Odi profanum volgus et arceo.favete linguis: carmina non priusaudita Musarum sacerdosvirginibus puerisque canto.regum timendorum in proprios greges,reges in ipsos imperium est Iovis,clari Giganteo triumpho,cuncta supercilio moventis.est ut viro vir latius ordinetarbusta sulcis, hic generosiordescendat in campum petitor,moribus hic meliorque famacontendat, illi turba clientiumsit maior: aequa lege Necessitassortitur insignis et imos,omne capax movet urna nomen.destrictus ensis cui super inpiacervice pendet, non Siculae dapesdulcem elaborabunt saporem,non avium citharaeque cantussomnum reducent: somnus agrestiumlenis virorum non humilis domosfastidit umbrosamque ripam,non Zephyris agitata Tempe.desiderantem quod satis est nequetumultuosum sollicitat marenec saevus Arcturi cadentisimpetus aut orientis Haedi,non verberatae grandine vineaefundusque mendax arbore nunc aquasculpante, nunc torrentia agrossidera, nunc hiemes iniquas.contracta pisces aequora sentiuntiactis in altum molibus: huc frequenscaementa demittit redemptorcum famulis dominusque terraefastidiosus: sed Timor et Minaescandunt eodem, quo dominus, nequedecedit aerata triremi etpost equitem sedet atra Cura.quodsi dolentem nec Phrygius lapisnec purpurarum sidere clariordelenit usus nec Falernavitis Achaemeniumque costum,cur invidendis postibus et novosublime ritu moliar atrium?cur valle permutem Sabinadivitias operosiores?
Angustam amice pauperiem patirobustus acri militia puercondiscat et Parthos ferocisvexet eques metuendus hastavitamque sub divo et trepidis agatin rebus. illum ex moenibus hosticismatrona bellantis tyranniprospiciens et adulta virgosuspiret “eheu, ne rudis agminumsponsus lacessat regius asperumtactu leonem, quem cruentaper medias rapit ira caedes.”dulce et decorum est pro patria mori:mors et fugacem persequitur virumnec parcit inbellis iuventaepoplitibus timidoque tergo.Virtus, repulsae nescia sordidae,intaminatis fulget honoribusnec sumit aut ponit securisarbitrio popularis aurae.Virtus, recludens inmeritis moricaelum, negata temptat iter viacoetusque volgaris et udamspernit humum fugiente penna.est et fideli tuta silentiomerces: vetabo, qui Cereris sacrumvolgarit arcanae, sub isdemsit trabibus fragilemque mecumsolvat phaselon; saepe Diespiterneglectus incesto addidit integrum,raro antecedentem scelestumdeseruit pede Poena claudo.
Iustum et tenacem propositi virumnon civium ardor prava iubentium,non voltus instantis tyrannimente quatit solida neque Auster,dux inquieti turbidus Hadriae,nec fulminantis magna manus Iovis:si fractus inlabatur orbis,inpavidum ferient ruinae.hac arte Pollux et vagus Herculesenisus arcis attigit igneas,quos inter Augustus recumbenspurpureo bibet ore nectar,hac te merentem, Bacche pater, tuaevexere tigres indocili iugumcollo trahentes, hac QuirinusMartis equis Acheronta fugit,gratum elocuta consiliantibusIunone divis: “Ilion, Ilionfatalis incestusque iudexet mulier peregrina vertitin pulverem ex quo destituit deosmercede pacta Laomedon, mihicastaeque damnatum Minervaecum populo et duce fraudulento.iam nec Lacaenae splendet adulteraefamosus hospes nec Priami domusperiura pugnacis AchivosHectoreis opibus refringitnostrisque ductum seditionibusbellum resedit; protinus et gravisiras et invisum nepotem,Troica quem peperit sacerdos,Marti redonabo; illum ego lucidasinire sedes, discere nectarissucos et adscribi quietisordinibus patiar deorum.dum longus inter saeviat IlionRomamque pontus, qualibet exsulesin parte regnanto beati;dum Priami Paridisque bustoinsultet armentum et catulos feraecelent inultae, stet Capitoliumfulgens triumphatisque possitRoma ferox dare iura Medis.horrenda late nomen in ultimasextendat oras, qua medius liquorsecernit Europen ab Afro,qua tumidus rigat arva Nilus.aurum inrepertum et sic melius situm,cum terra celat, spernere fortiorquam cogere humanos in ususomne sacrum rapiente dextra,quicumque mundo terminus obstitithunc tanget armis, visere gestiens,qua parte debacchentur ignes,qua nebulae pluviique rores.sed bellicosis fata Quiritibushac lege dico, ne nimium piirebusque fidentes avitaetecta velint reparare Troiae.Troiae renascens alite lugubrifortuna tristi clade iterabiturducente victrices catervasconiuge me Iovis et sorore.ter si resurgat murus aeneusauctore Phoebo, ter pereat meisexcisus Argivis, ter uxorcapta virum puerosque ploret”non hoc iocosae conveniet lyrae —quo, Musa, tendis? desine pervicaxreferre sermones deorum etmagna modis tenuare parvis.
