quae cum suntsint φ, Ernesti gravia, iudices, tum illud acerbissimum est quod habet eos accusatores, non qui odio inimicitiarum ad accusandum, sed qui studio accusandi ad inimicitias descenderintdescenderint Lambinus: descenderent codd. . nam ut omittam Servium Sulpicium quem intellego non iniuria L.Lucio Murenae sed honoris contentione permotum, accusat paternus amicus, C.Gaius PostumusC. Zumpt: tum codd. (T. et hic et § 54 coni. Nohl), vetus, ut ait ipse, vicinus ac necessarius, qui necessitudinis causas compluris protulit, simultatis nullam commemorare potuit. accusat Ser. Sulpicius, sodalis filiusfilius Zumpt: fil. χ, om. ς, filii cett. , cuius ingenio paterni omnes necessarii munitiores esse debebant. accusat M.Marcus Cato qui cum a Murena nulla re umquam alienus fuit, tumcum... tum Kayser: quamquam... tamen codd. ea condicione nobisnobis ed. V, Ox. Canon. 304 m. 2: nobilis cett., del. Mommsen erat in hac civitate natus ut eius opes, ut ingeniumut ingen. et ingen. ed. Guar.: atque ingen. ed. V praesidio multis etiam alienis, exitioalienis exitio ψ2, Lambinus: alienis ex7770 ς: alienissimis ψ1: alienissimo cett. vix cuiquam inimicoinimico ψ2: inimico || ς (cf. § § 13, 26): inimico ψ1: inimicus cett. esse deberetdeberent σψ1 .

respondebo igitur Postumo primum qui nescio quo pacto mihi videtur praetorius candidatus in consularem quasi desultorius in quadrigarum curriculum incurrere. cuius competitores si nihil deliquerunt, dignitati eorum concessit, cum petere destitit; sin autem eorum aliquis largitus est, expetendus amicus estest ei est Heine qui alienam potius iniuriam quam suam persequatur. de Postumi criminibus, de Servi adulescentisDE... ADVLESCENTIS om. Aχ1ψ (in lac. χ1 ): in mg. π est 'hic non est textus' .

venio nunc ad M.Marcum Catonem, quod est fundamentumfundamentum ς: firmamentum cett. acac et Aχ robur totius accusationis; qui tamen ita gravis est accusator et vehemens ut multo magis eius auctoritatem quam criminationem pertimescam. in quo ego accusatore, iudices, primum illudillud om. w, del. Halm deprecabordeprecor φ ne quid L.Lucii Murenae dignitas illius, ne quid exspectatio tribunatus, ne quid totius vitae splendor et gravitas noceat, denique ne ea soli huic obsint bona M.Marci Catonis quae ille adeptus est ut multis prodesse possitprodesse possit prodesset χψ: prodesse posset ed. R . Bis consul fuerat P.Publius Africanus et duos terrores huius imperi, Carthaginem Numantiamque, deleverat cum accusavit L. Cottam. erat in eo in eo χψ: in cett.: fort. ei summa eloquentia, summa fides, summa integritas, auctoritas tanta quanta in imperio populi Romani quod illius opera tenebatur. saepe hoc maiores natu dicere audivi, hanc accusatoris eximiam vim et vim et pauci dett.: vim mei: om. ed. R dignitatem plurimumplurimum χψ: plurimam cett. L.Lucio Cottae profuisse. noluerunt sapientissimi homines qui tum rem illam iudicabant ita quemquam cadere in iudicio ut nimiisnimiis edd. VR: nimis codd. (unius ψ2) adversarii viribus abiectus videretur.

quid? Ser. Galbam — nam traditum memoriaememoriae χψ: iniuriae cett. est est ψ: om. cett. — nonne proavo tuo, fortissimo atque florentissimo viro, M.Marco Catoni, incumbenti ad eius perniciem populus Romanus eripuit? semper in hac civitate nimis magnis accusatorum opibus et populus universus et sapientes ac multum in posterum prospicientes iudices restiterunt. nolo accusator in iudicium potentiam adferat, non vim maiorem aliquam, non auctoritatem excellentem, non nimiam gratiam. valeant haec omnia ad salutem innocentium, ad opem impotentium, ad auxilium calamitosorum, in periculo vero et in pernicie civium repudientur.

nam si quis hoc forte dicet, Catonem descensurum ad accusandum non fuisse, nisi prius de causa iudicasset, iniquam legem, iudices, et miseram condicionem instituet periculis hominum, si existimabit iudicium accusatoris in reum pro aliquo praeiudicio valere oportere. ego tuum consilium, Cato, propter singulare animi mei de tua virtute iudicium vituperare non possumnon possum ψ2: non audeo Lag. 24: om. cett. nolo Boot ; non nulla forsitanforsitan in re ψ2 conformare et leviter emendare possim. 'non multa peccas,' inquit ille fortissimo viro senior magister, 'sedsed sed si ψ, ed. R peccas; te regere possum.' at ego non tenon te del. Halm ; verissime dixerim peccare te nihil neque ulla in re te essete esse esse w, Halm huius modi ut corrigendus potius quam leviter inflectendus esse videare. finxit enim te ipsa natura ad honestatem, gravitatem, temperantiam, magnitudinem animi, iustitiam, ad omnis denique virtutes magnum hominem et excelsum. accessit istucaccessit istuc Ernesti: accessitis tot ς: accessit his (iis πχ) tot cett.: accessit his dotibus coni. Ernesti doctrina non moderata nec mitis sed, ut mihi videtur, paulo asperior et durior quam aut veritas aut natura patiturpatiatur φψ .