GetPassage urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.alpheios-text-lat1:1 urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.alpheios-text-lat1:1

Innovafertanimusmutatasdicereformascorpora; di, coeptis (nam vos mutastis et illas)adspiratemeisprimaqueaboriginemundiadmeaperpetuumdeducitetemporacarmen.Antemareetterrasetquodtegitomniacaelumunuserattotonaturaevultusinorbe,quemdixerechaos: rudisindigestaquemolesnecquicquamnisipondusinerscongestaqueeodemnonbeneiunctarumdiscordiaseminarerum.nullus adhuc mundo praebebat lumina Titan,nec nova crescendo reparabat cornua Phoebe,nec circumfuso pendebat in aere tellusponderibus librata suis, nec bracchia longomargine terrarum porrexerat Amphitrite;utque aer, tellus illic et pontus et aether.Sic erat instabilis tellus, innabilis unda,lucis egens aer: nulli sua forma manebat,obstabatque aliis aliud, quia corpore in unofrigida pugnabant calidis, umentia siccis,mollia cum duris, sine pondere habentia pondus.Hanc deus et melior litem natura diremit.Nam caelo terras et terris abscidit undas,et liquidum spisso secrevit ab aere caelum.Quae postquam evolvit caecoque exemit acervo,dissociata locis concordi pace ligavit.Ignea convexi vis et sine pondere caeliemicuit summaque locum sibi fecit in arce:proximus est aer illi levitate locoque:densior his tellus, elementaque grandia traxitet pressa est gravitate sua: circumfluus umorultima possedit solidumque coercuit orbem.Sic ubi dispositam quisquis fuit ille deorumcongeriem secuit sectamque in membra redegit,principio terram, ne non aequalis ab omniparte foret, magni speciem glomeravit in orbis.Tum freta diffudit rapidisque tumescere ventisiussit et ambitae circumdare litora terrae.Addidit et fontes et stagna inmensa lacusquefluminaque obliquis cinxit declivia ripis,quae, diversa locis, partim sorbentur ab ipsa,in mare perveniunt partim campoque receptaliberioris aquae pro ripis litora pulsant.Iussit et extendi campos, subsidere valles,fronde tegi silvas, lapidosos surgere montes.Utque duae dextra caelum totidemque sinistraparte secant zonae, quinta est ardentior illis,sic onus inclusum numero distinxit eodemcura dei, totidemque plagae tellure premuntur.Quarum quae media est, non est habitabilis aestu:nix tegit alta duas: totidem inter utrumque locavittemperiemque dedit mixta cum frigore flamma.Inminet his aer. Qui quanto est pondere terrae,pondere aquae levior tanto est onerosior igni.Illic et nebulas, illic consistere nubesiussit et humanas motura tonitrua menteset cum fulminibus facientes fulgura ventos.His quoque non passim mundi fabricator habendumaera permisit: vix nunc obsistitur illis,cum sua quisque regant diverso flamina tractu,quin lanient mundum: tanta est discordia fratrum.Eurus ad Auroram Nabataeaque regna recessitPersidaque et radiis iuga subdita matutinis;vesper et occiduo quae litora sole tepescunt,proxima sunt Zephyro: Scythiam septemque trioneshorrifer invasit Boreas: contraria tellusnubibus adsiduis pluviaque madescit ab Austro.Haec super inposuit liquidum et gravitate carentemaethera nec quicquam terrenae faecis habentem.Vix ita limitibus dissaepserat omnia certis,cum, quae pressa diu massa latuere sub illa,sidera coeperunt toto effervescere caelo.Neu regio foret ulla suis animalibus orba,astra tenent caeleste solum formaeque deorum,cesserunt nitidis habitandae piscibus undae,terra feras cepit, volucres agitabilis aer.Sanctius his animal mentisque capacius altaedeerat adhuc et quod dominari in cetera posset.Natus homo est, sive hunc divino semine fecitille opifex rerum, mundi melioris origo,sive recens tellus seductaque nuper ab altoaethere cognati retinebat semina caeli;quam satus Iapeto mixtam pluvialibus undisfinxit in effigiem moderantum cuncta deorum.Pronaque cum spectent animalia cetera terram,os homini sublime dedit, caelumque videreiussit et erectos ad sidera tollere vultus.Sic, modo quae fuerat rudis et sine imagine, tellusinduit ignotas hominum conversa figuras.Aurea