Descende caelo et dic age tibiaregina longum Calliope melos,seu voce nunc mavis acutaseu fidibus citharave Phoebi.auditis? an me ludit amabilisinsania? audire et videor pioserrare per lucos, amoenaequos et aquae subeunt et aurae.me fabulosae Volture in Apulonutricis extra limina Pulliaeludo fatigatumque somnofronde nova puerum palumbestexere, mirum quod foret omnibusquicumque celsae nidum Aceruntiaesaltusque Bantinos et arvumpingue tenent humilis Forenti,ut tuto ab atris corpore viperisdormirem et ursis, ut premerer sacralauroque conlataque myrtonon sine dis animosus infans.vester, Camenae, vester in arduostollor Sabinos, seu mihi frigidumPraeneste seu Tibur supinumseu liquidae placuere Baiae.vestris amicum fontibus et chorisnon me Philippis versa acies retro,devota non extinxit arbornec Sicula Palinurus unda.utcumque mecum vos eritis, libensinsanientem navita Bosporumtemptabo et urentis harenaslitoris Assyrii viator,visam Britannos hospitibus feroset laetum equino sanguine Concanum,visam pharetratos Gelonoset Scythicum inviolatus amnem.vos Caesarem altum, militia simulfessas cohortes abdidit oppidis,finire quaerentem laboresPierio recreatis antro.vos lene consilium et datis et datogaudetis, almae. scimus, ut inpiosTitanas immanemque turbamfulmine sustulerit caducoqui terram inertem, qui mare temperatventosum et urbis regnaque tristiadivosque mortalisque turmasimperio regit unus aequo.magnum illa terrorem intulerat Iovifidens iuventus horrida bracchiisfratresque tendentes opacoPelion inposuisse Olympo.sed quid Typhoeus et validus Mimasaut quid minaci Porphyrion statu,quid Rhoetus evolsisque truncisEnceladus iaculator audaxcontra sonantem Palladis aegidapossent ruentes? hinc avidus stetitVolcanus, hinc matrona Iuno etnumquam umeris positurus arcumqui rore puro Castaliae lavitcrinis solutos, qui Lyciae tenetdumeta natalemque silvamDelius et Patareus Apollo.vis consili expers mole ruit sua,vim temperatam di quoque provehuntin maius; idem odere virisomne nefas animo moventis.testis mearum centimanus Gyassententiarum, notus et integraetemptator Orion Dianaevirginea domitus sagitta.iniecta monstris Terra dolet suismaeretque partus fulmine luridummissos ad Orcum; nec pereditinpositam celer ignis Aetnenincontinentis nec Tityi iecurreliquit ales, nequitiae addituscustos; amatorem trecentaePirithoum cohibent catenae.
