὸςγάμοςἀντιβολήσειοὐλομένηςἐμέθεν, τῆςτεΖεὺςὄλβονἀπηύρα.ἀλλὰτόδ᾽αἰνὸνἄχοςκραδίηνκαὶθυμὸνἱκάνει:μνηστήρωνοὐχἥδεδίκητὸπάροιθετέτυκτο:οἵτ᾽ἀγαθήντεγυναῖκακαὶἀφνειοῖοθύγατραμνηστεύεινἐθέλωσικαὶἀλλήλοιςἐρίσωσιν,αὐτοὶτοίγ᾽ἀπάγουσιβόαςκαὶἴφιαμῆλα,κούρηςδαῖταφίλοισι, καὶἀγλαὰδῶραδιδοῦσιν:ἀλλ᾽οὐκἀλλότριονβίοτοννήποινονἔδουσιν.”ὣςφάτο, γήθησενδὲπολύτλαςδῖοςὈδυσσεύς,οὕνεκατῶνμὲνδῶραπαρέλκετο, θέλγεδὲθυμὸνμειλιχίοιςἐπέεσσι, νόοςδέοἱἄλλαμενοίνα.τὴνδ᾽αὖτ᾽Ἀντίνοοςπροσέφη, Εὐπείθεοςυἱός,“κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,δῶραμὲνὅςκ᾽ἐθέλῃσινἈχαιῶνἐνθάδ᾽ἐνεῖκαι,δέξασθ᾽. οὐγὰρκαλὸνἀνήνασθαιδόσινἐστίν:ἡμεῖςδ᾽οὔτ᾽ἐπὶἔργαπάροςγ᾽ἴμενοὔτεπῃἄλλῃ,πρίνγέσετῷγήμασθαιἈχαιῶνὅςτιςἄριστος.”ὣςἔφατ᾽Ἀντίνοος, τοῖσινδ᾽ἐπιήνδανεμῦθος:δῶραδ᾽ἄρ᾽οἰσέμεναιπρόεσανκήρυκαἕκαστος.Ἀντινόῳμὲνἔνεικεμέγανπερικαλλέαπέπλον,ποικίλον: ἐνδ᾽ἀρ᾽ἔσανπερόναιδυοκαίδεκαπᾶσαιχρύσειαι, κληῗσινἐϋγνάμπτοιςἀραρυῖαι.ὅρμονδ᾽Εὐρυμάχῳπολυδαίδαλοναὐτίκ᾽ἔνεικε.χρύσεον, ἠλέκτροισινἐερμένονἠέλιονὥς.ἕρματαδ᾽Εὐρυδάμαντιδύωθεράποντεςἔνεικαν,τρίγληναμορόεντα: χάριςδ᾽ἀπελάμπετοπολλή.ἐκδ᾽ἄραΠεισάνδροιοΠολυκτορίδαοἄνακτοςἴσθμιονἤνεικενθεράπων, περικαλλὲςἄγαλμα.ἄλλοδ᾽ἄρ᾽ἄλλοςδῶρονἈχαιῶνκαλὸνἔνεικεν.ἡμὲνἔπειτ᾽ἀνέβαιν᾽ὑπερώϊαδῖαγυναικῶν,τῇδ᾽ἄρ᾽ἅμ᾽ἀμφίπολοιἔφερονπερικαλλέαδῶραοἱδ᾽εἰςὀρχηστύντεκαὶἱμερόεσσανἀοιδὴντρεψάμενοιτέρποντο, μένονδ᾽ἐπὶἕσπερονἐλθεῖν.τοῖσιδὲτερπομένοισιμέλαςἐπὶἕσπεροςἦλθεν.