αὐτὰρὁἐνμεγάρῳὑπελείπετοδῖοςὈδυσσεύς,μνηστήρεσσιφόνονσὺνἈθήνῃμερμηρίζων:αἶψαδὲΤηλέμαχονἔπεαπτερόενταπροσηύδα:“Τηλέμαχε, χρὴ τεύχε᾽ ἀρήϊα κατθέμεν εἴσω πάνταμάλ᾽: αὐτὰρμνηστῆραςμαλακοῖςἐπέεσσιπαρφάσθαι, ὅτεκένσεμεταλλῶσινποθέοντες:‘ἐκ καπνοῦ κατέθηκ᾽, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ἐῴκει οἷάποτεΤροίηνδεκιὼνκατέλειπενὈδυσσεύς,ἀλλὰκατῄκισται, ὅσσονπυρὸςἵκετ᾽ἀϋτμή.πρὸςδ᾽ἔτικαὶτόδεμεῖζονἐνὶφρεσὶνἔβαλεδαίμωνμήπωςοἰνωθέντες, ἔρινστήσαντεςἐνὑμῖν,ἀλλήλουςτρώσητεκαταισχύνητέτεδαῖτακαὶμνηστύν: αὐτὸςγὰρἐφέλκεταιἄνδρασίδηρος.’”ὣςφάτο, Τηλέμαχοςδὲφίλῳἐπεπείθετοπατρί,ἐκδὲκαλεσσάμενοςπροσέφητροφὸνΕὐρύκλειαν:“μαῖ᾽, ἄγε δή μοι ἔρυξον ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,ὄφρακενἐςθάλαμονκαταθείομαιἔντεαπατρὸςκαλά, τάμοικατὰοἶκονἀκηδέακαπνὸςἀμέρδειπατρὸςἀποιχομένοιο: ἐγὼδ᾽ἔτινήπιοςἦα.νῦνδ᾽ἐθέλωκαταθέσθαι, ἵν᾽οὐπυρὸςἵξετ᾽ἀϋτμή.”τὸνδ᾽αὖτεπροσέειπεφίλητροφὸςΕὐρύκλεια:“αἲ γὰρ δή ποτε, τέκνον, ἐπιφροσύνας ἀνέλοιο οἴκουκήδεσθαικαὶκτήματαπάνταφυλάσσειν.ἀλλ᾽ἄγε, τίςτοιἔπειταμετοιχομένηφάοςοἴσει;δμῳὰςδ᾽οὐκεἴαςπροβλωσκέμεν, αἵκενἔφαινον.”τὴνδ᾽αὖΤηλέμαχοςπεπνυμένοςἀντίονηὔδα:“ξεῖνος ὅδ᾽: οὐ γὰρ ἀεργὸν ἀνέξομαι ὅς κεν ἐμῆς γε χοίνικοςἅπτηται, καὶτηλόθενεἰληλουθώς.”ὣςἄρ᾽ἐφώνησεν, τῇδ᾽ἄπτεροςἔπλετομῦθος.κλήϊσενδὲθύραςμεγάρωνεὖναιεταόντων.τὼδ᾽ἄρ᾽ἀναΐξαντ᾽Ὀδυσεὺςκαὶφαίδιμοςυἱὸςἐσφόρεονκόρυθάςτεκαὶἀσπίδαςὀμφαλοέσσαςἔγχεάτ᾽ὀξυόεντα: πάροιθεδὲΠαλλὰςἈθήνη,χρύσεονλύχνονἔχουσα, φάοςπερικαλλὲςἐποίει.δὴτότεΤηλέμαχοςπροσεφώνεενὃνπατέρ᾽αἶψα:“ὦ πάτερ, ἦ μέγα θαῦμα τόδ᾽ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι.ἔμπηςμοιτοῖχοιμεγάρωνκαλαίτεμεσόδμαι,εἰλάτιναίτεδοκοί, καὶκίονεςὑψόσ᾽ἔχοντεςφαίνοντ᾽ὀφθαλμοῖςὡςεἰπυρὸςαἰθομένοιο.ἦμάλατιςθεὸςἔνδον, οἳοὐρανὸνεὐρὺνἔχουσι.”τὸνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“σίγα καὶ κατὰ σὸν νόον ἴσχανε μηδ᾽ ἐρέεινε:αὕτητοιδίκηἐστὶθεῶν, οἳὌλυμπονἔχουσιν.ἀλλὰσὺμὲνκατάλεξαι, ἐγὼδ᾽ὑπολείψομαιαὐτοῦ,ὄφρακ᾽ἔτιδμῳὰςκαὶμητέρασὴνἐρεθίζω:ἡδέμ᾽ὀδυρομένηεἰρήσεταιἀμφὶςἕκαστα.”ὣςφάτο, Τηλέμαχοςδὲδιὲκμεγάροιοβεβήκεικείωνἐςθάλαμον, δαΐδωνὕπολαμπομενάων,ἔνθαπάροςκοιμᾶθ᾽, ὅτεμινγλυκὺςὕπνοςἱκάνοι:ἔνθ᾽ἄρακαὶτότ᾽ἔλεκτοκαὶἨῶδῖανἔμιμνεν.αὐτὰρὁἐνμεγάρῳὑπελείπετοδῖοςὈδυσσεύς,μνηστήρεσσιφόνονσὺνἈθήνῃμερμηρίζων.ἡδ᾽ἴενἐκθαλάμοιοπερίφρωνΠηνελόπεια,ἈρτέμιδιἰκέληἠὲχρυσέῃἈφροδίτῃ.τῇπαρὰμὲνκλισίηνπυρὶκάτθεσαν, ἔνθ᾽ἄρ᾽ἐφῖζε,δινωτὴνἐλέφαντικαὶἀργύρῳ: ἥνποτετέκτωνποίησ᾽Ἰκμάλιος, καὶὑπὸθρῆνυνποσὶνἧκεπροσφυέ᾽ἐξαὐτῆς, ὅθ᾽ἐπὶμέγαβάλλετοκῶας.ἔνθακαθέζετ᾽ἔπειταπερίφρωνΠηνελόπεια.ἦλθονδὲδμῳαὶλευκώλενοιἐκμεγάροιο.αἱδ᾽ἀπὸμὲνσῖτονπολὺνᾕρεονἠδὲτραπέζαςκαὶδέπα, ἔνθενἄρ᾽ἄνδρεςὑπερμενέοντεςἔπινον:πῦρδ᾽ἀπὸλαμπτήρωνχαμάδιςβάλον, ἄλλαδ᾽ἐπ᾽αὐτῶννήησανξύλαπολλά, φόωςἔμενἠδὲθέρεσθαι.ἡδ᾽Ὀδυσῆ᾽ἐνένιπεΜελανθὼδεύτεροναὖτις:“ξεῖν᾽, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδ᾽ ἀνιήσεις διὰ νύκτα δινεύωνκατὰοἶκον, ὀπιπεύσειςδὲγυναῖκας;ἀλλ᾽ἔξελθεθύραζε, τάλαν, καὶδαιτὸςὄνησο:ἢτάχακαὶδαλῷβεβλημένοςεἶσθαθύραζε.”