Caelo tonantem credidimus Iovemregnare; praesens divus habebiturAugustus adiectis Britannisimperio gravibusque Persis.milesne Crassi coniuge barbaraturpis maritus vixit et hostium,pro curia inversique mores!consenuit socerorum in armissub rege Medo Marsus et Apulus,anciliorum et nominis et togaeoblitus aeternaeque Vestae,incolumi Iove et urbe Roma?hoc caverat mens provida Regulidissentientis condicionibusfoedis et exemplo trahentisperniciem veniens in aevum,si non periret inmiserabiliscaptiva pubes. “signa ego Punicisadfixa delubris et armamilitibus sine caede” dixit“derepta vidi, vidi ego civiumretorta tergo bracchia liberoportasque non clausas et arvaMarte coli populata nostro.auro repensus scilicet acriormiles redibit: flagitio additisdamnum; neque amissos coloreslana refert medicata fuconec vera virtus, cum semel excidit,curat reponi deterioribus.si pugnat extricata densiscerva plagis, erit ille fortisqui perfidis se credidit hostibuset Marte Poenos proteret altero;qui lora restrictis lacertissensit iners timuitque mortem,hic, unde vitam sumeret inscius,pacem duello miscuit. o pudor!o magna Carthago, probrosisaltior Italiae ruinis!”fertur pudicae coniugis osculumparvosque natos ut capitis minorab se removisse et virilemtorvus humi posuisse voltum,donec labantis consilio patresfirmaret auctor numquam alias datointerque maerentis amicosegregius properaret exul.atqui sciebat, quae sibi barbarustortor pararet: non aliter tamendimovit obstantis propinquoset populum reditus morantemquam si clientum longa negotiadiiudicata lite relinquerettendens Venafranos in agrosaut Lacedaemonium Tarentum.
Delicta maiorum inmeritus lues,Romane, donec templa refecerisaedisque labentis deorum etfoeda nigro simulacra fumo.dis te minorem quod geris, imperas:hinc omne principium, huc refer exitum:di multa neglecti dederuntHesperiae mala luctuosae.iam bis Monaeses et Pacori manusinauspicatos contudit impetusnostros et adiecisse praedamtorquibus exiguis renidet.paene occupatam seditionibusdelevit urbem Dacus et Aethiops,hic classe formidatus, illemissilibus melior sagittis.fecunda culpae saecula nuptiasprimum inquinavere et genus et domos:hoc fonte derivata cladesin patriam populumque fluxit.motus doceri gaudet Ionicosmatura virgo et fingitur artibusiam nunc et incestos amoresde tenero meditatur ungui.mox iuniores quaerit adulterosinter mariti vina neque eligitcui donet inpermissa raptimgaudia luminibus remotis,sed iussa coram non sine consciosurgit marito, seu vocat institorseu navis Hispanae magister,dedecorum pretiosus emptor.non his iuventus orta parentibusinfecit aequor sanguine PunicoPyrrhumque et ingentem ceciditAntiochum Hannibalemque dirum,sed rusticorum mascula militumproles, Sabellis docta ligonibusversare glaebas et severaematris ad arbitrium recisosportare fustis, sol ubi montiummutaret umbras et iuga demeretbubus fatigatis amicumtempus agens abeunte curru.damnosa quid non inminuit dies?aetas parentum, peior avis, tulitnos nequiores, mox daturosprogeniem vitiosiorem.
Quid fles, Asterie, quem tibi, candidiprimo restituent vere FavoniiThyna merce beatum,constantis iuvenem fideGygen? ille Notis actus ad Oricumpost insana Caprae sidera frigidasnoctis non sine multisinsomnis lacrimis agit.atqui sollicitae nuntius hospitae,suspirare Chloen et miseram tuisdicens ignibus uri,temptat mille vafer modis:ut Proetum mulier perfida credulumfalsis inpulerit criminibus nimiscasto Bellerophontaematurare necem, refert;narrat paene datum Pelea Tartaro,Magnessam Hippolyten dum fugit abstinens,et peccare docentisfallax historias movet.frustra: nam scopulis surdior Icarivoces audit adhuc integer. at tibine vicinus Enipeusplus iusto placeat cave;quamvis non alius flectere equum sciensaeque conspicitur gramine Martio,nec quisquam citus aequeTusco denatat alveo.prima nocte domum claude neque in viassub cantu querulae despice tibiaeet te saepe vocantiduram difficilis mane.
