Nescius adsumptis Priamus pater Aesacon alisvivere lugebat, tumulo quoque nomen habentiinferias dederat cum fratribus Hector inani.Defuit officio Paridis praesentia tristi,postmodo qui rapta longum cum coniuge bellumattulit in patriam; coniurataeque sequunturmille rates gentisque simul commune Pelasgae.Nec dilata foret vindicta, nisi aequora saeviinvia fecissent venti Boeotaque tellusAulide piscosa puppes tenuisset ituras.Hic patrio de more Iovi cum sacra parassent,ut vetus accensis incanduit ignibus ara,serpere caeruleum Danai videre draconemin platanum, coeptis quae stabat proxima sacris.Nidus erat volucrum bis quattuor arbore summa:quas simul et matrem circum sua damna volantemcorripuit serpens avidoque recondidit ore.Obstipuere omnes. At veri providus augurThestorides “vincemus” ait, “gaudete, Pelasgi!Troia cadet, sed erit nostri mora longa laboris,”atque novem volucres in belli digerit annos.Ille, ut erat virides amplexus in arbore ramos,fit lapis et servat serpentis imagine saxum.Permanet Aoniis Nereus violentus in undisbellaque non transfert; et sunt qui parcere TroiaeNeptunum credant, quia moenia fecerat urbi.At non Thestorides: nec enim nescitve tacetvesanguine virgineo placandam virginis iramesse deae. Postquam pietatem publica causarexque patrem vicit castumque datura cruoremflentibus ante aram stetit Iphigenia ministris,victa dea est nubemque oculis obiecit et interofficium turbamque sacri vocesque precantumsupposita fertur mutasse Mycenida cerva.Ergo ubi, qua decuit, lenita est caede Diana,et pariter Phoebes, pariter maris ira recessit,accipiunt ventos a tergo mille carinaemultaque perpessae Phrygia potiuntur harena.Orbe locus medio est inter terrasque fretumquecaelestesque plagas, triplicis confinia mundi,unde quod est usquam, quamvis regionibus absit,inspicitur, penetratque cavas vox omnis ad aures.Fama tenet summaque domum sibi legit in arce,innumerosque aditus ac mille foramina tectisaddidit et nullis inclusit limina portis:nocte dieque patet. Tota est ex aere sonanti,tota fremit vocesque refert iteratque quod audit.Nulla quies intus nullaque silentia parte,nec tamen est clamor, sed parvae murmura vocis,qualia de pelagi, siquis procul audiat, undisesse solent, qualemve sonum, cum Iuppiter atrasincrepuit nubes, extrema tonitrua reddunt.Atria turba tenet: veniunt, leve vulgus, euntquemixtaque cum veris passim commenta vaganturmilia rumorum confusaque verba volutant.E quibus hi vacuas inplent sermonibus aures,hi narrata ferunt alio; mensuraque ficticrescit, et auditis aliquid novus adicit auctor.Illic Credulitas, illic temerarius Errorvanaque Laetitia est consternatique TimoresSeditioque recens dubioque auctore Susurri.Ipsa, quid in caelo rerum pelagoque geraturet tellure, videt totumque inquirit in orbem.Fecerat haec notum Graias cum milite fortiadventare rates, neque inexspectatus in armishostis adest: prohibent aditus litusque tuenturTroes, et Hectorea primus fataliter hasta,Protesilae, cadis, commissaque proelia magnostant Danais, fortisque animae nece cognitus Hector.Nec Phryges exiguo, quid Achaica dextera possitsanguine senserunt. Et iam Sigea rubebantlitora, iam leto proles Neptunia Cygnusmille viros dederat, iam curru instabat Achillestotaque Peliacae sternebat cuspidis ictuagmina, perque acies aut Cygnum aut Hectora quaerenscongreditur Cygno (decimum dilatus in annumHector erat): tum colla iugo canentia pressosexhortatus equos currum direxit in hostemconcutiensque suis vibrantia tela lacertis“quisquis es, o iuvenis” dixit “solamen habetomortis, ab Haemonio quod sis iugulatus Achille.”Hactenus Aeacides; vocem gravis hasta secuta est.Sed quamquam certa nullus fuit error in hasta,nil tamen emissi profecit acumine ferriutque hebeti pectus tantummodo contudit ictu.