τὴνδ᾽ἄρ᾽ὑπόδραἰδὼνπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“δαιμονίη, τί μοι ὧδ᾽ ἐπέχεις κεκοτηότι θυμῷ;ἦὅτιδὴῥυπόω, κακὰδὲχροῒεἵματαεἷμαι,πτωχεύωδ᾽ἀνὰδῆμον; ἀναγκαίηγὰρἐπείγει.τοιοῦτοιπτωχοὶκαὶἀλήμονεςἄνδρεςἔασικαὶγὰρἐγώποτεοἶκονἐνἀνθρώποισινἔναιονὄλβιοςἀφνειὸνκαὶπολλάκιδόσκονἀλήτῃ,τοίῳὁποῖοςἔοικαὶὅτευκεχρημένοςἔλθοι:ἦσανδὲδμῶεςμάλαμυρίοι, ἄλλατεπολλὰοἷσίντ᾽εὖζώουσικαὶἀφνειοὶκαλέονται.ἀλλὰΖεὺςἀλάπαξεΚρονίων: ἤθελεγάρπου:τῷνῦνμήποτεκαὶσύ, γύναι, ἀπὸπᾶσανὀλέσσῃςἀγλαΐην, τῇνῦνγεμετὰδμῳῇσικέκασσαι:μήπώςτοιδέσποινακοτεσσαμένηχαλεπήνῃ,ἢὈδυσεὺςἔλθῃ: ἔτιγὰρκαὶἐλπίδοςαἶσα.εἰδ᾽ὁμὲνὣςἀπόλωλεκαὶοὐκέτινόστιμόςἐστιν,ἀλλ᾽ἤδηπαῖςτοῖοςἈπόλλωνόςγεἕκητι,Τηλέμαχος: τὸνδ᾽οὔτιςἐνὶμεγάροισιγυναικῶνλήθειἀτασθάλλουσ᾽, ἐπεὶοὐκέτιτηλίκοςἐστίν.”ὣςφάτο, τοῦδ᾽ἤκουσεπερίφρωνΠηνελόπεια,ἀμφίπολονδ᾽ἐνένιπενἔποςτ᾽ἔφατ᾽ἔκτ᾽ὀνόμαζε:“πάντως, θαρσαλέη, κύον ἀδεές, οὔ τί με λήθεις ἔρδουσαμέγαἔργον, ὃσῇκεφαλῇἀναμάξεις:πάνταγὰρεὖᾔδησθ᾽, ἐπεὶἐξἐμεῦἔκλυεςαὐτῆςὡςτὸνξεῖνονἔμελλονἐνὶμεγάροισινἐμοῖσινἀμφὶπόσειεἴρεσθαι, ἐπεὶπυκινῶςἀκάχημαι.”ἦῥακαὶΕὐρυνόμηνταμίηνπρὸςμῦθονἔειπεν:“Εὐρυνόμη, φέρε δὴ δίφρον καὶ κῶας ἐπ᾽ αὐτοῦ,ὄφρακαθεζόμενοςεἴπῃἔποςἠδ᾽ἐπακούσῃὁξεῖνοςἐμέθεν: ἐθέλωδέμινἐξερέεσθαι.”ὣςἔφαθ᾽, ἡδὲμάλ᾽ὀτραλέωςκατέθηκεφέρουσαδίφρονἐΰξεστονκαὶἐπ᾽αὐτῷκῶαςἔβαλλεν:ἔνθακαθέζετ᾽ἔπειταπολύτλαςδῖοςὈδυσσεύς.τοῖσιδὲμύθωνἦρχεπερίφρωνΠηνελόπεια:“ξεῖνε, τὸ μέν σε πρῶτον ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή:τίςπόθενεἶςἀνδρῶν; πόθιτοιπόλιςἠδὲτοκῆες;”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“ὦ γύναι, οὐκ ἄν τίς σε βροτῶν ἐπ᾽ ἀπείρονα γαῖαν νεικέοι: ἦγάρσευκλέοςοὐρανὸνεὐρὺνἱκάνει,ὥςτέτευἢβασιλῆοςἀμύμονος, ὅςτεθεουδὴςἀνδράσινἐνπολλοῖσικαὶἰφθίμοισινἀνάσσωνεὐδικίαςἀνέχῃσι, φέρῃσιδὲγαῖαμέλαιναπυροὺςκαὶκριθάς, βρίθῃσιδὲδένδρεακαρπῷ,τίκτῃδ᾽ἔμπεδαμῆλα, θάλασσαδὲπαρέχῃἰχθῦςἐξεὐηγεσίης, ἀρετῶσιδὲλαοὶὑπ᾽αὐτοῦ.τῷἐμὲνῦντὰμὲνἄλλαμετάλλασῷἐνὶοἴκῳ,μηδ᾽ἐμὸνἐξερέεινεγένοςκαὶπατρίδαγαῖαν,μήμοιμᾶλλονθυμὸνἐνιπλήσῃςὀδυνάωνμνησαμένῳμάλαδ᾽εἰμὶπολύστονος: οὐδέτίμεχρὴοἴκῳἐνἀλλοτρίῳγοόωντάτεμυρόμενόντεἧσθαι, ἐπεὶκάκιονπενθήμεναιἄκριτοναἰεί:μήτίςμοιδμῳῶννεμεσήσεται, ἠὲσύγ᾽αὐτή,φῇδὲδακρυπλώεινβεβαρηόταμεφρέναςοἴνῳ.”τὸνδ᾽ἠμείβετ᾽ἔπειταπερίφρωνΠηνελόπεια:“ξεῖν᾽, ἦ τοι μὲν ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τε ὤλεσανἀθάνατοι, ὅτεἼλιονεἰσανέβαινονἈργεῖοι, μετὰτοῖσιδ᾽ἐμὸςπόσιςᾖενὈδυσσεύςεἰκεῖνόςγ᾽ἐλθὼντὸνἐμὸνβίονἀμφιπολεύοι,μεῖζονκεκλέοςεἴηἐμὸνκαὶκάλλιονοὕτως.νῦνδ᾽ἄχομαι: τόσαγάρμοιἐπέσσευενκακὰδαίμων.ὅσσοιγὰρνήσοισινἐπικρατέουσινἄριστοι,ΔουλιχίῳτεΣάμῃτεκαὶὑλήεντιΖακύνθῳ,οἵτ᾽αὐτὴνἸθάκηνεὐδείελονἀμφινέμονται,οἵμ᾽ἀεκαζομένηνμνῶνται, τρύχουσιδὲοἶκον.τῷοὔτεξείνωνἐμπάξομαιοὔθ᾽ἱκετάωνοὔτετικηρύκων, οἳδημιοεργοὶἔασιν:ἀλλ᾽Ὀδυσῆποθέουσαφίλονκατατήκομαιἦτορ.οἱδὲγάμονσπεύδουσιν: ἐγὼδὲδόλουςτολυπεύω.φᾶροςμένμοιπρῶτονἐνέπνευσεφρεσὶδαίμων,στησαμένῃμέγανἱστόν, ἐνὶμεγάροισινὑφαίνειν,λεπτὸνκαὶπερίμετρον: ἄφαρδ᾽αὐτοῖςμετέειπον:“κοῦροι, ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,μίμνετ᾽ἐπειγόμενοιτὸνἐμὸνγάμον, εἰςὅκεφᾶροςἐκτελέσω—μή μοι μεταμώνια νήματ᾽ ὄληται—Λαέρτῃἥρωϊταφήϊον, εἰςὅτεκένμινμοῖρ᾽ὀλοὴκαθέλῃσιτανηλεγέοςθανάτοιο:μήτίςμοικατὰδῆμονἈχαιϊάδωννεμεσήσῃ,αἴκενἄτερσπείρουκεῖταιπολλὰκτεατίσσας.“ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δ᾽ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.ἔνθακαὶἠματίημὲνὑφαίνεσκονμέγανἱστόν,νύκταςδ᾽ἀλλύεσκον, ἐπεὶδαΐδαςπαραθείμην.ὣςτρίετεςμὲνἔληθονἐγὼκαὶἔπειθονἈχαιούς:ἀλλ᾽ὅτετέτρατονἦλθενἔτοςκαὶἐπήλυθονὧραι,μηνῶνφθινόντων, περὶδ᾽ἤματαπόλλ᾽ἐτελέσθη,καὶτότεδήμεδιὰδμῳάς, κύναςοὐκἀλεγούσας,εἷλονἐπελθόντεςκαὶὁμόκλησανἐπέεσσιν.ὣςτὸμὲνἐξετέλεσσα, καὶοὐκἐθέλουσ᾽, ὑπ᾽ἀνάγκης:νῦνδ᾽οὔτ᾽ἐκφυγέεινδύναμαιγάμονοὔτετιν᾽ἄλληνμῆτινἔθ᾽εὑρίσκω: μάλαδ᾽ὀτρύνουσιτοκῆεςγήμασθ᾽, ἀσχαλάᾳδὲπάϊςβίοτονκατεδόντων,γιγνώσκων: ἤδηγὰρἀνὴροἶόςτεμάλισταοἴκουκήδεσθαι, τῷτεΖεὺςκῦδοςὀπάζει.ἀλλὰκαὶὥςμοιεἰπὲτεὸνγένος, ὁππόθενἐσσί.οὐγὰρἀπὸδρυόςἐσσιπαλαιφάτουοὐδ᾽ἀπὸπέτρης.”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,οὐκέτ᾽ἀπολλήξειςτὸνἐμὸνγόνονἐξερέουσα;ἀλλ᾽ἔκτοιἐρέω: ἦμένμ᾽ἀχέεσσίγεδώσειςπλείοσινἢἔχομαι: ἡγὰρδίκη, ὁππότεπάτρηςἧςἀπέῃσινἀνὴρτόσσονχρόνονὅσσονἐγὼνῦν,πολλὰβροτῶνἐπὶἄστε᾽ἀλώμενος, ἄλγεαπάσχων:ἀλλὰκαὶὣςἐρέωὅμ᾽ἀνείρεαιἠδὲμεταλλᾷς.Κρήτητιςγαῖ᾽ἔστι, μέσῳἐνὶοἴνοπιπόντῳ,καλὴκαὶπίειρα, περίρρυτος: ἐνδ᾽ἄνθρωποιπολλοί, ἀπειρέσιοι, καὶἐννήκονταπόληες.ἄλληδ᾽ἄλλωνγλῶσσαμεμιγμένη: ἐνμὲνἈχαιοί,ἐνδ᾽Ἐτεόκρητεςμεγαλήτορες, ἐνδὲΚύδωνες,ΔωριέεςτετριχάϊκεςδῖοίτεΠελασγοί.τῇσιδ᾽ἐνὶΚνωσός, μεγάληπόλις, ἔνθατεΜίνωςἐννέωροςβασίλευεΔιὸςμεγάλουὀαριστής,πατρὸςἐμοῖοπατήρ, μεγαθύμουΔευκαλίωνοςΔευκαλίωνδ᾽ἐμὲτίκτεκαὶἸδομενῆαἄνακτα:ἀλλ᾽ὁμὲνἐννήεσσικορωνίσινἼλιονἴσωᾤχεθ᾽ἅμ᾽Ἀτρείδῃσιν, ἐμοὶδ᾽ὄνομακλυτὸνΑἴθων,ὁπλότεροςγενεῇ: ὁδ᾽ἄραπρότεροςκαὶἀρείων.ἔνθ᾽Ὀδυσῆαἐγὼνἰδόμηνκαὶξείνιαδῶκα.καὶγὰρτὸνΚρήτηνδεκατήγαγενἲςἀνέμοιο,ἱέμενονΤροίηνδεπαραπλάγξασαΜαλειῶν:στῆσεδ᾽ἐνἈμνισῷ, ὅθιτεσπέοςΕἰλειθυίης,ἐνλιμέσινχαλεποῖσι, μόγιςδ᾽ὑπάλυξενἀέλλας.αὐτίκαδ᾽Ἰδομενῆαμετάλλαἄστυδ᾽ἀνελθών:ξεῖνονγάροἱἔφασκεφίλοντ᾽ἔμεναἰδοῖόντε.τῷδ᾽ἤδηδεκάτηἢἑνδεκάτηπέλενἠὼςοἰχομένῳσὺννηυσὶκορωνίσινἼλιονεἴσω.τὸνμὲνἐγὼπρὸςδώματ᾽ἄγωνἐῢἐξείνισσα,ἐνδυκέωςφιλέων, πολλῶνκατὰοἶκονἐόντων:καίοἱτοῖςἄλλοιςἑτάροις, οἳἅμ᾽αὐτῷἕποντο,δημόθενἄλφιταδῶκακαὶαἴθοπαοἶνονἀγείραςκαὶβοῦςἱρεύσασθαι, ἵναπλησαίατοθυμόν.ἔνθαδυώδεκαμὲνμένονἤματαδῖοιἈχαιοί:εἴλειγὰρΒορέηςἄνεμοςμέγαςοὐδ᾽ἐπὶγαίῃεἴαἵστασθαι, χαλεπὸςδέτιςὤρορεδαίμων.τῇτρισκαιδεκάτῃδ᾽ἄνεμοςπέσε, τοὶδ᾽ἀνάγοντο.”ἴσκεψεύδεαπολλὰλέγωνἐτύμοισινὁμοῖα:τῆςδ᾽ἄρ᾽ἀκουούσηςῥέεδάκρυα, τήκετοδὲχρώς:ὡςδὲχιὼνκατατήκετ᾽ἐνἀκροπόλοισινὄρεσσιν,ἥντ᾽Εὖροςκατέτηξεν, ἐπὴνΖέφυροςκαταχεύῃ:τηκομένηςδ᾽ἄρατῆςποταμοὶπλήθουσιῥέοντες:ὣςτῆςτήκετοκαλὰπαρήϊαδάκρυχεούσης,κλαιούσηςἑὸνἄνδραπαρήμενον. αὐτὰρὈδυσσεὺςθυμῷμὲνγοόωσανἑὴνἐλέαιρεγυναῖκα,ὀφθαλμοὶδ᾽ὡςεἰκέραἕστασανἠὲσίδηροςἀτρέμαςἐνβλεφάροισι: δόλῳδ᾽ὅγεδάκρυακεῦθεν.ἡδ᾽ἐπεὶοὖντάρφθηπολυδακρύτοιογόοιο,ἐξαῦτίςμινἔπεσσινἀμειβομένηπροσέειπε:“νῦν μὲν δή σευ, ξεῖνέ γ᾽, ὀΐω πειρήσεσθαι,εἰἐτεὸνδὴκεῖθισὺνἀντιθέοιςἑτάροισιξείνισαςἐνμεγάροισινἐμὸνπόσιν, ὡςἀγορεύεις.εἰπέμοιὁπποῖ᾽ἄσσαπερὶχροῒεἵματαἕστο,αὐτόςθ᾽οἷοςἔην, καὶἑταίρους, οἵοἱἕποντο.”