Martiis caelebs quid agam kalendis,quid velint flores et acerra turisplena miraris positusque carbo incaespite vivo,docte sermones utriusque linguae?voveram dulcis epulas et albumLibero caprum prope funeratusarboris ictu.hic dies anno redeunte festuscorticem adstrictum pice dimovebitamphorae fumum bibere institutaeconsule Tullo.sume, Maecenas, cyathos amicisospitis centum et vigiles lucernasperfer in lucem: procul omnis estoclamor et ira.mitte civilis super urbe curas:occidit Daci Cotisonis agmen,Medus infestus sibi luctuosisdissidet armis,servit Hispanae vetus hostis oraeCantaber, sera domitus catena,iam Scythae laxo meditantur arcucedere campis.neglegens, ne qua populus laboret,parce privatus nimium cavere etdona praesentis cape laetus horae,linque severa.
“Donec gratus eram tibinec quisquam potior bracchia candidaecervici iuvenis dabat,Persarum vigui rege beatior.”“donec non alia magisarsisti neque erat Lydia post Chloen,multi Lydia nominis,Romana vigui clarior Ilia.”“me nunc Thressa Chloe regit,dulcis docta modos et citharae sciens,pro qua non metuam mori,si parcent animae fata superstiti”“me torret face mutuaThurini Calais filius Ornyti,pro quo bis patiar mori,si parcent puero fata superstiti.”“quid si prisca redit Venusdiductosque iugo cogit aeneo?si flava excutitur Chloereiectaeque patet ianua Lydiae?”“quamquam sidere pulchriorille est, tu levior cortice et inproboiracundior Hadria:tecum vivere amem, tecum obeam lubens.”
Extremum Tanain si biberes, Lyce,saevo nupta viro, me tamen asperasporrectum ante foris obicere incolisplorares Aquilonibusaudis, quo strepitu ianua, quo nemusinter pulcra satum tecta remugiatventis et positas ut glaciet nivespuro numine Iuppiter?ingratam Veneri pone superbiam,ne currente retro funis eat rota:non te Penelopen difficilem procisTyrrhenus genuit parens.o quamvis neque te munera nec precesnec tinctus viola pallor amantiumnec vir Pieria paelice sauciuscurvat, supplicibus tuisparcas, nec rigida mollior aesculonec Mauris animum mitior anguibus:non hoc semper erit liminis aut aquaecaelestis patiens latus.
Mercuri, nam te docilis magistromovit Amphion lapides canendo,tuque testudo resonare septemcallida nervis,nec loquax olim neque grata, nunc etdivitum mensis et amica templis,dic modos, Lyde quibus obstinatasadplicet auris,quae velut latis equa trima campisludit exsultim metuitque tanginuptiarum expers et adhuc protervocruda marito.tu potes tigris comitesque silvasducere et rivos celeres morari;cessit immanis tibi blandientiianitor aulaeCerberus, quamvis furiale centummuniant angues caput eius atquespiritus taeter saniesque manetore trilingui;quin et Ixion Tityosque volturisit invito, stetit urna paulumsicca, dum grato Danai puellascarmine mulces.audiat Lyde scelus atque notasvirginum poenas et inane lymphaedolium fundo pereuntis imoseraque fata,quae manent culpas etiam sub Orco.inpiae, (nam quid potuere maius?)inpiae sponsos potuere duroperdere ferro. una de multis face nuptialidigna periurum fuit in parentemsplendide mendax et in omne virgonobilis aevum,“surge” quae dixit iuveni marito,“surge, ne longus tibi somnus undenon times detur; socerum et scelestasfalle sorores, quae velut nactae vitulos leaenaesingulos eheu lacerant: ego illismollior nec te feriam neque intraclaustra tenebo.me pater saevis oneret catenis,quod viro clemens misero peperci,me vel extremos Numidarum in agrosclasse releget:i pedes quo te rapiunt et aurae,dum favet nox et Venus, i secundoomine et nostri memorem sepulcroscalpe querelam.”
Miserarum est neque amori dare ludum neque dulcimala vino lavere, aut exanimari metuentispatruae verbera linguae.tibi qualum Cythereae puer ales, tibi telasoperosaeque Minervae studium aufert, Neobule,Liparaei nitor Hebri,simul unctos Tiberinis umeros lavit in undis,eques ipso melior Bellerophonte, neque pugnoneque segni pede victus,catus idem per apertum fugientis agitatogrege cervos iaculari et celer arto latitantemfruticeto excipere aprum.