prima sata est aetas, quae vindice nullo,sponte sua, sine lege fidem rectumque colebat.Poena metusque aberant, nec verba minantia fixoaere legebantur, nec supplex turba timebatiudicis ora sui, sed erant sine vindice tuti.Nondum caesa suis, peregrinum ut viseret orbem,montibus in liquidas pinus descenderat undas,nullaque mortales praeter sua litora norant.Nondum praecipites cingebant oppida fossae;non tuba directi, non aeris cornua flexi,non galeae, non ensis erat: sine militis usumollia securae peragebant otia gentes.ipsa quoque inmunis rastroque intacta nec ullissaucia vomeribus per se dabat omnia tellus;contentique cibis nullo cogente creatisarbuteos fetus montanaque fraga legebantcornaque et in duris haerentia mora rubetiset quae deciderant patula Iovis arbore glandes.Ver erat aeternum, placidique tepentibus aurismulcebant zephyri natos sine semine flores.Mox etiam fruges tellus inarata ferebat,nec renovatus ager gravidis canebat aristis;flumina iam lactis, iam flumina nectaris ibant,flavaque de viridi stillabant ilice mella.Postquam, Saturno tenebrosa in Tartara misso,sub Iove mundus erat, subiit argentea proles,auro deterior, fulvo pretiosior aere.Iuppiter antiqui contraxit tempora verisperque hiemes aestusque et inaequalis autumnoset breve ver spatiis exegit quattuor annum.Tum primum siccis aer fervoribus ustuscanduit, et ventis glacies adstricta pependit.Tum primum subiere domus (domus antra fueruntet densi frutices et vinctae cortice virgae).Semina tum primum longis Cerealia sulcisobruta sunt, pressique iugo gemuere iuvenci.Tertia post illam successit aenea proles,saevior ingeniis et ad horrida promptior arma,non scelerata tamen. De duro est ultima ferro.Protinus inrupit venae peioris in aevumomne nefas: fugere pudor verumque fidesque;In quorum subiere locum fraudesque doliqueinsidiaeque et vis et amor sceleratus habendi.Vela dabat ventis (nec adhuc bene noverat illos)navita; quaeque diu steterant in montibus altis,fluctibus ignotis insultavere carinae,communemque prius ceu lumina solis et aurascautus humum longo signavit limite mensor.Nec tantum segetes alimentaque debita divesposcebatur humus, sed itum est in viscera terrae:quasque recondiderat Stygiisque admoverat umbris,effodiuntur opes, inritamenta malorum.Iamque nocens ferrum ferroque nocentius aurumprodierat: prodit bellum, quod pugnat utroque,sanguineaque manu crepitantia concutit arma.Vivitur ex rapto: non hospes ab hospite tutus,non socer a genero; fratrum quoque gratia rara est.Inminet exitio vir coniugis, illa mariti;lurida terribiles miscent aconita novercae;filius ante diem patrios inquirit in annos.Victa iacet pietas, et virgo caede madentis,ultima caelestum terras Astraea reliquit.Neve foret terris securior arduus aether,adfectasse ferunt regnum caeleste Gigantasaltaque congestos struxisse ad sidera montes.Tum pater omnipotens misso perfregit Olympumfulmine et excussit subiectae Pelion Ossae.Obruta mole sua cum corpora dira iacerent,perfusam multo natorum sanguine Terraminmaduisse ferunt calidumque animasse cruorem,et, ne nulla suae stirpis monimenta manerent,in faciem vertisse hominum. Sed et illa propagocontemptrix superum saevaeque avidissima caediset violenta fuit: scires e sanguine natos.QuaepaterutsummaviditSaturniusarce,ingemitet, factonondumvulgatarecenti,foedaLycaoniaereferensconviviamensae,ingentesanimoetdignasIoveconcipitiras,conciliumquevocat: tenuitmoranullavocatos.Estviasublimis, caelomanifestasereno:lacteanomenhabet, candorenotabilisipso.HaciterestsuperisadmagnitectaTonantisregalemquedomum. Dextralaevaquedeorumatrianobiliumvalviscelebranturapertis(plebs habitat diversa locis): hac parte potentes caelicolaeclariquesuosposuerepenates.Hiclocusest, quem, siverbisaudaciadetur,haudtimeammagnidixissePalatiacaeli.Ergoubimarmoreosuperisedererecessu,celsioripselocosceptroqueinnixuseburnoterrificamcapitisconcussitterquequaterquecaesariem, cumquaterram, mare, sideramovit.Talibusindemodisoraindignantiasolvit:“Non ego