fero ego te, Torquate, iam dudum feroiam dudum, fero Naugerius (i), et non numquam animum incitatum ad ulciscendam orationem tuam revoco ipse et reflecto, permitto aliquid iracundiae tuae, do adulescentiae, cedo amicitiae, tribuo parenti. sed nisi tibi aliquem modum tutetute TEπ : vitae cett. constitueris, coges oblitum meme oblitum πk: oblitum om. T nostrae amicitiae habere rationem meae dignitatis. nemo umquam me tenuissima suspicione perstrinxitperstrinxerit T quem non perverterimpraeverterim E: perculerim π acac (aut T: fort. atque) perfregerim TEπ : om. cett. perfregerim. sed mihi hoc credas velim: non eis libentissime soleo respondere quos mihi videor facillime posse superare.

tu quoniam minime ignoras consuetudinem dicendi meam, noli hac nova lenitatelenitate nova T abuti mea, noli aculeos orationis meae, qui reconditi sunt, excussos arbitrari, noli id omnino a me putareomnino a me put. T: put. omnino a me cett. esse amissumamissum TEaπ : omissum cett. si quid est tibi remissum atque concessum. Cum illae valent apud me excusationes iniuriae tuae, iratus animus tuus, aetas, amicitia nostra, tum nondum statuo te virium satis habere ut ego tecum luctari et congredi debeam. quod si esses usuusu om. T atque aetate robustior, essem idem qui soleo cum sum lacessitus; nunc tecum sic agam tulisse ut potius iniuriam quam rettulisse gratiam videar.

neque vero quid mihi irascare intellegere possum. si, quod eum defendo quem tu accusas, cur tibi egoego T: quoque ipse cett. non suscenseo, quodquod Tπ : qui cett. accusasaccusas Tπabc: accuses cett. eum quem ego defendo? 'inimicum egoinimicum ego T: inimicum cett. ,' inquis, 'accuso meum.' et amicum ego defendo meum. 'non debes tutu Tπ : tamen cett. quemquam inin om. Tπacψ coniurationis quaestione defendere.' immo nemo magis eum de quo nihil umquam estumquam est T: est umquam E: est cett. suspicatus quam is qui de aliis multa cognovitcognovit ac1, Lambinus: cogitavit cett. . 'cur dixisti testimonium in alios?' quia coactus sumsum π . 'cur damnati sunt?' quia creditum est. 'regnum est dicere in quem velis etet Tg: ac cett. defendere quem velis.' immo servitus est non dicere in quem velis et nonet non π: nec k: et cett. defendere quem velis. ac si considerare coeperis utrum magis mihi hoc necesse fuerit facere an istudistud TEπ : om. cett. tibi, intelleges honestius te inimicitiarum modum statuere potuisse quam me humanitatis.

atat Lambinus: aut T: an cett. vero, cum honos agebatur familiae vestrae amplissimusamplissimus hoc loco hab. T, ante fam. cett. , hoc est consulatus parentis tui, sapientissimus vir familiarissimis suis nonnon om. cod. H. Stephani suscensuit, pater tuuspater tuus del. Rinkes , cum Sullam et defenderent et laudarent? intellegebat hanchanc enim π nobis a maioribus esse traditam disciplinam ut nullius amicitia ad pericula propulsandapericula propuls. T: propuls. pericula cett. impediremur. at eratat erat Halm: aderat Ta: et (om. et π) erat cett. huic iudicio longe dissimilis illa contentio. tum adflicto P. Sulla consulatus vobis pariebatur, sicuti partus est; honoris erat certamen; ereptum repetere vos clamitabatis, ut victi in campo in foro vinceretis; tum qui contra vos pro huius salute pugnabant, amicissimi vestri, quibus non irascebaminiquibus non irascebamini del. Campe , consulatum vobis eripiebant, honori vestro repugnabant, et tamen id inviolata vestra amicitia, integro officio, veterevetere (-rẽ a) Ta: veteri cett. exemplo atque instituto optimi cuiusque faciebant.