“Nate dea, nam te fama praenovimus,” inquitille “quid a nobis vulnus miraris abesse?”(mirabatur enim) “non haec, quam cernis, equinisfulva iubis cassis neque onus cava parma sinistraeauxilio mihi sunt: decor est quaesitus ab istis.Mars quoque ob hoc capere arma solet! Removebitur omnetegminis officium, tamen indestrictus abibo.Est aliquid non esse satum Nereide, sed quiNereaque et natas et totum temperat aequor.”Dixit et haesurum clipei curvamine telummisit in Aeaciden, quod et aes et proxima rupitterga novena boum, decimo tamen orbe moratum est.Excutit hoc heros rursusque trementia fortitela manu torsit: rursus sine vulnere corpussincerumque fuit! Nec tertia cuspis apertumet se praebentem valuit destringere Cygnum.Haud secus exarsit, quam circo taurus aperto,cum sua terribili petit inritamina cornu,poeniceas vestes, elusaque vulnera sentit.Num tamen exciderit ferrum, considerat hastae:haerebat ligno. “Manus est mea debilis ergo,quasque” ait “ante habuit vires, effudit in uno?Nam certe valuit, vel cum Lyrnesia primusmoenia deieci, vel cum Tenedonque suoqueEetioneas inplevi sanguine Thebas,vel cum purpureus populari caede Caicusfluxit opusque meae bis sensit Telephus hastae.Hic quoque tot caesis, quorum per litus acervoset feci et video, valuit mea dextra valetque.”Dixit et, ante actis veluti male crederet, hastammisit in adversum Lycia de plebe Menoetenloricamque simul subiectaque pectora rupit.Quo plangente gravem moribundo pectore terramextrahit illud idem calido de vulnere telumatque ait: “Haec manus est, haec, qua modo vicimus, hasta:utar in hoc isdem; sit in hoc, precor, exitus idem!”Sic fatus Cygnum repetit, nec fraxinus erratinque umero sonuit non evitata sinistro,inde velut muro solidaque a caute repulsa est;qua tamen ictus erat, signatum sanguine Cygnumviderat et frustra fuerat gavisus Achilles:vulnus erat nullum, sanguis fuit ille Menoetae!Tum vero praeceps curru fremebundus ab altodesilit et nitido securum comminus hostemense petens parmam gladio galeamque cavaricernit et in duro laedi quoque corpore ferrum!Haud tulit ulterius, clipeoque adversa reductoter quater ora viri, capulo cava tempora pulsatcedentique sequens instat turbatque ruitqueattonitoque negat requiem: pavor occupat illum,ante oculosque natant tenebrae, retroque ferentiaversos passus medio lapis obstitit arvo.Quem super inpulsum resupino corpore Cygnumvi multa vertit terraeque adflixit Achilles.Tum clipeo genibusque premens praecordia durisvincla trahit galeae: quae presso subdita mentoelidunt fauces et respiramen utrumqueeripiunt animae. Victum spoliare parabat:arma relicta videt; corpus deus aequoris albamcontulit in volucrem, cuius modo nomen habebat.Hic labor, haec requiem multorum pugna dierumattulit, et positis pars utraque substitit armis.Dumque vigil Phrygios servat custodia muroset vigil Argolicas servat custodia fossas,festa dies aderat, qua Cygni victor AchillesPallada mactatae placabat sanguine vaccae.Cuius ut inposuit prosecta calentibus