pro mundi regno magis anxius illa tempestatefui, quacentumquisqueparabatinicereanguipedumcaptivobracchiacaelo.Namquamquamferushostiserat, tamenilludabunocorporeetexunapendebatoriginebellum.Nuncmihi, quatotumNereuscircumsonatorbem,perdendumestmortalegenus: perfluminaiuroinfera, subterrasStygiolabentialuco!cunctapriustemptata: sedinmedicabilecorpusenserecidendumest, neparssinceratrahatur.Suntmihisemidei, suntrusticanumina, nymphaefauniquesatyriqueetmonticolaesilvani:quosquoniamcaelinondumdignamurhonore,quasdedimuscerteterrashabitaresinamus.Ansatis, osuperi, tutosforecreditisillos,cummihi, quifulmen, quivoshabeoqueregoque,struxeritinsidiasnotusferitateLycaon?”Confremuereomnesstudiisqueardentibusausumtaliadeposcunt. Sic, cummanusinpiasaevitsanguineCaesareoRomanumexstinguerenomen,attonitumtantosubitaeterroreruinaehumanumgenusesttotusqueperhorruitorbis:nectibigrataminuspietas, Auguste, tuorumest,quamfuitillaIovi. Quipostquamvocemanuquemurmuraconpressit, tenueresilentiacuncti.Substititutclamorpressusgravitateregentis,Iuppiterhociterumsermonesilentiarupit:“Ille quidem poenas, curam hanc dimittite, solvit.Quodtamenadmissum, quaesitvindicta, docebo.Contigeratnostrasinfamiatemporisaures;quamcupiensfalsamsummodelaborOlympoetdeushumanalustrosubimagineterras.Longamoraest, quantumnoxaesitubiquerepertum,enumerare: minorfuitipsainfamiavero.MaenalatransieramlatebrishorrendaferarumetcumCyllenegelidipinetaLycaei:Arcadishincsedesetinhospitatectatyranniingredior, traherentcumseracrepusculanoctem.Signadedivenissedeum, vulgusqueprecaricoeperat: inridetprimopiavotaLycaon,moxait ’experiar deus hic, discrimine aperto,ansitmortalis. Neceritdubitabileverum.’Noctegravemsomnonecopinaperderemortemeparat: haecilliplacetexperientiaveri.Neccontentuseoest: missidegenteMolossaobsidisuniusiugulummucroneresolvit,atqueitaseminecespartimferventibusartusmollitaquis, partimsubiectotorruitigni.Quodsimulinposuitmensis, egovindiceflammaindominodignosevertitectapenates.Territusipsefugit, nactusquesilentiarurisexululatfrustraqueloquiconatur: abipsoconligitosrabiem, solitaequecupidinecaedisvertiturinpecudesetnuncquoquesanguinegaudet.Invillosabeuntvestes, incruralacerti:fitlupusetveterisservatvestigiaformae.Canitieseademest, eademviolentiavultus,idemoculilucent, eademferitatisimagoest.Occiditunadomus. Sednondomusunaperiredignafuit: quaterrapatet, feraregnatErinys.Infacinusiurasseputes. Dentociusomnesquasmeruerepati (sic stat sententia) poenas.”DictaIovisparsvoceprobantstimulosquefrementiadiciunt, aliipartesadsensibusinplent.Esttamenhumanigenerisiacturadoloriomnibus, et, quaesitterraemortalibusorbaeformafutura, rogant, quissitlaturusinarastura, ferisneparetpopulandastradereterras.Taliaquaerentes (sibi enim fore cetera curae)rexsuperumtrepidarevetatsubolemqueprioridissimilempopulopromittitoriginemira.Iamqueeratintotassparsurusfulminaterras:sedtimuit, nefortesacertotabignibusaetherconciperetflammaslongusqueardesceretaxis:essequoqueinfatisreminiscitur, adforetempus,quomare, quotelluscorreptaqueregiacaeliardeatetmundimolesobsessalaboret.TelareponunturmanibusfabricataCyclopum:poenaplacetdiversa, genusmortalesubundisperdereetexomninimbosdemitterecaelo.ProtinusAeoliisAquilonemclauditinantrisetquaecumquefugantinductasflaminanubesemittitqueNotum. MadidisNotusevolatalis,terribilempiceatectuscaliginevultum:barbagravisnimbis, canisfluitundacapillis;frontesedentnebulae, rorantpennaequesinusque.Utquemanulatependentianubilapressit,fitfragor: hincdensifundunturabaetherenimbi.NuntiaIunonisvariosindutacoloresconcipitIrisaquasalimentaquenubibusadfert.Sternuntursegetesetdeploratacolonivotaiacent, longiqueperitlaborinritusanni.NeccaelocontentasuoestIovisira, sedillumcaeruleusfrateriuvatauxiliaribusundis.Convocathicamnes. Quipostquamtectatyranniintraveresui, “non est hortamine longo nunc” ait “utendum. Vires effundite vestras:sicopusest! aperitedomosacmoleremotafluminibusvestristotasinmittitehabenas!”Iusserat; hiredeuntacfontibusorarelaxantetdefrenatovolvunturinaequoracursu.Ipsetridentesuoterrampercussit: atillaintremuitmotuqueviaspatefecitaquarum.Exspatiataruuntperapertosfluminacamposcumquesatisarbustasimulpecudesquevirosquetectaquecumquesuisrapiuntpenetraliasacris.Siquadomusmansitpotuitqueresisteretantoindeiectamalo, culmentamenaltiorhuiusundategit, pressaequelatentsubgurgiteturres.Iamquemareettellusnullumdiscrimenhabebant:omniapontuserant; deerantquoquelitoraponto.Occupathiccollem, cumbasedetalteraduncaetducitremosillic, ubinuperararat,illesuprasegetesautmersaeculminavillaenavigat, hicsummapiscemdeprenditinulmo.Figiturinviridi, siforstulit, ancoraprato,autsubiectateruntcurvaevinetacarinae;et, modoquagracilesgramencarpserecapellae,nuncibideformesponuntsuacorporaphocae.MirantursubaqualucosurbesquedomosqueNereides, silvasquetenentdelphinesetaltisincursantramisagitataqueroborapulsant.Natlupusinteroves, fulvosvehitundaleones,undavehittigres, necviresfulminisapro,cruranecablatoprosuntvelociacervo.Quaesitisquediuterris, ubisisterepossit,inmarelassatisvolucrisvagadeciditalis.Obruerattumulosinmensalicentiaponti,pulsabantquenovimontanacacuminafluctus.Maximaparsundarapitur; quibusundapepercit,illoslongadomantinopiieiuniavictu.SeparatAoniosOetaeisPhocisabarvis,terraferax, dumterrafuit, sedtemporeinilloparsmarisetlatussubitarumcampusaquarum.Monsibiverticibuspetitarduusastraduobus,nomineParnasus, superantquecacuminanubes.HicubiDeucalion (nam cetera texerat aequor)cumconsortetoriparvaratevectusadhaesit,CorycidasnymphasetnuminamontisadorantfatidicamqueThemin, quaetuncoraclatenebat.Nonillomeliorquisquamnecamantioraequivirfuitautillametuentiorulladeorum.Iuppiterutliquidisstagnarepaludibusorbemetsuperessevirumdetotmodomilibusunum,etsuperessevidetdetotmodomilibusunam,innocuosambo, cultoresnuminisambo,nubiladisiecitnimbisqueaquiloneremotisetcaeloterrasostenditetaetheraterris.Necmarisiramanet, positoquetricuspidetelomulcetaquasrectorpelagisupraqueprofundumexstantematqueumerosinnatomuricetectumcaeruleumTritonavocatconchaequesonantiinspirareiubetfluctusqueetfluminasignoiamrevocaredato. Cavabucinasumiturilli,tortilis, inlatumquaeturbinecrescitabimo,bucina, quaemedioconcepitubiaeraponto,litoravocerepletsubutroqueiacentiaPhoebo.Tuncquoque, utoradeimadidarorantiabarbacontigitetcecinitiussosinflatareceptus,omnibusauditaesttellurisetaequorisundis,etquibusestundisaudita, coercuitomnes.Iammarelitushabet, plenoscapitalveusamnes,fluminasubsiduntcollesqueexirevidentur,surgithumus, crescuntlocadecrescentibusundis,postquediemlongamnudatacacuminasilvaeostenduntlimumquetenentinfronderelictum.Redditusorbiserat. Quempostquamviditinanemetdesolatasagerealtasilentiaterras,DeucalionlacrimisitaPyrrhamadfaturobortis:“O soror, o coniunx, o femina sola superstes,quamcommunemihigenusetpatruelisorigo,deindetorusiunxit, nuncipsapericulaiungunt,terrarum, quascumquevidentoccasusetortus,nosduoturbasumus; posseditceterapontus.Haecquoqueadhucvitaenonestfiducianostraecertasatis; terrentetiamnuncnubilamentem.Quistibi, sisinemefatisereptafuisses,nuncanimus, miseranda, foret? quosolatimoremferremodoposses? quoconsolantedoleres?Namqueego (crede mihi) si te quoque pontus haberet,tesequerer, coniunx, etmequoquepontushaberet.Outinampossimpopulosrepararepaternisartibusatqueanimasformataeinfundereterrae!Nuncgenusinnobisrestatmortaleduobus(sic visum superis) hominumque exempla manemus.”Dixerat, etflebant. Placuitcaelesteprecarinumenetauxiliumpersacrasquaereresortes.Nullamoraest: adeuntpariterCephisidasundas,utnondumliquidas, siciamvadanotasecantes.Indeubilibatosinroravereliquoresvestibusetcapiti, flectuntvestigiasanctaeaddelubradeae, quorumfastigiaturpipallebantmuscostabantquesineignibusarae.Uttemplitetigeregradus, procumbituterquepronushumigelidoquepavensdeditosculasaxoatqueita “si precibus” dixerunt “numina iustis victaremollescunt, siflectituriradeorum,dic, Themi, quagenerisdamnumreparabilenostriartesit, etmersisferopem, mitissima, rebus.”Motadeaestsortemquededit: “Discedite templo