αὐτίκαλαμπτῆραςτρεῖςἵστασανἐνμεγάροισιν,ὄφραφαείνοιεν: περὶδὲξύλακάγκαναθῆκαν,αὖαπάλαι, περίκηλα, νέονκεκεασμέναχαλκῷ,καὶδαΐδαςμετέμισγον: ἀμοιβηδὶςδ᾽ἀνέφαινονδμῳαὶὈδυσσῆοςταλασίφρονος. αὐτὰρὁτῇσιναὐτὸςδιογενῆςμετέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“δμῳαὶ Ὀδυσσῆος, δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος,ἔρχεσθεπρὸςδώμαθ᾽, ἵν᾽αἰδοίηβασίλεια:τῇδὲπαρ᾽ἠλάκαταστροφαλίζετε, τέρπετεδ᾽αὐτὴνἥμεναιἐνμεγάρῳ, ἢεἴριαπείκετεχερσίν:αὐτὰρἐγὼτούτοισιφάοςπάντεσσιπαρέξω.ἤνπεργάρκ᾽ἐθέλωσινἐΰθρονονἨῶμίμνειν,οὔτίμενικήσουσι: πολυτλήμωνδὲμάλ᾽εἰμί.”ὣςἔφαθ᾽, αἱδ᾽ἐγέλασσαν, ἐςἀλλήλαςδὲἴδοντο.τὸνδ᾽αἰσχρῶςἐνένιπεΜελανθὼκαλλιπάρῃος,τὴνΔολίοςμὲνἔτικτε, κόμισσεδὲΠηνελόπεια,παῖδαδὲὣςἀτίταλλε, δίδουδ᾽ἄρ᾽ἀθύρματαθυμῷ:ἀλλ᾽οὐδ᾽ὣςἔχεπένθοςἐνὶφρεσὶΠηνελοπείης,ἀλλ᾽ἥγ᾽Εὐρυμάχῳμισγέσκετοκαὶφιλέεσκεν.ἥῥ᾽Ὀδυσῆ᾽ἐνένιπενὀνειδείοιςἐπέεσσιν:“ξεῖνε τάλαν, σύ γέ τις φρένας ἐκπεπαταγμένος ἐσσί,οὐδ᾽ἐθέλειςεὕδεινχαλκήϊονἐςδόμονἐλθών,ἠέπουἐςλέσχην, ἀλλ᾽ἐνθάδεπόλλ᾽ἀγορεύεις,θαρσαλέωςπολλοῖσιμετ᾽ἀνδράσιν, οὐδέτιθυμῷταρβεῖς: ἦῥάσεοἶνοςἔχειφρένας, ἤνύτοιαἰεὶτοιοῦτοςνόοςἐστίν: ὃκαὶμεταμώνιαβάζεις.ἦἀλύεις, ὅτιἾρονἐνίκησαςτὸνἀλήτην;μήτίςτοιτάχαἼρουἀμείνωνἄλλοςἀναστῇ,ὅςτίςσ᾽ἀμφὶκάρηκεκοπὼςχερσὶστιβαρῇσιδώματοςἐκπέμψῃσι, φορύξαςαἵματιπολλῷ.”τὴνδ᾽ἄρ᾽ὑπόδραἰδὼνπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“ἦ τάχα Τηλεμάχῳ ἐρέω, κύον, οἷ᾽ ἀγορεύεις,κεῖσ᾽ἐλθών, ἵνασ᾽αὖθιδιὰμελεϊστὶτάμῃσιν.”ὣςεἰπὼνἐπέεσσιδιεπτοίησεγυναῖκας.βὰνδ᾽ἴμεναιδιὰδῶμα, λύθενδ᾽ὑπὸγυῖαἑκάστηςταρβοσύνῃ: φὰνγάρμινἀληθέαμυθήσασθαι.αὐτὰρὁπὰρλαμπτῆρσιφαείνωναἰθομένοισινἑστήκεινἐςπάνταςὁρώμενος: ἄλλαδέοἱκῆρὥρμαινεφρεσὶνᾗσιν, ἅῥ᾽οὐκἀτέλεσταγένοντο.μνηστῆραςδ᾽οὐπάμπανἀγήνοραςεἴαἈθήνηλώβηςἴσχεσθαιθυμαλγέος, ὄφρ᾽ἔτιμᾶλλονδύηἄχοςκραδίηνΛαερτιάδεωὈδυσῆος.τοῖσινδ᾽Εὐρύμαχος, Πολύβουπάϊς, ἦρχ᾽ἀγορεύειν,κερτομέωνὈδυσῆα: γέλωδ᾽ἑτάροισινἔτευχε.“κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,ὄφρ᾽εἴπωτάμεθυμὸςἐνὶστήθεσσικελεύει.οὐκἀθεεὶὅδ᾽ἀνὴρὈδυσήϊονἐςδόμονἵκει:ἔμπηςμοιδοκέειδαίδωνσέλαςἔμμεναιαὐτοῦκὰκκεφαλῆς, ἐπεὶοὔοἱἔνιτρίχεςοὐδ᾽ἠβαιαί.”ἦῥ᾽, ἅματεπροσέειπενὈδυσσῆαπτολίπορθον:“ξεῖν᾽, ἦ ἄρ κ᾽ ἐθέλοις θητευέμεν, εἴ σ᾽ ἀνελοίμην,ἀγροῦἐπ᾽ἐσχατιῆσ—μισθὸς δέ τοι ἄρκιος ἔσται—αἱμασιάςτελέγωνκαὶδένδρεαμακρὰφυτεύων;ἔνθακ᾽ἐγὼσῖτονμὲνἐπηετανὸνπαρέχοιμι,εἵματαδ᾽ἀμφιέσαιμιποσίνθ᾽ὑποδήματαδοίην.ἀλλ᾽ἐπεὶοὖνδὴἔργακάκ᾽ἔμμαθες, οὐκἐθελήσειςἔργονἐποίχεσθαι, ἀλλὰπτώσσεινκατὰδῆμονβούλεαι, ὄφρ᾽ἄνἔχῃςβόσκεινσὴνγαστέρ᾽ἄναλτον.”τὸνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“Εὐρύμαχ᾽, εἰ γὰρ νῶϊν ἔρις ἔργοιο γένοιτο ὥρῃἐνεἰαρινῇ, ὅτετ᾽ἤματαμακρὰπέλονται,ἐνποίῃ, δρέπανονμὲνἐγὼνεὐκαμπὲςἔχοιμι,καὶδὲσὺτοῖονἔχοις, ἵναπειρησαίμεθαἔργουνήστιεςἄχριμάλακνέφαος, ποίηδὲπαρείη.εἰδ᾽αὖκαὶβόεςεἶενἐλαυνέμεν, οἵπερἄριστοι,αἴθωνες, μεγάλοι, ἄμφωκεκορηότεποίης,ἥλικες, ἰσοφόροι, τῶντεσθένοςοὐκἀλαπαδνόν,τετράγυονδ᾽εἴη, εἴκοιδ᾽ὑπὸβῶλοςἀρότρῳ:τῷκέμ᾽ἴδοις, εἰὦλκαδιηνεκέαπροταμοίμην.εἰδ᾽αὖκαὶπόλεμόνποθενὁρμήσειεΚρονίωνσήμερον, αὐτὰρἐμοὶσάκοςεἴηκαὶδύοδοῦρεκαὶκυνέηπάγχαλκος, ἐπὶκροτάφοιςἀραρυῖα,τῷκέμ᾽ἴδοιςπρώτοισινἐνὶπρομάχοισιμιγέντα,οὐδ᾽ἄνμοιτὴνγαστέρ᾽ὀνειδίζωνἀγορεύοις.ἀλλὰμάλ᾽ὑβρίξεις, καίτοινόοςἐστὶνἀπηνής:καίπούτιςδοκέειςμέγαςἔμμεναιἠδὲκραταιός,οὕνεκαπὰρπαύροισικαὶοὐκἀγαθοῖσινὁμιλεῖς.εἰδ᾽Ὀδυσεὺςἔλθοικαὶἵκοιτ᾽ἐςπατρίδαγαῖαν,αἶψάκέτοιτὰθύρετρα, καὶεὐρέαπερμάλ᾽ἐόντα,φεύγοντιστείνοιτοδιὲκπροθύροιοθύραζε.”