Vt tibisibi σψ2a concedam hoc indignum esse quod cuius modi sit iam videro, tu mihi concedas necesse est multo esse indignius in ea civitate quae legibus contineaturcontineatur Pσψ2 a: teneatur Mμ discedi abab P: a Mμ a legibus. hoc enim vinculum est huius dignitatis qua fruimur in re publica, hoc fundamentum libertatis, hic fons aequitatis; mens et animus et consilium et sententia civitatis posita est in legibus. Vt corpora nostra sine mente, sicsic ita Quintil. v. 11. 25 civitas sine lege suis partibus utut om. ςBs (contra Quintil.) nervis ac sanguine etet sanguine P (contra Quintil.) membris uti non potest. legum ministri magistratus, legumet legum ςBψ2a interpretes iudices, legum deniquelegum denique Mμ a: LEGIB. NIQ. P: legibus denique Baiter idcirco omnes servi sumusservi sumus Mμ a: servimus P ut liberi esse possimus.

quid est, Q.Quinto Naso, cur tu in isto loco sedeas? quae vis est qua abs te hi iudicesiudices hi ς tali dignitate praediti coerceantur? vos autem, iudices, quam ob rem ex tanta multitudine civium tam pauci de hominum fortunis sententiam fertis? quo iure Attius quae voluit dixit? cur mihi tam diu potestas dicendi datur? quid sibi autem illiilli om. ς a scribae, quid lictores, quid ceteri quos apparere huic quaestioni video volunt? opinor haec omnia lege fieri totumque hoc iudicium, ut anteante Pς a: antea Mμ dixi, quasi mente quadam regi legis et administrari. quid ergoergo Pσψ2 a: ergo est Mμ ? haec quaestio sola ita gubernatur? quid M.Marci Plaetori etet om. a C. Flamini inter sicarios, quid C.Gaii Orchivi peculatus, quid mea de pecuniis repetundis, quid C.Gaii Aquili apud quem nunc de ambitude ambitu Mμ : ambitu ς: ambitus ψ2a causa dicitur, quid reliquae quaestiones? circumspicite omnis rei publicae partis; omnia legum imperio et praescripto fieri videbitis.

si quisquis ςa: qui ςμβψ apud me, T.Titi AttiT. Acci, te ςa: te, T. Acci Mμ , te reum velit facere, clames te lege pecuniarum repetundarum non teneri; neque haec tua recusatio confessio sit captae pecuniae sed laboris etet ςa: sed Mμ periculi non legitimi declinatio. nunc quid agatur et quid abs te iuris constituatur vide. iubet lex ea, quaea in qua ς lege haec quaestio constituta est, iudicem quaestionis, hoc est Q.Quintum Voconiumconiunctum post iudicibus add. ψ2, ante cum b2s , cum eis iudicibus qui ei obvenerint — vos appellat, iudices — quaerere de veneno. in quem quaerere? infinitum est. Quicumque fecerit, vendiderit, emeritemerit om a, habuerit, dederit. quid eadem lex statim adiungit? recita. Deque eius capite quaerito. cuius? qui coieritcoierit coegerit ς , convenerit? non ita est. quid quid quid id σψ2s ergo est? dic. Qui tribunus militum legionibus quattuor primis, quive quaestorquaestor ς: quaestores cett. , tribunus plebis — deincepsdeinceps deinde ςa omnis magistratus nominavit — quive in senatu sententiam dixit, dixerit. quid tumquid tum ς M: qui tum μa? Qui eorum coiit, coierit, convenit, convenerit quo quis iudicio publico condemnareturcondemnetur ς . 'qui eorum'? quorum? videlicet qui supra scripti sunt. quid intersitintersit αa: interest Mμ utro modo scriptum sit, etsi est apertum, ipsa tamen lex nosipsa tamen lex nos ςa: tamen ipsa lex (add. nos b2) Mμ docet. Vbi enim omnis mortalis adligat, ita loquitur: 'Qui venenum malum fecit, fecerit.' omnes viri, mulieres, liberi, servi in iudicium vocantur. si idemidem αa: item Mμ de coitione voluisset, adiunxisset: 'Quive coierit.' nunc ita est: Deque eius capite quaerito qui magistratum habuerit quivequive in Mς : inve bψt: in s in senatu sententiam dixerit, qui eorum coiit, coierit. num is est Cluentius?

certe non est. quis ergo est Cluentius? qui tamen defendi causam suam lege noluitnoluit ςt: nolit cett. . itaque abicio legem, morem Cluentio gero. tibi tamen, Atti, pauca quae ab huius causa seiuncta sunt respondebo. est enim quiddam in hac causa quod Cluentius ad se, est aliquid quod ego ad me putem pertinere. hic sua putat interesse sese om. ς a re ipsa et gesto negotio, non lege defendi; ego autem mea existimo interesse me nulla in disputatione ab Attio videri esse superatum. non enim mihi haec causa sola dicenda estdicenda esthinc defic.Mς usque ad quae tunc §154, lac. supplet ς in pag. dimidiata, supplem. in textu hab. bχψ a; omnibus hic labor meus propositus est quicumque hac facultate defensionis contenti esse possunt. nolo quemquam eorum qui adsunt existimare me quae de lege ab Attio dicta suntsint ς mg. , si reticuerim, comprobare. quam ob rem, Cluenti, de te tibi obsequor; neque egoego enim t legem recito neque hoc loco pro te dico, sed ea quae aa (ad ψ1) me desiderari b1χψ1: te a me desiderari ς b2: te a me desiderare ψ2a me desiderari arbitror non relinquam.