etvelatecaputcinctasqueresolvitevestesossaqueposttergummagnaeiactateparentis.”Obstipuerediu, rumpitquesilentiavocePyrrhaprioriussisquedeaeparererecusat,detquesibiveniampavidorogatore, pavetquelaedereiactatismaternasossibusumbras.Interearepetuntcaecisobscuralatebrisverbadataesortissecumintersequevolutant.IndePromethidesplacidisEpimethidadictismulcetet “aut fallax” ait “est sollertia nobis,autpiasuntnullumquenefasoraculasuadent.Magnaparensterraest, lapidesincorporeterraeossareordici; iacerehosposttergaiubemur.”ConiugisaugurioquamquamTitaniamotaest,spestamenindubioest: adeocaelestibusambodiffiduntmonitis. Sedquidtemptarenocebit?Disceduntvelantquecaputtunicasquerecinguntetiussoslapidessuapostvestigiamittunt.Saxa (quis hoc credat, nisi sit pro teste vetustas?)ponereduritiemcoeperesuumquerigoremmolliriquemoramollitaqueducereformam.Moxubicreveruntnaturaquemitiorilliscontigit, utquaedam, sicnonmanifesta, videriformapotesthominis, sed, utidemarmorecoepta,nonexactasatisrudibusquesimillimasignis.Quaetamenexillisaliquoparsumidasucoetterrenafuit, versaestincorporisusum;quodsolidumestflectiquenequit, mutaturinossa;quaemodovenafuit, subeodemnominemansit;inquebrevispatiosuperorumnuminesaxamissavirimanibusfaciemtraxerevirorum,etdefemineoreparataestfeminaiactu.Indegenusdurumsumusexperiensquelaborumetdocumentadamusquasimusoriginenati.Ceteradiversistellusanimaliaformisspontesuapeperit, postquamvetusumorabignepercaluitsolis, caenumqueudaequepaludesintumuereaestu, fecundaqueseminarerumvivacinutritasoloceumatrisinalvocreveruntfaciemquealiquamceperemorando.SicubideseruitmadidosseptemfluusagrosNilusetantiquosuafluminareddiditalveoaetherioquerecensexarsitsiderelimus,plurimacultoresversisanimaliaglaebisinveniunt, etinhisquaedammodocoeptaperipsumnascendispatium, quaedaminperfectasuisquetruncavidentnumeris; eteodemincorporesaepealteraparsvivit, rudisestparsalteratellus.Quippeubitemperiemsumpsereumorquecalorque,concipiunt, etabhisoriunturcunctaduobus;cumquesitignisaquaepugnax, vaporumidusomnesrescreat, etdiscorsconcordiafetibusaptaest.Ergoubidiluviotelluslutulentarecentisolibusaetheriisaltoquerecanduitaestu,ediditinnumerasspecies, partimquefigurasrettulitantiquas, partimnovamonstracreavit.Illaquidemnollet, sedtequoque, maximePython,tumgenuit, populisquenovis, incogniteserpens,terroreras: tantumspatiidemontetenebas.Huncdeusarquitenens, etnumquamtalibusarmisantenisiindammiscapreisquefugacibususus,millegravemtelisexhaustapaenepharetraperdiditeffusopervulneranigraveneno.Neveoperisfamampossetdelerevetustas,instituitsacroscelebricertamineludos,Pythiaperdomitaeserpentisnominedictos.Hiciuvenumquicumquemanupedibusverotavevicerat, aesculeaecapiebatfrondishonorem:nondumlauruserat, longoquedecentiacrinetemporacingebatdequalibetarborePhoebus.PrimusamorPhoebiDaphnePeneia, quemnonforsignaradedit, sedsaevaCupidinisira.Deliushunc, nupervictaserpentesuperbus,videratadductoflectentemcornuanervo“quid” que “tibi, lascive puer, cum fortibus armis?”dixerat, “ista decent umeros gestamina nostros,quidarecertaferae, darevulnerapossumushosti,quimodopestiferototiugeraventreprementemstravimusinnumeristumidumPythonasagittis.Tufacenescioquosestocontentusamoresinritaretua, neclaudesadserenostras.”FiliushuicVeneris “figat tuus omnia, Phoebe,temeusarcus:” ait “quantoque animalia cedunt cunctadeotantominoresttuaglorianostra.”DixitetelisopercussisaerepennisinpigerumbrosaParnasiconstititarceequesagittiferaprompsitduotelapharetradiversorumoperum: fugathoc, facitilludamorem.Quodfacit, auratumestetcuspidefulgetacuta;quodfugat, obtusumestethabetsubharundineplumbum.HocdeusinnymphaPeneidefixit, atillolaesitApollineastraiectaperossamedullas.Protinusalteramat, fugitalteranomenamantissilvarumtenebriscaptivarumqueferarumexuviisgaudensinnuptaequeaemulaPhoebes.Vittacoercebatpositossinelegecapillos.Multiillampetiere, illaaversatapetentesinpatiensexpersquevirinemoraavialustrat,necquidHymen, quidAmor, quidsintconubiacurat.Saepepaterdixit “generum mihi, filia, debes,”saepepaterdixit “debes mihi