quae cum ita sint, iudices, primum rei publicae causa, qua nulla res cuiquam potior debet esse, vos pro mea summa et vobis cognita in re publica diligentia moneo, pro auctoritate consulari hortor, pro magnitudine periculi obtestor, ut otio, ut paci, ut saluti, ut vitaeut vitae vitae ς: om. A vestrae et ceterorum civium consulatis; deinde ego idem etidem et scripsi: fidem vel σχ: fide in vos (fidem vestram ψ2) cett.: idem vos Madvig defensoris et amici officio adductus oro atque obsecro, iudices, ut ne hominis miseri et cum corporis morbo tum animi dolore confecti, L.Lucii Murenae, recentem gratulationem nova lamentatione obruatisobruatis χ2ψ: observatis σπχ1: obstruatis cett. . modo maximo beneficio populi Romani ornatus fortunatus videbatur, quod primus in familiam veterem, primus in municipium antiquissimum consulatum attulisset; nunc idem in in supplevi: om. codd. squalore et sordibussordibus Aχψ2 : sordidus cett. , confectus morbomorbo Aπφω : idem ψ2: om. σχψ1 (ς lac. hab. inter vv. confectus et perditus, et in mg. lacrimis ac memore perditus), lacrimis ac maerore perditus vester est supplex, iudices, vestram fidem obtestatur, vestram vestram Halm: om. codd. misericordiam implorat, vestram potestatem ac vestras opes intueturintuetur χψ: intuetur ς: tuetur cett. (etiam B).

nolite, per deos immortalis! iudices, hac eum cumeum cum Garatoni: cum B: eum cett. re qua se honestiorem fore putavit etiam ceteris ante partis honestatibus atque omni dignitate fortunaque privare. atque ita vos L.Lucius MurenaL. Lag. 24: si (sic χψ) mei , iudices, orat atque obsecrat, si iniusteiniuste om. ς in lac. neminem laesit, si nullius auris voluntatemve violavit, si nemini, ut levissime dicam, odio nec domi nec militiae fuit, sit apud vos modestiae locus, sit demissisdemisso animo Bake hominibus perfugium, sit auxilium pudori. misericordiam spoliatio consulatus magnam habere debet, iudices; una enim eripiuntur cum consulatu omnia; invidiam vero his temporibus habere consulatus ipse nullam potest; obicitur enim contionibus seditiosorum, insidiis coniuratorum, telis Catilinae, ad omne denique periculum atque ad omnem iniuriaminiuriam Halbertsma: invidiam codd. solus opponitur.

qua re quidquid w: qui cett. invidendum Murenae aut cuiquam nostrum sit in hoc praeclaro consulatu non video, iudices; quae vero miseranda sunt, ea et mihi ante oculos versantur et vos videre et perspicere potestis. si, quod Iuppiter omen avertat! hunc vestris sententiis adflixeritis, quo se miser vertet? domumne? ut eam imaginem clarissimi viri, parentis sui, quam paucis ante diebus laureatam in sua gratulatione conspexit, eandem deformatam ignominia lugentemque videat? an ad matrem quae misera modo consulem osculata filium suum nunc cruciatur et sollicita est ne eundem paulo post spoliatum omni dignitate conspiciat?

sed quid eius matremeius matrem Zumpt: ego matrem codd.: ego matrem eius Halm aut domum appello quem nova poena legis et domo et parente et omnium suorum consuetudine conspectuque privat? ibit igitur in exsilium miser? quo? ad Orientisne partis in quibus annos multos legatus fuit, exercitusexercitus Lag. 9: et exercitus mei duxit, res maximas gessit? at habet magnum dolorem, unde cum honore decesseris, eodem cum ignominia reverti. an se in contrariam partem terrarum abdet, ut Gallia Transalpina, quem nuper summo cum imperio libentissime viderit, eundem lugentem, maerentem, exsulem videat? in ea porro provincia quo animo C.Gaium Murenam fratrem suum aspiciet? qui huius dolor, qui illius maeror erit, quae utriusque lamentatio, quanta autem perturbatio fortunae atque sermonis, cumcum Richter: quod codd. , quibus in locis paucis ante diebus factum esse consulem Murenam nuntii litteraeque celebrassentcelebrassent celebrarint Richter: celebrarant Boot et unde hospites atque amici gratulatum Romam concurrerentconcurrerent χ2: concurrerint cett.: concurrerant Lag. 9, Boot , repente exstiteritexstiterit scripsi: exciderit ψ2: excidet cett.: existet Gulielmius ipse nuntius suae calamitatis!

quae si acerba, si misera, si luctuosa sunt, si alienissima a a Bχ : om. cett. mansuetudine et misericordia vestra, iudices, conservate populi Romani beneficium, reddite rei publicae consulem, date hoc ipsius pudori, date patri mortuo, date generi et familiae, date etiam LanuvioLanuvino ψ, ed. R , municipio honestissimo, quod in hac tota causa causa Aψ2ω : om. cett. (etiam B) frequens maestumque vidistis. nolite a sacris patriis Iunonis Sospitae, cui omnis consules facere necesse est, domesticum et suum consulem potissimumpotissimum om. A avellere. quem ego vobis, si quid habet aut momenti commendatio aut auctoritatis confirmatio mea, consul consulem, iudices, ita commendo ut cupidissimum otiut cupidissimum otii ψ2, ed. R: cupidissimum osci ς: cupidissimum hosti πψ1ω: ut cupidissimi hostes φ: cupidissimum Bχ : cupidissime A , studiosissimum bonorum, acerrimum contra seditionem, fortissimum in bello, inimicissimum huic coniurationi quae nunc rem publicam labefactat futurum esse promittam et spondeam.