ariset dis acceptus penetravit in aethera nidor,sacra tulere suam, pars est data cetera mensis.Discubuere toris proceres et corpora tostacarne replent vinoque levant curasque sitimque.Non illos citharae, non illos carmina vocumlongave multifori delectat tibia buxi,sed noctem sermone trahunt, virtusque loquendimateria est: pugnas referunt hostisque suasque,inque vices adita atque exhausta pericula saepecommemorare iuvat,— quid enim loqueretur Achilles,aut quid apud magnum potius loquerentur Achillem?Proxima praecipue domito victoria Cygnoin sermone fuit. Visum mirabile cunctis,quod iuvenis corpus nullo penetrabile teloinvictumque a vulnere erat ferrumque terebat.Hoc ipse Aeacides, hoc mirabantur Achivi,cum sic Nestor ait: “Vestro fuit unicus aevocontemptor ferri nulloque forabilis ictuCygnus. At ipse olim patientem vulnera millecorpore non laeso Perrhaebum Caenea vidi,Caenea Perrhaebum, qui factis inclitus Othrynincoluit; quoque id mirum magis esset in illo,femina natus erat.” Monstri novitate ferunturquisquis adest, narretque rogant. Quos inter Achilles:“Dic age! nam cunctis eadem est audire voluntas,o facunde senex, aevi prudentia nostri,quis fuerit Caeneus, cur in contraria versus,qua tibi militia, cuius certamine pugnaecognitus, a quo sit victus, si victus ab ullo est.”Tum senior: “Quamvis obstet mihi tarda vetustas,multaque me fugiant primis spectata sub annis,plura tamen memini. Nec, quae magis haereat ullapectore res nostro est inter bellique domiqueacta tot. Ac siquem potuit spatiosa senectusspectatorem operum multorum reddere, vixiannos bis centum; nunc tertia vivitur aetas.Clara decore fuit proles Elateia Caenis,Thessalidum virgo pulcherrima, perque propinquasperque tuas urbes (tibi enim popularis, Achille),multorum frustra votis optata procorum.Temptasset Peleus thalamos quoque forsitan illos,sed iam aut contigerant illi conubia matris,aut fuerant promissa, tuae. Nec Caenis in ullosdenupsit thalamos secretaque litora carpensaequorei vim passa dei est (ita fama ferebat),utque novae Veneris Neptunus gaudia cepit,“sint tua vota licet” dixit “secura repulsae:elige, quid voveas!” (eadem hoc quoque fama ferebat).“Magnum” Caenis ait “facit haec iniuria votum;tale pati iam posse nihil; da, femina ne sim:omnia praestiteris.” Graviore novissima dixitverba sono, poteratque viri vox illa videri,sicut erat; nam iam voto deus aequoris altiadnuerat dederatque super, ne saucius ullisvulneribus fieri ferrove occumbere posset.Munere laetus abit studiisque virilibus aevumexigit Atracides Peneiaque arva pererrat.Duxerat Hippodamen audaci Ixione natus,nubigenasque feros positis ex ordine mensisarboribus tecto discumbere iusserat antro.Haemonii proceres aderant, aderamus et ipsi,festaque confusa resonabat regia turba.Ecce canunt Hymenaeon, et ignibus atria fumant,cinctaque adest virgo matrum nuruumque caterva;praesignis facie. Felicem diximus illaconiuge Pirithoum: quod paene fefellimus omen.Nam tibi, saevorum saevissime Centaurorum,Euryte, quam vino pectus, tam virgine visaardet, et ebrietas geminata libidine regnat.Protinus eversae turbant convivia mensae,raptaturque comis per vim nova nupta prehensis.Eurytus Hippodamen, alii, quam quisque probabant,aut poterant, rapiunt, captaeque erat urbis imago.Femineo clamore sonat domus: ocius omnessurgimus, et primus “quae te vecordia,” Theseus“Euryte, pulsat” ait, “qui