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“ὦ γύναι, ἀργαλέον τόσσον χρόνον ἀμφὶς ἐόντα εἰπέμεν: ἤδηγάροἱἐεικοστὸνἔτοςἐστὶνἐξοὗκεῖθενἔβηκαὶἐμῆςἀπελήλυθεπάτρης:αὐτάρτοιἐρέωὥςμοιἰνδάλλεταιἦτορ.χλαῖνανπορφυρέηνοὔληνἔχεδῖοςὈδυσσεύς,διπλῆν: αὐτάροἱπερόνηχρυσοῖοτέτυκτοαὐλοῖσινδιδύμοισι: πάροιθεδὲδαίδαλονἦεν:ἐνπροτέροισιπόδεσσικύωνἔχεποικίλονἐλλόν,ἀσπαίρονταλάων: τὸδὲθαυμάζεσκονἅπαντες,ὡςοἱχρύσεοιἐόντεςὁμὲνλάενεβρὸνἀπάγχων,αὐτὰρὁἐκφυγέεινμεμαὼςἤσπαιρεπόδεσσι.τὸνδὲχιτῶν᾽ἐνόησαπερὶχροῒσιγαλόεντα,οἷόντεκρομύοιολοπὸνκάταἰσχαλέοιο:τὼςμὲνἔηνμαλακός, λαμπρὸςδ᾽ἦνἠέλιοςὥς:ἦμὲνπολλαίγ᾽αὐτὸνἐθηήσαντογυναῖκες.ἄλλοδέτοιἐρέω, σὺδ᾽ἐνὶφρεσὶβάλλεοσῇσιν:οὐκοἶδ᾽ἢτάδεἕστοπερὶχροῒοἴκοθ᾽Ὀδυσσεύς,ἦτιςἑταίρωνδῶκεθοῆςἐπὶνηὸςἰόντι,ἤτίςπουκαὶξεῖνος, ἐπεὶπολλοῖσινὈδυσσεὺςἔσκεφίλος: παῦροιγὰρἈχαιῶνἦσανὁμοῖοι.καίοἱἐγὼχάλκειονἄορκαὶδίπλακαδῶκακαλὴνπορφυρέηνκαὶτερμιόενταχιτῶνα,αἰδοίωςδ᾽ἀπέπεμπονἐϋσσέλμουἐπὶνηός.καὶμένοἱκῆρυξὀλίγονπρογενέστεροςαὐτοῦεἵπετο: καὶτόντοιμυθήσομαι, οἷοςἔηνπερ.γυρὸςἐνὤμοισιν, μελανόχροος, οὐλοκάρηνος,Εὐρυβάτηςδ᾽ὄνομ᾽ἔσκε: τίενδέμινἔξοχονἄλλωνὧνἑτάρωνὈδυσεύς, ὅτιοἱφρεσὶνἄρτιαᾔδη.”“ὣς φάτο, τῇ δ᾽ ἔτι μᾶλλον ὑφ᾽ ἵμερον ὦρσε γόοιο,σήματ᾽ἀναγνούσῃτάοἱἔμπεδαπέφραδ᾽Ὀδυσσεύς.ἡδ᾽ἐπεὶοὖντάρφθηπολυδακρύτοιογόοιο.καὶτότεμινμύθοισινἀμειβομένηπροσέειπε:“νῦν μὲν δή μοι, ξεῖνε, πάρος περ ἐὼν ἐλεεινός,ἐνμεγάροισινἐμοῖσιφίλοςτ᾽ἔσῃαἰδοῖόςτε:αὐτὴγὰρτάδεεἵματ᾽ἐγὼπόρον, οἷ᾽ἀγορεύεις,πτύξασ᾽ἐκθαλάμου, περόνηντ᾽ἐπέθηκαφαεινὴνκείνῳἄγαλμ᾽ἔμεναι: τὸνδ᾽οὐχὑποδέξομαιαὖτιςοἴκαδενοστήσανταφίληνἐςπατρίδαγαῖαν.τῷῥακακῇαἴσῃκοίληςἐπὶνηὸςὈδυσσεὺςᾤχετ᾽ἐποψόμενοςΚακοΐλιονοὐκὀνομαστήν.”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,μηκέτινῦνχρόακαλὸνἐναίρεο, μηδέτιθυμὸντῆκε, πόσινγοόωσα. νεμεσσῶμαίγεμὲνοὐδέν:καὶγάρτίςτ᾽ἀλλοῖονὀδύρεταιἄνδρ᾽ὀλέσασακουρίδιον, τῷτέκνατέκῃφιλότητιμιγεῖσα,ἢὈδυσῆ᾽, ὅνφασιθεοῖςἐναλίγκιονεἶναι.ἀλλὰγόουμὲνπαῦσαι, ἐμεῖοδὲσύνθεομῦθον:νημερτέωςγάρτοιμυθήσομαιοὐδ᾽ἐπικεύσωὡςἤδηὈδυσῆοςἐγὼπερὶνόστουἄκουσαἀγχοῦ, Θεσπρωτῶνἀνδρῶνἐνπίονιδήμῳ,ζωοῦ: αὐτὰρἄγεικειμήλιαπολλὰκαὶἐσθλὰαἰτίζωνἀνὰδῆμον. ἀτὰρἐρίηραςἑταίρουςὤλεσεκαὶνῆαγλαφυρὴνἐνὶοἴνοπιπόντῳ,Θρινακίηςἄπονήσουἰών: ὀδύσαντογὰραὐτῷΖεύςτεκαὶἨέλιος: τοῦγὰρβόαςἔκτανἑταῖροι.οἱμὲνπάντεςὄλοντοπολυκλύστῳἐνὶπόντῳ:τὸνδ᾽ἄρ᾽ἐπὶτρόπιοςνεὸςἔκβαλεκῦμ᾽ἐπὶχέρσου,Φαιήκωνἐςγαῖαν, οἳἀγχίθεοιγεγάασιν,οἳδήμινπερὶκῆριθεὸνὣςτιμήσαντοκαίοἱπολλὰδόσανπέμπειντέμινἤθελοναὐτοὶοἴκαδ᾽ἀπήμαντον. καίκενπάλαιἐνθάδ᾽Ὀδυσσεὺςἤην: ἀλλ᾽ἄραοἱτόγεκέρδιονεἴσατοθυμῷ,χρήματ᾽ἀγυρτάζεινπολλὴνἐπὶγαῖανἰόντι:ὣςπερὶκέρδεαπολλὰκαταθνητῶνἀνθρώπωνοἶδ᾽Ὀδυσεύς, οὐδ᾽ἄντιςἐρίσσειεβροτὸςἄλλος.ὥςμοιΘεσπρωτῶνβασιλεὺςμυθήσατοΦείδων:ὤμνυεδὲπρὸςἔμ᾽αὐτόν, ἀποσπένδωνἐνὶοἴκῳ,νῆακατειρύσθαικαὶἐπαρτέαςἔμμενἑταίρους,οἳδήμινπέμψουσιφίληνἐςπατρίδαγαῖαν.ἀλλ᾽ἐμὲπρὶνἀπέπεμψε: τύχησεγὰρἐρχομένηνηῦςἀνδρῶνΘεσπρωτῶνἐςΔουλίχιονπολύπυρον.καίμοικτήματ᾽ἔδειξεν, ὅσαξυναγείρατ᾽Ὀδυσσεύς:καίνύκενἐςδεκάτηνγενεὴνἕτερόνγ᾽ἔτιβόσκοι,ὅσσαοἱἐνμεγάροιςκειμήλιακεῖτοἄνακτος.τὸνδ᾽ἐςΔωδώνηνφάτοβήμεναι, ὄφραθεοῖοἐκδρυὸςὑψικόμοιοΔιὸςβουλὴνἐπακούσαι,ὅππωςνοστήσειεφίληνἐςπατρίδαγαῖανἤδηδὴνἀπεών, ἤἀμφαδὸνἦεκρυφηδόν.