O fons Bandusiae splendidior vitro,dulci digne mero non sine floribus,cras donaberis haedo,cui frons turgida cornibusprimis et venerem et proelia destinat;frustra: nam gelidos inficiet tibirubro sanguine rivoslascivi suboles gregis.te flagrantis atrox hora Caniculaenescit tangere, tu frigus amabilefessis vomere taurispraebes et pecori vago.fies nobilium tu quoque fontiumme dicente cavis inpositam ilicemsaxis, unde loquaceslymphae desiliunt tuae.
Herculis ritu modo dictus, o plebs,morte venalem petiisse laurumCaesar Hispana repetit penatisvictor ab ora.unico gaudens mulier maritoprodeat iustis operata sacriset soror clari ducis et decoraesupplice vittavirginum matres iuvenumque nupersospitum; vos, o pueri et puellaeiam virum expertae, male nominatisparcite verbis.hic dies vere mihi festus atrasexiget curas ego nec tumultumnec mori per vim metuam tenenteCaesare terras.i pete unguentum, puer, et coronaset cadum Marsi memorem duelli,Spartacum siqua potuit vagantemfallere testa.dic et argutae properet Neaeraemurreum nodo cohibere crinem;si per invisum mora ianitoremfiet, abito.lenit albescens animos capilluslitium et rixae cupidos protervae;non ego hoc ferrem calidus iuventaconsule Planco.
Uxor pauperis Ibyci,tandem nequitiae fige modum tuaefamosisque laboribus;maturo propior desine funeriinter ludere virgineset stellis nebulam spargere candidis.non, siquid Pholoen, satiset te, Chlori, decet: filia rectiusexpugnat iuvenum domos,pulso Thyias uti concita tympano.illam cogit amor Nothilascivae similem ludere capreae,te lanae prope nobilemtonsae Luceriam, non citharae decentnec flos purpureus rosaenec poti, vetulam, faece tenus cadi.
Inclusam Danaen turris aenearobustaeque fores et vigilum canumtristes excubiae munierant satisnocturnis ab adulteris,si non Acrisium virginis abditaecustodem pavidum Iuppiter et Venusrisissent: fore enim tutum iter et patensconverso in pretium deo.aurum per medios ire satelliteset perrumpere amat saxa potentiusictu fulmineo: concidit augurisArgivi domus ob lucrumdemersa exitio; diffidit urbiumportas vir Macedo et subruit aemulosreges muneribus; munera naviumsaevos inlaqueant duces.crescentem sequitur cura pecuniammaiorumque fames. iure perhorruilate conspicuum tollere verticem,Maecenas, equitum decus.quanto quisque sibi plura negaverit,ab dis plura feret nil cupientiumnudus castra peto et transfuga divitumpartis linquere gestio,contemptae dominus splendidior rei,quam si quidquid arat inpiger Apulusoccultare meis dicerer horreis,magnas inter opes inops.purae rivos aquae silvaque iugerumpaucorum et segetis certa fides meaefulgentem imperio fertilis Africaefallit sorte beatior.quamquam nec Calabrae mella ferunt apesnec Laestrygonia Bacchus in amphoralanguescit mihi nec pinguia Galliciscrescunt vellera pascuis:inportuna tamen pauperies abestnec, si plura velim, tu dare deneges.contracto melius parva cupidinevectigalia porrigamquam si Mygdoniis regnum Alyatteicampis continuem. multa petentibusdesunt multa: bene est cui deus obtulitparca quod satis est manu.
Aeli vetusto nobilis ab Lamo,quando et priores hinc Lamias feruntdenominatos et nepotumper memores genus omne fastos,auctore ab illo ducis originem,qui Formiarum moenia diciturprinceps et innantem Maricaelitoribus tenuisse Lirim,late tyrannus:— cras foliis nemusmultis et alga litus inutilidemissa tempestas ab Eurosternet, aquae nisi fallit augurannosa cornix. dum potes, aridumconpone lignum: cras genium merocurabis et porco bimenstricum famulis operum solutis.