nata, nepotes:”illa, velutcrimentaedasexosaiugales,pulchraverecundosuffunditurorarubore,inquepatrisblandishaerenscervicelacertis“da mihi perpetua, genitor carissime,” dixit “virginitate frui: dedit hoc pater ante Dianae.”Illequidemobsequitur, sedtedecoristequodoptasessevetat. Votoquetuotuaformarepugnat:PhoebusamatvisaequecupitconubiaDaphnes,quodquecupit, sperat, suaqueillumoraculafallunt.Utquelevesstipulaedemptisadolenturaristis,utfacibussaepesardent, quasforteviatorvelnimisadmovitveliamsublucereliquit,sicdeusinflammasabiit, sicpectoretotourituretsterilemsperandonutritamorem.Spectatinornatoscollopenderecapilloset “quid, si comantur?” ait. Videt igne micantes sideribussimilesoculos, videtoscula, quaenonestvidissesatis; laudatdigitosquemanusquebracchiaqueetnudosmediapluspartelacertos.Siqualatent, melioraputat. Fugitociorauraillalevinequeadhaecrevocantisverbaresistit:“Nympha, precor, Penei, mane! Non insequor hostis:nympha, mane! sicagnalupum, siccervaleonem,sicaquilampennafugiunttrepidantecolumbae,hostesquaequesuos: amorestmihicausasequendi.Memiserum! nepronacadasindignavelaedicruranotentsentesetsimtibicausadoloris.Aspera, quaproperas, locasunt. Moderatius, oro,currefugamqueinhibe; moderatiusinsequaripse.Cuiplaceas, inquiretamen. Nonincolamontis,nonegosumpastor, nonhicarmentagregesquehorridusobservo. Nescis, temeraria, nescisquemfugias, ideoquefugis. MihiDelphicatellusetClarosetTenedosPatareaqueregiaservit,Iuppiterestgenitor; permequoderitquefuitqueestquepatet; permeconcordantcarminanervis.Certaquidemnostraest, nostratamenunasagittacertior, invacuoquaevulnerapectorefecit.Inventummedicinameumest, opiferqueperorbemdicor, etherbarumsubiectapotentianobis:eimihi, quodnullisamorestsanabilisherbisnecprosuntdomino, quaeprosuntomnibus, artes.”PluralocuturumtimidoPeneiacursufugitcumqueipsoverbainperfectareliquit,tumquoquevisadecens. Nudabantcorporaventi,obviaqueadversasvibrabantflaminavestes,etlevisinpulsosretrodabatauracapillos,auctaqueformafugaest. Sedenimnonsustinetultraperdereblanditiasiuvenisdeus, utquemonebatipseAmor, admissosequiturvestigiapassu.UtcanisinvacuoleporemcumGallicusarvovidit, ethicpraedampedibuspetit, illesalutem:alterinhaesurosimilisiamiamqueteneresperatetextentostringitvestigiarostro,alterinambiguoest, ansitconprensus, etipsismorsibuseripiturtangentiaqueorarelinquit:sicdeusetvirgoesthicspeceler, illatimore.QuitameninsequiturpennisadiutusAmoris,ociorestrequiemquenegattergoquefugacisinminetetcrinemsparsumcervicibusadflat.ViribusabsumptisexpalluitillacitaequevictalaborefugaespectansPeneidasundas“fer pater” inquit “opem si flumina numen habetis.Quanimiumplacui, mutandoperdefiguram!”Vixprecefinitatorporgravisoccupatartus:molliacingunturtenuipraecordialibro,infrondemcrines, inramosbracchiacrescunt,pesmodotamveloxpigrisradicibushaeret,oracacumenhabet; remanetnitorunusinilla.HancquoquePhoebusamat, positaqueinstipitedextrasentitadhuctrepidarenovosubcorticepectusconplexusquesuisramos, utmembra, lacertisosculadatligno: refugittamenosculalignum.Cuideus “at quoniam coniunx mea non potes esse,arboreriscerte” dixit “mea. Semper habebunt tecoma, tecitharae, tenostrae, laure, pharetrae:tuducibusLatiisaderis, cumlaetatriumphumvoxcanetetvisentlongasCapitoliapompas:postibusAugustiseademfidissimacustosanteforesstabismediamquetueberequercum,utquemeumintonsiscaputestiuvenalecapillis,tuquoqueperpetuossempergerefrondishonores.”FinieratPaean: factismodolaurearamisadnuitutquecaputvisaestagitassecacumen.EstnemusHaemoniae, praeruptaquodundiqueclauditsilva: vocantTempe. PerquaePeneusabimoeffususPindospumosisvolviturundis,deiectuquegravitenuesagitantiafumosnubilaconducitsummisqueadsperginesilvisinpluitetsonituplusquamvicinafatigat.Haecdomus, haecsedes, haecsuntpenetraliamagniamnis; inhisresidensfactodecautibusantro,undisiuradabatnymphisquecolentibusundas.Conveniuntillucpopulariafluminaprimum,nescia, gratenturconsolenturneparentem,populiferSperchiosetinrequietusEnipeusApidanusquesenexlenisqueAmphrysosetAeas,moxqueamnesalii, qui, quatulitimpetusillos,inmarededucuntfessaserroribusundas.InachusunusabestimoquereconditusantrofletibusaugetaquasnatamquemiserrimusIolugetutamissam. Nescit, vitanefruatur,ansitapudmanes; sedquamnoninvenitusquam.esseputatnusquamatqueanimopeioraveretur.VideratapatrioredeuntemIuppiterillamflumineet “o virgo Iove digna tuoque beatum nescioquemfacturatoro, pete” dixerat “umbras altorumnemorum” (et nemorum monstraverat umbras),“dum calet et medio sol est altissimus orbe.Quodsisolatimeslatebrasintrareferarum,praesidetutadeonemorumsecretasubibis,necdeplebedeo, sedquicaelestiamagnasceptramanuteneo, sedquivagafulminamitto.Nefugeme!”—fugiebat enim. Iam pascua Lernae consitaquearboribusLyrceareliqueratarva,cumdeusinductalatascaligineterrasocculuittenuitquefugamrapuitquepudorem.IntereamediosIunodespexitinagrosetnoctisfaciemnebulasfecissevolucressubnitidomiratadie, nonfluminisillasesse, necumentisensittellureremitti;atquesuusconiunxubisitcircumspicit, utquaedeprensitotiensiamnossetfurtamariti.Quempostquamcaelononrepperit, “aut ego fallor,autegolaedor” ait, delapsaque ab aethere summo constititinterrisnebulasquerecedereiussit.ConiugisadventumpraesenseratinquenitentemInachidosvultusmutaveratilleiuvencam.Bosquoqueformosaest. SpeciemSaturniavaccae,quamquaminvita, probat, necnonetcuiusetundequovesitarmento, veriquasinesciaquaerit.Iuppitereterragenitammentitur, utauctordesinatinquiri. PetithancSaturniamunus.Quidfaciat? crudelesuosaddicereamores,nondaresuspectumest. Pudorestquisuadeatillinc,hincdissuadetamor. Victuspudoressetamore;sedlevesimunussociaegenerisquetoriquevaccanegaretur, poteratnonvaccavideri.PaelicedonatanonprotinusexuitomnemdivametumtimuitqueIovemetfuitanxiafurti,donecArestoridaeservandamtradiditArgo.CentumluminibuscinctumcaputArgushabebat:indesuisvicibuscapiebantbinaquietem,ceteraservabantatqueinstationemanebant.Constiteratquocumquemodo, spectabatadIo:anteoculosIo, quamvisaversus, habebat.Lucesinitpasci; cumsoltelluresubaltaest,clauditetindignocircumdatvinculacollo.frondibusarboreisetamarapasciturherba,proquetoroterraenonsempergramenhabentiincubatinfelixlimosaquefluminapotat.IllaetiamsupplexArgocumbracchiavellettendere, nonhabuit, quaebracchiatenderetArgo,etconataquerimugitusediditorepertimuitquesonospropriaqueexterritavoceest.Venitetadripas, ubiluderesaepesolebat,Inachidasripas; novaqueutconspexitinundacornua, pertimuitsequeexsternatarefugit.Naidesignorant, ignoratetInachusipse,quaesit; atillapatremsequitursequiturquesororesetpatiturtangisequeadmirantibusoffert.DecerptasseniorporrexeratInachusherbas:illamanuslambitpatriisquedatosculapalmisnecretinetlacrimaset, simodoverbasequantur,oretopemnomenquesuumcasusqueloquatur.Litteraproverbis, quampesinpulvereduxit,corporisindiciummutatitristeperegit.“Me miserum!” exclamat pater Inachus inque gementis cornibusetniveaependenscerviceiuvencae“me miserum!” ingeminat, “tune es quaesita per omnes nata, mihiterras? tunoninventarepertaluctuseraslevior. Reticesnecmutuanostrisdictarefers, altotantumsuspiriaducispectore, quodqueunumpotes, admeaverbaremugis.Attibiegoignarusthalamostaedasqueparabam,spesquefuitgenerimihiprima, secundanepotum.Degregenunctibivir, nuncdegregenatushabendus.Necfinirelicettantosmihimortedolores,sednocetessedeum, praeclusaqueianualetiaeternumnostrosluctusextenditinaevum?”TaliamaerentemstellatussubmovetArgusereptamquepatridiversainpascuanatamabstrahit. Ipseproculmontissublimecacumenoccupat, undesedenspartesspeculaturinomnes.NecsuperumrectormalatantaPhoronidosultraferrepotestnatumquevocat, quemlucidapartuPleiasenixaest, letoquedetimperatArgum.Parvamoraestalaspedibusvirgamquepotentisomniferamsumpsissemanutegimenquecapillis.Haecubidisposuit, patriaIovenatusabarcedesilitinterras. Illictegimenqueremovitetposuitpennas, tantummodovirgaretentaest.Hacagit, utpastor, perdeviaruracapellas,dumvenit, adductasetstructiscantatavenis.VocenovacaptuscustosIunonius “at tu,quisquises, hocpoterasmecumconsideresaxo,”Argusait, “neque enim pecori fecundior ullo