“ὣς ὁ μὲν οὕτως ἐστὶ σόος καὶ ἐλεύσεται ἤδη ἄγχιμάλ᾽, οὐδ᾽ἔτιτῆλεφίλωνκαὶπατρίδοςαἴηςδηρὸνἀπεσσεῖται: ἔμπηςδέτοιὅρκιαδώσω.ἴστωνῦνΖεὺςπρῶτα, θεῶνὕπατοςκαὶἄριστος,ἱστίητ᾽Ὀδυσῆοςἀμύμονος, ἣνἀφικάνω:ἦμέντοιτάδεπάντατελείεταιὡςἀγορεύω.τοῦδ᾽αὐτοῦλυκάβαντοςἐλεύσεταιἐνθάδ᾽Ὀδυσσεύς,τοῦμὲνφθίνοντοςμηνός, τοῦδ᾽ἱσταμένοιο.”τὸνδ᾽αὖτεπροσέειπεπερίφρωνΠηνελόπεια:“αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη:τῷκετάχαγνοίηςφιλότητάτεπολλάτεδῶραἐξἐμεῦ, ὡςἄντίςσεσυναντόμενοςμακαρίζοι.ἀλλάμοιὧδ᾽ἀνὰθυμὸνὀΐεται, ὡςἔσεταίπερ:οὔτ᾽Ὀδυσεὺςἔτιοἶκονἐλεύσεται, οὔτεσὺπομπῆςτεύξῃ, ἐπεὶοὐτοῖοισημάντορέςεἰσ᾽ἐνὶοἴκῳοἷοςὈδυσσεὺςἔσκεμετ᾽ἀνδράσιν, εἴποτ᾽ἔηνγε,ξείνουςαἰδοίουςἀποπεμπέμενἠδὲδέχεσθαι.ἀλλάμιν, ἀμφίπολοι, ἀπονίψατε, κάτθετεδ᾽εὐνήν,δέμνιακαὶχλαίναςκαὶῥήγεασιγαλόεντα,ὥςκ᾽εὖθαλπιόωνχρυσόθρονονἨῶἵκηται.ἠῶθενδὲμάλ᾽ἦριλοέσσαιτεχρῖσαίτε,ὥςκ᾽ἔνδονπαρὰΤηλεμάχῳδείπνοιομέδηταιἥμενοςἐνμεγάρῳ: τῷδ᾽ἄλγιονὅςκενἐκείνωντοῦτονἀνιάζῃθυμοφθόρος: οὐδέτιἔργονἐνθάδ᾽ἔτιπρήξει, μάλαπερκεχολωμένοςαἰνῶς.πῶςγὰρἐμεῦσύ, ξεῖνε, δαήσεαιεἴτιγυναικῶνἀλλάωνπερίειμινόονκαὶἐπίφροναμῆτιν,εἴκενἀϋσταλέος, κακὰεἱμένοςἐνμεγάροισινδαινύῃ; ἄνθρωποιδὲμινυνθάδιοιτελέθουσιν.ὃςμὲνἀπηνὴςαὐτὸςἔῃκαὶἀπηνέαεἰδῇ,τῷδὲκαταρῶνταιπάντεςβροτοὶἄλγε᾽ὀπίσσωζωῷ, ἀτὰρτεθνεῶτίγ᾽ἐφεψιόωνταιἅπαντες:ὃςδ᾽ἂνἀμύμωναὐτὸςἔῃκαὶἀμύμοναεἰδῇ,τοῦμέντεκλέοςεὐρὺδὶαξεῖνοιφορέουσιπάνταςἐπ᾽ἀνθρώπους, πολλοίτέμινἐσθλὸνἔειπον.”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,ἦτοιἐμοὶχλαῖναικαὶῥήγεασιγαλόενταἤχθεθ᾽, ὅτεπρῶτονΚρήτηςὄρεανιφόεντανοσφισάμηνἐπὶνηὸςἰὼνδολιχηρέτμοιο,κείωδ᾽ὡςτὸπάροςπερἀΰπνουςνύκταςἴαυον:πολλὰςγὰρδὴνύκταςἀεικελίῳἐνὶκοίτῃἄεσακαίτ᾽ἀνέμειναἐΰθρονονἨῶδῖαν.οὐδέτίμοιποδάνιπτραποδῶνἐπιήραναθυμῷγίγνεται: οὐδὲγυνὴποδὸςἅψεταιἡμετέροιοτάωναἵτοιδῶμακάταδρήστειραιἔασιν,εἰμήτιςγρηῦςἔστιπαλαιή, κεδνὰἰδυῖα,ἥτιςδὴτέτληκετόσαφρεσὶνὅσσατ᾽ἐγώπερ:τῇδ᾽οὐκἂνφθονέοιμιποδῶνἅψασθαιἐμεῖο.”τὸνδ᾽αὖτεπροσέειπεπερίφρωνΠηνελόπεια:“ξεῖνε φίλ᾽: οὐ γάρ πώ τις ἀνὴρ πεπνυμένος ὧδε ξείνωντηλεδαπῶνφιλίωνἐμὸνἵκετοδῶμα,ὡςσὺμάλ᾽εὐφραδέωςπεπνυμέναπάντ᾽ἀγορεύεις:ἔστιδέμοιγρηῢςπυκινὰφρεσὶμήδε᾽ἔχουσαἣκεῖνονδύστηνονἐῢτρέφενἠδ᾽ἀτίταλλε,δεξαμένηχείρεσσ᾽, ὅτεμινπρῶτοντέκεμήτηρ,ἥσεπόδαςνίψει, ὀλιγηπελέουσάπερἔμπης.ἀλλ᾽ἄγενῦνἀνστᾶσα, περίφρωνΕὐρύκλεια,νίψονσοῖοἄνακτοςὁμήλικα: καίπουὈδυσσεὺςἤδητοιόσδ᾽ἐστὶπόδαςτοιόσδετεχεῖρας:αἶψαγὰρἐνκακότητιβροτοὶκαταγηράσκουσιν.”ὣςἄρ᾽ἔφη, γρηῢςδὲκατέσχετοχερσὶπρόσωπα,δάκρυαδ᾽ἔκβαλεθερμά, ἔποςδ᾽ὀλοφυδνὸνἔειπεν:“ὤ μοι ἐγὼ σέο, τέκνον, ἀμήχανος: ἦ σε περὶ Ζεὺς ἀνθρώπωνἤχθηρεθεουδέαθυμὸνἔχοντα.οὐγάρπώτιςτόσσαβροτῶνΔιὶτερπικεραύνῳπίοναμηρί᾽ἔκη᾽οὐδ᾽ἐξαίτουςἑκατόμβας,ὅσσασὺτῷἐδίδους, ἀρώμενοςἧοςἵκοιογῆράςτελιπαρὸνθρέψαιότεφαίδιμονυἱόν:νῦνδέτοιοἴῳπάμπανἀφείλετονόστιμονἦμαρ.οὕτωπουκαὶκείνῳἐφεψιόωντογυναῖκεςξείνωντηλεδαπῶν, ὅτετευκλυτὰδώμαθ᾽ἵκοιτο,ὡςσέθεναἱκύνεςαἵδεκαθεψιόωνταιἅπασαι,τάωννῦνλώβηντεκαὶαἴσχεαπόλλ᾽ἀλεείνωνοὐκἐάαςνίζειν: ἐμὲδ᾽οὐκἀέκουσανἄνωγεκούρηἸκαρίοιο, περίφρωνΠηνελόπεια.τῷσεπόδαςνίψωἅματ᾽αὐτῆςΠηνελοπείηςκαὶσέθενεἵνεκ᾽, ἐπείμοιὀρώρεταιἔνδοθιθυμὸςκήδεσιν. ἀλλ᾽ἄγενῦνξυνίειἔπος, ὅττικενεἴπω:πολλοὶδὴξεῖνοιταλαπείριοιἐνθάδ᾽ἵκοντο,ἀλλ᾽οὔπώτινάφημιἐοικόταὧδεἰδέσθαιὡςσὺδέμαςφωνήντεπόδαςτ᾽Ὀδυσῆϊἔοικας.”