Faune, Nympharum fugientum amator,per meos finis et aprica ruralenis incedas abeasque parvisaequus alumnis,si tener pleno cadit haedus annolarga nec desunt Veneris sodalivina craterae, vetus ara multofumat odore.ludit herboso pecus omne campocum tibi nonae redeunt Decembres,festus in pratis vacat otiosocum bove pagus,inter audacis lupus errat agnos,spargit agrestis tibi silva frondes,gaudet invisam pepulisse fossorter pede terram.
Quantum distet ab InachoCodrus pro patria non timidus morinarras et genus Aeaciet pugnata sacro bella sub Ilio:quo Chium pretio cadummercemur, quis aquam temperet ignibus,quo praebente domum et quotaPaelignis caream frigoribus, taces.da lunae propere novae,da noctis mediae, da, puer, augurisMurenae: tribus aut novemmiscentur cyathis pocula commodis.qui Musas amat imparis,ternos ter cyathos attonitus petetvates; tris prohibet suprarixarum metuens tangere Gratianudis iuncta sororibus.insanire iuvat: cur Berecyntiaecessant flamina tibiae?cur pendet tacita fistula cum lyra?parcentis ego dexterasodi: sparge rosas, audiat invidusdementem strepitum Lycuset vicina seni non habilis Lyco.spissa te nitidum coma,puro te similem, Telephe, Vesperotempestiva petit Rhode;me lentus Glycerae torret amor meae.
Non vides, quanto moveas periclo,Pyrrhe, Gaetulae catulos leaenae?dura post paulo fugies inaudaxproelia raptor,cum per obstantis iuvenum catervasibit insignem repetens Nearchum:grande certamen, tibi praeda cedat,maior an illa.interim, dum tu celeres sagittaspromis, haec dentis acuit timendos,arbiter pugnae posuisse nudosub pede palmamfertur et leni recreare ventosparsum odoratis umerum capillis,qualis aut Nireus fuit aut aquosaraptus ab Ida.
O nata mecum consule Manlio,seu tu querellas sive geris iocosseu rixam et insanos amoresseu facilem, pia testa, somnum,quocumque lectum nomine Massicumservas, moveri digna bono die,descende Corvino iubentepromere languidiora vina.non ille, quamquam Socraticis madetsermonibus, te neglegit horridus:narratur et prisci Catonissaepe mero caluisse virtus.tu lene tormentum ingenio admovesplerumque duro, tu sapientiumcuras et arcanum iocosoconsilium retegis Lyaeo,tu spem reducis mentibus anxiisvirisque et addis cornua pauperipost te neque iratos trementiregum apices neque militum arma.te Liber et si laeta aderit Venussegnesque nodum solvere Gratiaevivaeque producent lucernae,dum rediens fugat astra Phoebus.
Montium custos nemorumque, virgo,quae laborantis utero puellaster vocata audis adimisque leto,diva triformis,imminens villae tua pinus esto,quam per exactos ego laetus annosverris obliquum meditantis ictumsanguine donem.
Caelo supinas si tuleris manusnascente luna, rustica Phidyle,si ture placaris et hornafruge Laris avidaque porca:nec pestilentem sentiet Africumfecunda vitis nec sterilem segesrobiginem aut dulces alumnipomifero grave tempus anno.nam quae nivali pascitur Algidodevota quercus inter et ilicesaut crescit Albanis in herbisvictima, pontificum securiscervice tinguet: te nihil attinettemptare multa caede bidentiumparvos coronantem marinorore deos fragilique myrto.inmunis aram si tetigit manus,non sumptuosa blandior hostia,mollivit aversos Penatisfarre pio et saliente mica.