ὣςἔφατ᾽, Εὐρύμαχοςδ᾽ἐχολώσατοκηρόθιμᾶλλον,καίμινὑπόδραἰδὼνἔπεαπτερόενταπροσηύδα:“ἆ δείλ᾽, ἦ τάχα τοι τελέω κακόν, οἷ᾽ ἀγορεύεις θαρσαλέωςπολλοῖσιμετ᾽ἀνδράσιν, οὐδέτιθυμῷταρβεῖς: ἦῥάσεοἶνοςἔχειφρένας, ἤνύτοιαἰεὶτοιοῦτοςνόοςἐστίν: ὃκαὶμεταμώνιαβάζεις.ἦἀλύεις, ὅτιἾρονἐνίκησαςτὸνἀλήτην;”ὣςἄραφωνήσαςσφέλαςἔλλαβεν: αὐτὰρὈδυσσεὺςἈμφινόμουπρὸςγοῦνακαθέζετοΔουλιχιῆος,Εὐρύμαχονδείσας: ὁδ᾽ἄρ᾽οἰνοχόονβάλεχεῖραδεξιτερήν: πρόχοοςδὲχαμαὶβόμβησεπεσοῦσα,αὐτὰρὅγ᾽οἰμώξαςπέσενὕπτιοςἐνκονίῃσι.μνηστῆρεςδ᾽ὁμάδησανἀνὰμέγαρασκιόεντα,ὧδεδέτιςεἴπεσκενἰδὼνἐςπλησίονἄλλον:“αἴθ᾽ ὤφελλ᾽ ὁ ξεῖνος ἀλώμενος ἄλλοθ᾽ ὀλέσθαι πρὶνἐλθεῖν: τῷοὔτιτόσονκέλαδονμετέθηκε.νῦνδὲπερὶπτωχῶνἐριδαίνομεν, οὐδέτιδαιτὸςἐσθλῆςἔσσεταιἦδος, ἐπεὶτὰχερείονανικᾷ.”τοῖσιδὲκαὶμετέειφ᾽ἱερὴἲςΤηλεμάχοιο“δαιμόνιοι, μαίνεσθε καὶ οὐκέτι κεύθετε θυμῷ βρωτὺνοὐδὲποτῆτα: θεῶννύτιςὔμμ᾽ὀροθύνει.ἀλλ᾽εὖδαισάμενοικατακείετεοἴκαδ᾽ἰόντες,ὁππότεθυμὸςἄνωγε: διώκωδ᾽οὔτιν᾽ἐγώγε.”ὣςἔφαθ᾽, οἱδ᾽ἄραπάντεςὀδὰξἐνχείλεσιφύντεςΤηλέμαχονθαύμαζον, ὃθαρσαλέωςἀγόρευε.τοῖσινδ᾽ἈμφίνομοςἀγορήσατοκαὶμετέειπεΝίσουφαίδιμοςυἱός, Ἀρητιάδαοἄνακτος:“ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳ ἀντιβίοιςἐπέεσσικαθαπτόμενοςχαλεπαίνοι:μήτετιτὸνξεῖνονστυφελίζετεμήτετιν᾽ἄλλονδμώων, οἳκατὰδώματ᾽Ὀδυσσῆοςθείοιο.ἀλλ᾽ἄγετ᾽, οἰνοχόοςμὲνἐπαρξάσθωδεπάεσσιν,ὄφρασπείσαντεςκατακείομενοἴκαδ᾽ἰόντες:τὸνξεῖνονδὲἐῶμενἐνὶμεγάροιςὈδυσῆοςΤηλεμάχῳμελέμεν: τοῦγὰρφίλονἵκετοδῶμα.”ὣςφάτο, τοῖσιδὲπᾶσινἑαδόταμῦθονἔειπε.τοῖσινδὲκρητῆρακεράσσατοΜούλιοςἥρως,κῆρυξΔουλιχιεύς: θεράπωνδ᾽ἦνἈμφινόμοιο:νώμησενδ᾽ἄραπᾶσινἐπισταδόν: οἱδὲθεοῖσισπείσαντεςμακάρεσσιπίονμελιηδέαοἶνον.αὐτὰρἐπεὶσπεῖσάντ᾽ἔπιόνθ᾽ὅσονἤθελεθυμός,βάνῥ᾽ἴμεναικείοντεςἑὰπρὸςδώμαθ᾽ἕκαστος.