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“ὦ γρηῦ, οὕτω φασὶν ὅσοι ἴδον ὀφθαλμοῖσιν ἡμέαςἀμφοτέρους, μάλαεἰκέλωἀλλήλοιϊνἔμμεναι, ὡςσύπεραὐτὴἐπιφρονέουσ᾽ἀγορεύεις.”ὣςἄρ᾽ἔφη, γρηῢςδὲλέβηθ᾽ἕλεπαμφανόωντατοῦπόδαςἐξαπένιζεν, ὕδωρδ᾽ἐνεχεύατοπουλὺψυχρόν, ἔπειταδὲθερμὸνἐπήφυσεν. αὐτὰρὈδυσσεὺςἷζενἐπ᾽ἐσχαρόφιν, ποτὶδὲσκότονἐτράπετ᾽αἶψα:αὐτίκαγὰρκατὰθυμὸνὀΐσατο, μήἑλαβοῦσαοὐλὴνἀμφράσσαιτοκαὶἀμφαδὰἔργαγένοιτο.νίζεδ᾽ἄρ᾽ἆσσονἰοῦσαἄναχθ᾽ἑόν: αὐτίκαδ᾽ἔγνωοὐλήν, τήνποτέμινσῦςἤλασελευκῷὀδόντιΠαρνησόνδ᾽ἐλθόνταμετ᾽Αὐτόλυκόντεκαὶυἷας,μητρὸςἑῆςπάτερ᾽ἐσθλόν, ὃςἀνθρώπουςἐκέκαστοκλεπτοσύνῃθ᾽ὅρκῳτε: θεὸςδέοἱαὐτὸςἔδωκενἙρμείας: τῷγὰρκεχαρισμέναμηρίακαῖενἀρνῶνἠδ᾽ἐρίφων: ὁδέοἱπρόφρωνἅμ᾽ὀπήδει.Αὐτόλυκοςδ᾽ἐλθὼνἸθάκηςἐςπίοναδῆμονπαῖδανέονγεγαῶτακιχήσατοθυγατέροςἧς:τόνῥάοἱΕὐρύκλειαφίλοιςἐπὶγούνασιθῆκεπαυομένῳδόρποιο, ἔποςτ᾽ἔφατ᾽ἔκτ᾽ὀνόμαζεν:“Αὐτόλυκ᾽, αὐτὸς νῦν ὄνομ᾽ εὕρεο ὅττι κε θῆαι παιδὸςπαιδὶφίλῳ: πολυάρητοςδέτοίἐστιν.”τὴνδ᾽αὖτ᾽Αὐτόλυκοςἀπαμείβετοφώνησέντε:“γαμβρὸς ἐμὸς θυγάτηρ τε, τίθεσθ᾽ ὄνομ᾽ ὅττι κεν εἴπω:πολλοῖσινγὰρἐγώγεὀδυσσάμενοςτόδ᾽ἱκάνω,ἀνδράσινἠδὲγυναιξὶνἀνὰχθόναπουλυβότειραν:τῷδ᾽Ὀδυσεὺςὄνομ᾽ἔστωἐπώνυμον: αὐτὰρἐγώγε,ὁππότ᾽ἂνἡβήσαςμητρώϊονἐςμέγαδῶμαἔλθῃΠαρνησόνδ᾽, ὅθιπούμοικτήματ᾽ἔασι,τῶνοἱἐγὼδώσωκαίμινχαίροντ᾽ἀποπέμψω.”τῶνἕνεκ᾽ἦλθ᾽Ὀδυσεύς, ἵναοἱπόροιἀγλαὰδῶρα.τὸνμὲνἄρ᾽ΑὐτόλυκόςτεκαὶυἱέεςΑὐτολύκοιοχερσίντ᾽ἠσπάζοντοἔπεσσίτεμειλιχίοισι:μήτηρδ᾽Ἀμφιθέημητρὸςπεριφῦσ᾽Ὀδυσῆϊκύσσ᾽ἄραμινκεφαλήντεκαὶἄμφωφάεακαλά.Αὐτόλυκοςδ᾽υἱοῖσινἐκέκλετοκυδαλίμοισιδεῖπνονἐφοπλίσσαι: τοὶδ᾽ὀτρύνοντοςἄκουσαν,αὐτίκαδ᾽εἰσάγαγονβοῦνἄρσεναπενταέτηρον:τὸνδέρονἀμφίθ᾽ἕπον, καίμινδιέχευανἅπαντα,μίστυλλόντ᾽ἄρ᾽ἐπισταμένωςπεῖράντ᾽ὀβελοῖσιν,ὤπτησάντεπεριφραδέως, δάσσαντότεμοίρας.ὣςτότεμὲνπρόπανἦμαρἐςἠέλιονκαταδύνταδαίνυντ᾽, οὐδέτιθυμὸςἐδεύετοδαιτὸςἐΐσης:ἦμοςδ᾽ἠέλιοςκατέδυκαὶἐπὶκνέφαςἦλθεν,δὴτότεκοιμήσαντοκαὶὕπνουδῶρονἕλοντο.ἦμοςδ᾽ἠριγένειαφάνηῥοδοδάκτυλοςἨώς,βάνῥ᾽ἴμενἐςθήρην, ἠμὲνκύνεςἠδὲκαὶαὐτοὶυἱέεςΑὐτολύκου: μετὰτοῖσιδὲδῖοςὈδυσσεὺςἤϊεν: αἰπὺδ᾽ὄροςπροσέβανκαταειμένονὕλῃΠαρνησοῦ, τάχαδ᾽ἵκανονπτύχαςἠνεμοέσσας.ἨέλιοςμὲνἔπειτανέονπροσέβαλλενἀρούραςἐξἀκαλαρρείταοβαθυρρόουὨκεανοῖο,οἱδ᾽ἐςβῆσσανἵκανονἐπακτῆρες: πρὸδ᾽ἄρ᾽αὐτῶνἴχνι᾽ἐρευνῶντεςκύνεςἤϊσαν, αὐτὰρὄπισθενυἱέεςΑὐτολύκου: μετὰτοῖσιδὲδῖοςὈδυσσεὺςἤϊενἄγχικυνῶν, κραδάωνδολιχόσκιονἔγχος.ἔνθαδ᾽ἄρ᾽ἐνλόχμῃπυκινῇκατέκειτομέγαςσῦς:τὴνμὲνἄρ᾽οὔτ᾽ἀνέμωνδιάειμένοςὑγρὸνἀέντων,οὔτεμινἨέλιοςφαέθωνἀκτῖσινἔβαλλεν,οὔτ᾽ὄμβροςπεράασκεδιαμπερές: ὣςἄραπυκνὴἦεν, ἀτὰρφύλλωνἐνέηνχύσιςἤλιθαπολλή.τὸνδ᾽ἀνδρῶντεκυνῶντεπερὶκτύποςἦλθεποδοῖϊν,ὡςἐπάγοντεςἐπῇσαν: ὁδ᾽ἀντίοςἐκξυλόχοιοφρίξαςεὖλοφιήν, πῦρδ᾽ὀφθαλμοῖσιδεδορκώς,στῆῥ᾽αὐτῶνσχεδόθεν: ὁδ᾽ἄραπρώτιστοςὈδυσσεὺςἔσσυτ᾽ἀνασχόμενοςδολιχὸνδόρυχειρὶπαχείῃ,οὐτάμεναιμεμαώς: ὁδέμινφθάμενοςἔλασενσῦςγουνὸςὕπερ, πολλὸνδὲδιήφυσεσαρκὸςὀδόντιλικριφὶςἀΐξας, οὐδ᾽ὀστέονἵκετοφωτός.τὸνδ᾽Ὀδυσεὺςοὔτησετυχὼνκατὰδεξιὸνὦμον,ἀντικρὺδὲδιῆλθεφαεινοῦδουρὸςἀκωκή:κὰδδ᾽ἔπεσ᾽ἐνκονίῃσιμακών, ἀπὸδ᾽ἔπτατοθυμός.