Intactis opulentiorthesauris Arabum et divitis Indiaecaementis licet occupesterrenum omne tuis et mare publicum:si figit adamantinossummis verticibus dira Necessitasclavos, non animum metu,non mortis laqueis expedies caput.campestres melius Scythae,quorum plaustra vagas rite trahunt domosvivunt et rigidi Getae,inmetata quibus iugera liberasfruges et Cererem feruntnec cultura placet longior annuadefunctumque laboribusaequali recreat sorte vicarius.illic matre carentibusprivignis mulier temperat innocensnec dotata regit virumconiunx nec nitido fidit adultero;dos est magna parentiumvirtus et metuens alterius viricerto foedere castitas,et peccare nefas aut pretium est mori.o quisquis volet inpiascaedis et rabiem tollere civicam,si quaeret pater urbiumsubscribi statuis, indomitam audeatrefrenare licentiam,clarus postgenitis: quatenus, heu nefasvirtutem incolumem odimus,sublatam ex oculis quaerimus invidi.quid tristes querimoniae,si non supplicio culpa reciditur,quid leges sine moribusvanae proficiunt, si neque fervidispars inclusa caloribusmundi nec Boreae finitimum latusdurataeque solo nivesmercatorem abigunt, horrida callidivincunt aequora navitae,magnum pauperies opprobrium iubetquidvis et facere et pativirtutisque viam deserit arduae?vel nos in Capitolium,quo clamor vocat et turba faventium,vel nos in mare proximumgemmas et lapides aurum et inutile,summi materiem mali,mittamus, scelerum si bene paenitet.eradenda cupidinispravi sunt elementa et tenerae nimismentes asperioribusformandae studiis. nescit equo rudishaerere ingenuus puervenarique timet, ludere doctior,seu Graeco iubeas trochoseu malis vetita legibus alea,cum periura patris fidesconsortem socium fallat et hospitesindignoque pecuniamheredi properet. scilicet inprobaecrescunt divitiae, tamencurtae nescio quid semper abest rei.
Quo me, Bacche, rapis tuiplenum? quae nemora aut quos agor in specus,velox mente nova? quibusantris egregii Caesaris audiaraeternum meditans decusstellis inserere et consilio Iovis?dicam insigne, recens, adhucindictum ore alio. non secus in iugisexsomnis stupet EuhiasHebrum prospiciens et nive candidamThracen ac pede barbarolustratam Rhodopen, ut mihi devioripas et vacuum nemusmirari libet. o Naiadum potensBaccharumque valentiumproceras manibus vertere fraxinos,nil parvum aut humili modo,nil mortale loquar. dulce periculum est,o Lenaee, sequi deumcingentem viridi tempora pampino.
Vixi puellis nuper idoneuset militavi non sine gloria;nunc arma defunctumque bellobarbiton hic paries habebit,laevum marinae qui Veneris latuscustodit. hic, hic ponite lucidafunalia et vectis et arcusoppositis foribus minacis.o quae beatam diva tenes Cyprum etMemphin carentem Sithonia nive,regina, sublimi flagellotange Chloen semel arrogantem.
Inpios parrae recinentis omenducat et praegnans canis aut ab agrorava decurrens lupa Lanuvinofetaque volpes;rumpat et serpens iter institutum,si per obliquum similis sagittaeterruit mannos: ego cui timebo,providus auspex,antequam stantis repetat paludesimbrium divina avis imminentium,oscinem corvum prece suscitabosolis ab ortu.sis licet felix, ubicumque mavis,et memor nostri, Galatea, vivasteque nec laevos vetet ire picusnec vaga cornix.sed vides, quanto trepidet tumultupronus Orion. ego quid sit aterHadriae novi sinus et quid albuspeccet Iapyx.hostium uxores puerique caecossentiant motus orientis Austri etaequoris nigri fremitum et trementisverbere ripas.sic et Europe niveum dolosocredidit tauro latus et scatentembeluis pontum mediasque fraudespalluit audax.nuper in pratis studiosa florum etdebitae Nymphis opifex coronaenocte sublustri nihil astra praetervidit et undas.quae simul centum tetigit potentemoppidis Creten, “pater, o relictumfiliae nomen pietasque” dixit“victa furore!unde quo veni? levis una mors estvirginum culpae. vigilansne ploroturpe conmissum an vitiis carentemludit imagovana, quae porta fugiens eburnasomnium ducit? meliusne fluctusire per longos fuit an recentiscarpere flores?siquis infamem mihi nunc iuvencumdedat iratae, lacerare ferro etfrangere enitar modo multum amaticornua monstri.inpudens liqui patrios Penates,inpudens Orcum moror. o deorumsiquis haec audis, utinam inter erremnuda leones.antequam turpis macies decentisoccupet malas teneraeque sucusdefluat praedae, speciosa quaeropascere tigris“vilis Europe” pater urget absens:“quid mori cessas? potes hac ab ornopendulum zona bene te secutalaedere collum.sive te rupes et acuta letosaxa delectant, age te procellaecrede veloci, nisi erile maviscarpere pensumregius sanguis dominaeque tradibarbarae paelex.”” aderat querentiperfidum ridens Venus et remissofilius arcu.mox ubi lusit satis, “abstineto”dixit “irarum calidaeque rixae,cum tibi invisus laceranda reddetcornua taurus.uxor invicti Iovis esse nescis.mitte singultus, bene ferre magnamdisce fortunam; tua sectus orbisnomina ducet.”