herbalocoest, aptamquevidespastoribusumbram.”SeditAtlantiadeseteuntemmultaloquendodetinuitsermonediemiunctisquecanendovincereharundinibusservantialuminatemptat.Illetamenpugnatmollesevinceresomnoset, quamvissoporestoculorumpartereceptus,partetamenvigilat. Quaeritquoque (namque reperta fistulanupererat), quasitrationereperta.Tumdeus “Arcadiae gelidis in montibus” inquit “inter hamadryadas celeberrima Nonacrinas naiasunafuit; nymphaeSyringavocabant.Nonsemeletsatyroseluseratillasequentesetquoscumquedeosumbrosaquesilvaferaxquerushabet. Ortygiamstudiisipsaquecolebatvirginitatedeam. RituquoquecinctaDianaefalleretetpossetcrediLatonia, sinoncorneushuicarcus, sinonforetaureusilli.Sicquoquefallebat. RedeuntemcolleLycaeoPanvidethancpinuquecaputpraecinctusacutataliaverbarefert”—restabat verba referre etprecibusspretisfugisseperavianympham,donecharenosiplacidumLadonisadamnemvenerit. Hicillamcursuminpedientibusundis,utsemutarentliquidasorassesorores,Panaque, cumprensamsibiiamSyringaputaret,corporepronymphaecalamostenuissepalustres.Dumqueibisuspirat, motosinharundineventoseffecissesonumtenuemsimilemquequerenti.Artenovavocisquedeumdulcedinecaptum‘hoc mihi concilium tecum’ dixisse ‘manebit!‘atqueitadisparibuscalamisconpagineceraeinterseiunctisnomentenuissepuellae.TaliadicturusviditCylleniusomnessuccubuisseoculosadopertaqueluminasomno.Supprimitextemplovocemfirmatquesoporemlanguidapermulcensmedicataluminavirga.Necmora, falcatonutantemvulneratensequacolloestconfinecaput, saxoquecruentumdeicitetmaculatpraeruptamsanguinerupem.Arge, iaces, quodqueintotluminalumenhabebas,exstinctumest, centumqueoculosnoxoccupatuna.ExcipithosvolucrisquesuaeSaturniapenniscollocatetgemmiscaudamstellantibusinplet.ProtinusexarsitnectemporadistulitiraehorriferamqueoculisanimoqueobiecitErinynpaelicisArgolicaestimulosqueinpectorecaecoscondiditetprofugampertotumterruitorbem.Ultimusinmensorestabas, Nile, labori.Quemsimulactetigit, positisinmargineripaeprocubuitgenibusresupinoquearduacollo,quospotuitsolos, tollensadsideravultusetgemituetlacrimisetluctisonomugitucumIovevisaquerifinemqueoraremalorum.Coniugisillesuaeconplexuscollalacertis,finiatutpoenastandem, rogat “in” que “futurum ponemetus” inquit; “numquam tibi causa doloris haecerit:” et Stygias iubet hoc audire paludes.Utlenitadeaest, vultuscapitillaprioresfitquequodantefuit: fugiuntecorporesaetae,cornuadecrescunt, fitluminisartiororbis,contrahiturrictus, redeuntumeriquemanusque,ungulaqueinquinosdilapsaabsumiturungues:debovenilsuperestformaenisicandorinilla.Officioquepedumnymphecontentaduorumerigiturmetuitqueloqui, nemoreiuvencaemugiat, ettimideverbaintermissaretemptat.Nuncdealinigeracoliturceleberrimaturba,nuncEpaphusmagnigenitusdeseminetandemcredituresseIovis, perqueurbesiunctaparentitemplatenet. FuithuicanimisaequalisetannisSolesatusPhaethon. QuemquondammagnaloquentemnecsibicedentemPhoeboqueparentesuperbumnontulitInachides, “matri” que ait “omnia demens credisetestumidusgenitorisimaginefalsi.”ErubuitPhaethoniramquepudorerepressitettulitadClymenenEpaphiconviciamatrem;“quo” que “magis doleas genetrix,” ait “ille ego liber,illeferoxtacui. Pudethaecopprobrianobisetdicipotuisseetnonpotuisserefelli.Attu, simodosumcaelestistirpecreatus,edenotamtantigenerismequeadserecaelo.”DixitetinplicuitmaternobracchiacolloperquesuumMeropisquecaputtaedasquesororumtraderetoravitverisibisignaparentis.Ambiguum, Clymene, precibusPhaethontisaniramotamagisdictisibicriminisutraquecaelobracchiaporrexitspectansqueadluminasolis“per iubar hoc” inquit “radiis insigne coruscis,nate, tibiiuro, quodnosauditquevidetque,hocte, quemspectas, hocte, quitemperatorbem,Solesatum. Sifictaloquor, negetipsevidendumsemihi, sitqueoculisluxistanovissimanostris.Neclonguspatrioslaboresttibinossepenates:undeoritur, domusestterraeconterminanostrae.Simodofertanimus, gradereetscitabereabipso.”EmicatextemplolaetusposttaliamatrisdictasuaePhaethonetconcipitaetheramente,AethiopasquesuospositosquesubignibusIndossidereistransitpatriosqueaditinpigerortus.