τὸνμὲνἄρ᾽Αὐτολύκουπαῖδεςφίλοιἀμφεπένοντο,ὠτειλὴνδ᾽Ὀδυσῆοςἀμύμονοςἀντιθέοιοδῆσανἐπισταμένως, ἐπαοιδῇδ᾽αἷμακελαινὸνἔσχεθον, αἶψαδ᾽ἵκοντοφίλουπρὸςδώματαπατρός.τὸνμὲνἄρ᾽ΑὐτόλυκόςτεκαὶυἱέεςΑὐτολύκοιοεὖἰησάμενοιἠδ᾽ἀγλαὰδῶραπορόντεςκαρπαλίμωςχαίρονταφίληνἐςπατρίδ᾽ἔπεμπονεἰςἸθάκην. τῷμένῥαπατὴρκαὶπότνιαμήτηρχαῖροννοστήσαντικαὶἐξερέεινονἕκαστα,οὐλὴνὅττιπάθοι: ὁδ᾽ἄρασφίσινεὖκατέλεξενὥςμινθηρεύοντ᾽ἔλασενσῦςλευκῷὀδόντι,Παρνησόνδ᾽ἐλθόντασὺνυἱάσινΑὐτολύκοιο.τὴνγρηῢςχείρεσσικαταπρηνέσσιλαβοῦσαγνῶῥ᾽ἐπιμασσαμένη, πόδαδὲπροέηκεφέρεσθαι:ἐνδὲλέβητιπέσεκνήμη, κανάχησεδὲχαλκός,ἂψδ᾽ἑτέρωσ᾽ἐκλίθη: τὸδ᾽ἐπὶχθονὸςἐξέχυθ᾽ὕδωρ.τὴνδ᾽ἅμαχάρμακαὶἄλγοςἕλεφρένα, τὼδέοἱὄσσεδακρυόφιπλῆσθεν, θαλερὴδέοἱἔσχετοφωνή.ἁψαμένηδὲγενείουὈδυσσῆαπροσέειπεν:“ἦ μάλ᾽ Ὀδυσσεύς ἐσσι, φίλον τέκος: οὐδέ σ᾽ ἐγώ γε πρὶνἔγνων, πρὶνπάνταἄνακτ᾽ἐμὸνἀμφαφάασθαι.”ἦκαὶΠηνελόπειανἐσέδρακενὀφθαλμοῖσι,πεφραδέεινἐθέλουσαφίλονπόσινἔνδονἐόντα.ἡδ᾽οὔτ᾽ἀθρῆσαιδύνατ᾽ἀντίηοὔτενοῆσαι:τῇγὰρἈθηναίηνόονἔτραπεν: αὐτὰρὈδυσσεὺςχεῖρ᾽ἐπιμασσάμενοςφάρυγοςλάβεδεξιτερῆφι,τῇδ᾽ἑτέρῃἕθενἆσσονἐρύσσατοφώνησέντε.“μαῖα, τίη μ᾽ ἐθέλεις ὀλέσαι; σὺ δέ μ᾽ ἔτρεφες αὐτὴ τῷσῷἐπὶμαζῷ: νῦνδ᾽ἄλγεαπολλὰμογήσαςἤλυθονεἰκοστῷἔτεϊἐςπατρίδαγαῖαν.ἀλλ᾽ἐπεὶἐφράσθηςκαίτοιθεὸςἔμβαλεθυμῷ,σίγα, μήτίςτ᾽ἄλλοςἐνὶμεγάροισιπύθηται.ὧδεγὰρἐξερέω, καὶμὴντετελεσμένονἔσται:εἴχ᾽ὑπ᾽ἐμοίγεθεὸςδαμάσῃμνηστῆραςἀγαυούς,οὐδὲτροφοῦοὔσηςσεῦἀφέξομαι, ὁππότ᾽ἂνἄλλαςδμῳὰςἐνμεγάροισινἐμοῖςκτείνωμιγυναῖκας.”τὸνδ᾽αὖτεπροσέειπεπερίφρωνΕὐρύκλεια:“τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.οἶσθαμὲνοἷονἐμὸνμένοςἔμπεδονοὐδ᾽ἐπιεικτόν,ἕξωδ᾽ὡςὅτετιςστερεὴλίθοςἠὲσίδηρος.ἄλλοδέτοιἐρέω, σὺδ᾽ἐνὶφρεσὶβάλλεοσῇσιν:εἴχ᾽ὑπόσοιγεθεὸςδαμάσῃμνηστῆραςἀγαυούς,δὴτότετοικαταλέξωἐνὶμεγάροισιγυναῖκας,αἵτέσ᾽ἀτιμάζουσικαὶαἳνηλείτιδέςεἰσι.”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς“μαῖα, τίη δὲ σὺ τὰς μυθήσεαι; οὐδέ τί σε χρή.εὖνυκαὶαὐτὸςἐγὼφράσομαικαὶεἴσομ᾽ἑκάστην:ἀλλ᾽ἔχεσιγῇμῦθον, ἐπίτρεψονδὲθεοῖσιν.”ὣςἄρ᾽ἔφη, γρηῢςδὲδιὲκμεγάροιοβεβήκειοἰσομένηποδάνιπτρα: τὰγὰρπρότερ᾽ἔκχυτοπάντα.αὐτὰρἐπεὶνίψεντεκαὶἤλειψενλίπ᾽ἐλαίῳ,αὖτιςἄρ᾽ἀσσοτέρωπυρὸςἕλκετοδίφρονὈδυσσεὺςθερσόμενος, οὐλὴνδὲκατὰῥακέεσσικάλυψε.τοῖσιδὲμύθωνἦρχεπερίφρωνΠηνελόπεια:“ξεῖνε, τὸ μέν σ᾽ ἔτι τυτθὸν ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή:καὶγὰρδὴκοίτοιοτάχ᾽ἔσσεταιἡδέοςὥρη,ὅντινάγ᾽ὕπνοςἕλοιγλυκερός, καὶκηδόμενόνπερ.αὐτὰρἐμοὶκαὶπένθοςἀμέτρητονπόρεδαίμων:ἤματαμὲνγὰρτέρπομ᾽ὀδυρομένη, γοόωσα,ἔςτ᾽ἐμὰἔργ᾽ὁρόωσακαὶἀμφιπόλωνἐνὶοἴκῳ:αὐτὰρἐπὴννὺξἔλθῃ, ἕλῃσίτεκοῖτοςἅπαντας,κεῖμαιἐνὶλέκτρῳ, πυκιναὶδέμοιἀμφ᾽ἀδινὸνκῆρὀξεῖαιμελεδῶνεςὀδυρομένηνἐρέθουσιν.ὡςδ᾽ὅτεΠανδαρέουκούρη, χλωρηῒςἀηδών,καλὸνἀείδῃσινἔαροςνέονἱσταμένοιο,δενδρέωνἐνπετάλοισικαθεζομένηπυκινοῖσιν,ἥτεθαμὰτρωπῶσαχέειπολυηχέαφωνήν,παῖδ᾽ὀλοφυρομένηἼτυλονφίλον, ὅνποτεχαλκῷκτεῖνεδι᾽ἀφραδίας, κοῦρονΖήθοιοἄνακτος,ὣςκαὶἐμοὶδίχαθυμὸςὀρώρεταιἔνθακαὶἔνθα,ἠὲμένωπαρὰπαιδὶκαὶἔμπεδαπάνταφυλάσσω,κτῆσινἐμήν, δμῶάςτεκαὶὑψερεφὲςμέγαδῶμα,εὐνήντ᾽αἰδομένηπόσιοςδήμοιότεφῆμιν,ἦἤδηἅμ᾽ἕπωμαιἈχαιῶνὅςτιςἄριστοςμνᾶταιἐνὶμεγάροισι, πορὼνἀπερείσιαἕδνα.