Festo quid potius dieNeptuni faciam? prome reconditum,Lyde, strenua Caecubum,munitaeque adhibe vim sapientiae.inclinare meridiemsentis et, veluti stet volucris dies,parcis deripere horreocessantem Bibuli consulis amphoram.nos cantabimus invicemNeptunum et viridis Nereidum comas;tu curva recines lyraLatonam et celeris spicula Cynthiae;summo carmine quae Cnidonfulgentisque tenet Cycladas et Paphoniunctis visit oloribusdicetur, merita Nox quoque nenia.
Tyrrhena regum progenies, tibinon ante verso lene merum cadocum flore, Maecenas, rosarum etpressa tuis balanus capillisiamdudum apud me est: eripe te moraene semper udum Tibur et Aefulaedeclive contempleris arvum etTelegoni iuga parricidae.fastidiosam desere copiam etmolem propinquam nubibus arduis,omitte mirari beataefumum et opes strepitumque Romae.plerumque gratae divitibus vicesmundaeque parvo sub lare pauperumcenae sine aulaeis et ostrosollicitam explicuere frontem.Iam clarus occultum Andromedae paterostendit ignem, iam Procyon furitet stella vesani Leonis,sole dies referente siccos;iam pastor umbras cum grege languidorivumque fessus quaerit et horididumeta Silvani, caretqueripa vagis taciturna ventis.tu civitatem quis deceat statuscuras et urbi sollicitus timesquid Seres et regnata CyroBactra parent Tanaisque discors.prudens futuri temporis exitumcaliginosa nocte premit deusridetque, si mortalis ultrafas trepidat. quod adest mementoconponere aequos; cetera fluminisritu feruntur, nunc medio alveocum pace delabentis Etruscumin mare, nunc lapides adesosstirpisque raptas et pecus et domosvolventis una, non sine montiumclamore vicinaeque silvae,cum fera diluvies quietosinritat amnis. ille potens suilaetusque deget cui licet in diemdixisse “vixi: cras vel atranube polum pater occupatovel sole puro; non tamen inritumquodcumque retro est efficiet nequediffinget infectumque reddetquod fugiens semel hora vexit.”Fortuna saevo laeta negotio etludum insolentem ludere pertinaxtransmutat incertos honores,nunc mihi nunc alii benigna.laudo manentem; si celeres quatitpennas, resigno quae dedit et meavirtute me involvo probamquepauperiem sine dote quaero.non est meum, si mugiat Africismalus procellis, ad miseras precesdecurrere et votis paciscine Cypriae Tyriaeque mercesaddant avaro divitias mari:tunc me biremis praesidio scaphaetutum per Aegaeos tumultusaura feret geminusque Pollux.
Exegi monumentum aere perenniusregalique situ pyramidum altius,quod non imber edax, non aquilo impotenspossit diruere aut innumerabilisannorum series et fuga temporum.non omnis moriar multaque pars meivitabit Libitinam; usque ego posteracrescam laude recens, dum Capitoliumscandet cum tacita virgine pontifex.dicar, qua violens obstrepit Aufiduset qua pauper aquae Daunus agrestiumregnavit populorum, ex humili potens,princeps Aeolium carmen ad Italosdeduxisse modos. sume superbiamquaesitam meritis et mihi Delphicalauro cinge volens, Melpomene, comam.