παῖςδ᾽ἐμὸςἧοςἔηνἔτινήπιοςἠδὲχαλίφρων,γήμασθ᾽οὔμ᾽εἴαπόσιοςκατὰδῶμαλιποῦσαν:νῦνδ᾽ὅτεδὴμέγαςἐστὶκαὶἥβηςμέτρονἱκάνει,καὶδήμ᾽ἀρᾶταιπάλινἐλθέμενἐκμεγάροιο,κτήσιοςἀσχαλόων, τήνοἱκατέδουσινἈχαιοί.ἀλλ᾽ἄγεμοιτὸνὄνειρονὑπόκριναικαὶἄκουσον.χῆνέςμοικατὰοἶκονἐείκοσιπυρὸνἔδουσινἐξὕδατος, καίτέσφινἰαίνομαιεἰσορόωσα:ἐλθὼνδ᾽ἐξὄρεοςμέγαςαἰετὸςἀγκυλοχείληςπᾶσικατ᾽αὐχέναςἦξεκαὶἔκτανεν: οἱδ᾽ἐκέχυντοἀθρόοιἐνμεγάροις, ὁδ᾽ἐςαἰθέραδῖανἀέρθη.αὐτὰρἐγὼκλαῖονκαὶἐκώκυονἔνπερὀνείρῳ,ἀμφὶδ᾽ἔμ᾽ἠγερέθοντοἐϋπλοκαμῖδεςἈχαιαί,οἴκτρ᾽ὀλοφυρομένηνὅμοιαἰετὸςἔκτανεχῆνας.ἂψδ᾽ἐλθὼνκατ᾽ἄρ᾽ἕζετ᾽ἐπὶπροὔχοντιμελάθρῳ,φωνῇδὲβροτέῃκατερήτυεφώνησέντε:“‘θάρσει, Ἰκαρίου κούρη τηλεκλειτοῖο:οὐκὄναρ, ἀλλ᾽ὕπαρἐσθλόν, ὅτοιτετελεσμένονἔσται.χῆνεςμὲνμνηστῆρες, ἐγὼδέτοιαἰετὸςὄρνιςἦαπάρος, νῦναὖτετεὸςπόσιςεἰλήλουθα,ὃςπᾶσιμνηστῆρσινἀεικέαπότμονἐφήσω.’“ὣς ἔφατ᾽, αὐτὰρ ἐμὲ μελιηδὴς ὕπνος ἀνῆκε:παπτήνασαδὲχῆναςἐνὶμεγάροισινόησαπυρὸνἐρεπτομένουςπαρὰπύελον, ἧχιπάροςπερ.”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς:“ὦ γύναι, οὔ πως ἔστιν ὑποκρίνασθαι ὄνειρον ἄλλῃἀποκλίναντ᾽, ἐπεὶἦῥάτοιαὐτὸςὈδυσσεὺςπέφραδ᾽ὅπωςτελέει: μνηστῆρσιδὲφαίνετ᾽ὄλεθροςπᾶσιμάλ᾽, οὐδέκέτιςθάνατονκαὶκῆραςἀλύξει.”τὸνδ᾽αὖτεπροσέειπεπερίφρωνΠηνελόπεια:“ξεῖν᾽, ἦ τοι μὲν ὄνειροι ἀμήχανοι ἀκριτόμυθοι γίγνοντ᾽, οὐδέτιπάντατελείεταιἀνθρώποισι.δοιαὶγάρτεπύλαιἀμενηνῶνεἰσὶνὀνείρων:αἱμὲνγὰρκεράεσσιτετεύχαται, αἱδ᾽ἐλέφαντι:τῶνοἳμένκ᾽ἔλθωσιδιὰπριστοῦἐλέφαντος,οἵῥ᾽ἐλεφαίρονται, ἔπε᾽ἀκράανταφέροντες:οἱδὲδιὰξεστῶνκεράωνἔλθωσιθύραζε,οἵῥ᾽ἔτυμακραίνουσι, βροτῶνὅτεκέντιςἴδηται.ἀλλ᾽ἐμοὶοὐκἐντεῦθενὀΐομαιαἰνὸνὄνειρονἐλθέμεν: ἦκ᾽ἀσπαστὸνἐμοὶκαὶπαιδὶγένοιτο.ἄλλοδέτοιἐρέω, σὺδ᾽ἐνὶφρεσὶβάλλεοσῇσιν:ἥδεδὴἠὼςεἶσιδυσώνυμος, ἥμ᾽Ὀδυσῆοςοἴκουἀποσχήσει: νῦνγὰρκαταθήσωἄεθλον,τοὺςπελέκεας, τοὺςκεῖνοςἐνὶμεγάροισινἑοῖσινἵστασχ᾽ἑξείης, δρυόχουςὥς, δώδεκαπάντας:στὰςδ᾽ὅγεπολλὸνἄνευθεδιαρρίπτασκενὀϊστόν.νῦνδὲμνηστήρεσσινἄεθλοντοῦτονἐφήσω:ὃςδέκεῥηΐτατ᾽ἐντανύσῃβιὸνἐνπαλάμῃσικαὶδιοϊστεύσῃπελέκεωνδυοκαίδεκαπάντων,τῷκενἅμ᾽ἑσποίμην, νοσφισσαμένητόδεδῶμακουρίδιον, μάλακαλόν, ἐνίπλειονβιότοιο:τοῦποτὲμεμνήσεσθαιὀΐομαιἔνπερὀνείρῳ.”τὴνδ᾽ἀπαμειβόμενοςπροσέφηπολύμητιςὈδυσσεύς“ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,μηκέτινῦνἀνάβαλλεδόμοιςἔνιτοῦτονἄεθλον:πρὶνγάρτοιπολύμητιςἐλεύσεταιἐνθάδ᾽Ὀδυσσεύς,πρὶντούτουςτόδετόξονἐΰξοονἀμφαφόωνταςνευρήντ᾽ἐντανύσαιδιοϊστεῦσαίτεσιδήρου.”τὸνδ᾽αὖτεπροσέειπεπερίφρωνΠηνελόπεια:“εἴ κ᾽ ἐθέλοις μοι, ξεῖνε, παρήμενος ἐν μεγάροισι τέρπειν, οὔκέμοιὕπνοςἐπὶβλεφάροισιχυθείη.ἀλλ᾽οὐγάρπωςἔστινἀΰπνουςἔμμεναιαἰεὶἀνθρώπους: ἐπὶγάρτοιἑκάστῳμοῖρανἔθηκανἀθάνατοιθνητοῖσινἐπὶζείδωρονἄρουραν.ἀλλ᾽ἦτοιμὲνἐγὼνὑπερώϊονεἰσαναβᾶσαλέξομαιεἰςεὐνήν, ἥμοιστονόεσσατέτυκται,αἰεὶδάκρυσ᾽ἐμοῖσιπεφυρμένη, ἐξοὗὈδυσσεὺςᾤχετ᾽ἐποψόμενοςΚακοΐλιονοὐκὀνομαστήν.ἔνθακελεξαίμην: σὺδὲλέξεοτῷδ᾽ἐνὶοἴκῳ,ἢχαμάδιςστορέσαςἤτοικατὰδέμνιαθέντων.”ὣςεἰποῦσ᾽ἀνέβαιν᾽ὑπερώϊασιγαλόεντα,οὐκοἴη, ἅματῇγεκαὶἀμφίπολοικίονἄλλαι.ἐςδ᾽ὑπερῷ᾽ἀναβᾶσασὺνἀμφιπόλοισιγυναιξὶκλαῖενἔπειτ᾽Ὀδυσῆα, φίλονπόσιν, ὄφραοἱὕπνονἡδὺνἐπὶβλεφάροισιβάλεγλαυκῶπιςἈθήνη.