me vivente lacessasPirithoum violesque duos ignarus in uno?”neve ea magnanimus frustra memoraverit ore,submovet instantes raptamque furentibus aufert.Ille nihil contra (neque enim defendere verbistalia facta potest), sed vindicis ora protervisinsequitur manibus generosaque pectora pulsat.Forte fuit iuxta signis exstantibus asperantiquus crater; quem vastum vastior ipsosustulit Aegides adversaque misit in ora.Sanguinis ille globos pariter cerebrumque merumquevulnere et ore vomens madida resupinus harenacalcitrat. Ardescunt germani caede bimembrescertatimque omnes uno ore “arma, arma” loquuntur.Vina dabant animos, et prima pocula pugnamissa volant fragilesque cadi curvique lebetes,res epulis quondam, tum bello et caedibus aptae.Primus Ophionides Amycus penetralia donishaud timuit spoliare suis et primus ab aedelampadibus densum rapuit funale coruscis,elatumque alte, veluti qui candida taurirumpere sacrifica molitur colla securi,inlisit fronti Lapithae Celadontis et ossanon cognoscendo confusa relinquit in ore.Exsiluere oculi, disiectisque ossibus orisacta retro naris medioque est fixa palato.Hunc pede convulso mensae Pellaeus acernaestravit humi Pelates deiecto in pectora mento,cumque atro mixtos sputantem sanguine dentesvulnere Tartareas geminato mittit ad umbras.Proximus ut steterat, spectans altaria vultufumida terribili “cur non” ait “utimur istis?”cumque suis Gryneus inmanem sustulit aramignibus et medium Lapitharum iecit in agmendepressitque duos, Brotean et Orion: Oriomater erat Mycale, quam deduxisse canendosaepe reluctantis constabat cornua lunae.“Non inpune feres, teli modo copia detur!”dixerat Exadius telique habet instar, in altaquae fuerant pinu votivi cornua cervi.Figitur hinc duplici Gryneus in lumina ramoeruiturque oculos, quorum pars cornibus haeret,pars fluit in barbam concretaque sanguine pendet.Ecce rapit mediis flagrantem Rhoetus ab arispruniceum torrem dextraque a parte Charaxitempora perstringit fulvo protecta capillo.Correpti rapida, veluti seges arida, flammaarserunt crines, et vulnere sanguis inustusterribilem stridore sonum dedit, ut dare ferrumigne rubens plerumque solet, quod forcipe curvacum faber eduxit, lacubus demittit: at illudstridet et in tepida submersum sibilat unda.Saucius hirsutis avidum de crinibus ignemexcutit inque umeros limen tellure revulsumtollit, onus plaustri, quod ne permittat in hostem,ipsa facit gravitas: socium quoque saxea molesoppressit spatio stantem propiore Cometen.Gaudia nec retinet Rhoetus: “Sic, conprecor,” inquit“cetera sit fortis castrorum turba tuorum!”semicremoque novat repetitum stipite vulnus,terque quaterque gravi iuncturas verticis icturupit, et in liquido sederunt ossa cerebro.Victor ad Euagrum Corythumque Dryantaque transit;e quibus ut prima tectus lanugine malasprocubuit Corythus, “puero quae gloria fusoparta tibi est?” Euagrus ait, nec dicere Rhoetusplura sinit rutilasque ferox in aperta loquentiscondidit ora viri perque os in pectora flammas.Te quoque, saeve Drya, circum caput igne rotatoinsequitur; sed non in te quoque constitit idemexitus: adsiduae successu caedis ovantem,qua iuncta est umero cervix, sude figis obusta.Ingemuit duroque sudem vix osse revellitRhoetus et ipse suo madefactus sanguine fugit.Fugit et Orneus Lycabasque et saucius armodexteriore Medon et cum Pisenore Thaumas,quique pedum nuper certamine vicerat omnesMermeros (accepto tum vulnere tardius ibat!),et Pholus et Melaneus et Abas praedator aprorum,quique suis frustra bellum dissuaserat augur,Astylos: ille etiam metuenti vulnera Nesso“ne fuge! ad Herculeos” inquit “servaberis arcus.”At non Eurynomus Lycidasque et Areos et Imbreuseffugere necem: quos omnes dextra Dryantisperculit adversos. Adversum tu quoque, quamvisterga fugae dederas, vulnus, Crenaee, tulisti;nam grave respiciens inter duo lumina ferrum,qua naris fronti committitur, accipis, imae.In tanto fremitu cunctis sine fine iacebatsopitus venis et inexperrectus Aphidaslanguentique manu carchesia mixta tenebat,fusus in Ossaeae villosis pellibus ursae.Quem procul ut vidit frustra nulla arma moventem,inserit amento digitos “miscenda” que dixit“cum Styge vina bibes!” Phorbas; nec plura moratusin iuvenem torsit iaculum, ferrataque collofraxinus, ut casu iacuit resupinus, adacta est.Mors caruit sensu, plenoque e gutture fluxitinque toros inque ipsa niger carchesia sanguis.Vidi ego Petraeum conantem tollere terraglandiferam quercum; quam dum conplexibus ambitet quatit huc illuc labefactaque robora iactat,lancea Pirithoi costis inmissa Petraeipectora cum duro luctantia robore fixit.Pirithoi cecidisse Lycum virtute ferebant,Pirithoi virtute Chromin. Sed uterque minoremvictori titulum quam Dictys Helopsque dederunt:fixus Helops iaculo, quod pervia tempora fecitet missum a dextra laevam penetravit ad aurem;Dictys, ab ancipiti delapsus acumine montis,dum fugit instantem trepidans Ixione natum,decidit in praeceps et pondere corporis ornumingentem fregit suaque induit ilia fractae.Victor adest Aphareus saxumque e monte revulsummittere conatur: mittentem stipite quernooccupat Aegides cubitique ingentia frangitossa; nec ulterius dare corpus inutile letoaut vacat aut curat tergoque Bienoris altiinsilit haud solito quemquam portare nisi ipsum,opposuitque genu costis prensamque sinistracaesariem retinens vultum minitantiaque orarobore nodoso praeduraque tempora fregit:robore Nedymnum iaculatoremque Lycopensternit et inmissa protectum pectora barbaHippason et summis exstantem Riphea silvisThereaque, Haemoniis qui prensos montibus ursosferre domum vivos indignantesque solebat.Haud tulit utentem pugnae successibus ultraThesea Demoleon: solido divellere dumoannosam pinum magno molimine temptat;quod quia non potuit, praefractam misit in hostem.Sed procul a telo Theseus veniente recessitPallados admonitu: credi sic ipse volebat.Non tamen arbor iners cecidit; nam Crantoris altiabscidit iugulo pectusque umerumque sinistrum.Armiger ille tui fuerat genitoris, Achille,quem Dolopum rector, bello superatus, AmyntorAeacidae dederat pacis pignusque fidemque.Hunc procul ut foedo disiectum vulnere Peleusvidit, “at inferias, iuvenum gratissime Crantor,accipe” ait, validoque in Demoleonta lacertofraxineam misit, mentis quoque viribus, hastam.Quae laterum cratem praerupit et ossibus haerensintremuit. Trahit ille manu sine cuspide lignum(id quoque vix sequitur), cuspis pulmone retenta est.Ipse dolor vires animo dabat: aeger in hostemerigitur pedibusque virum proculcat equinis.Excipit ille ictus galea clipeoque sonantidefensatque umeros praetentaque sustinet armaperque armos uno duo pectora perforat ictu.Ante tamen leto dederat Phlegraeon et Hyleneminus, Iphinoum conlato Marte Claninque;additur his Dorylas, qui tempora tecta gerebatpelle lupi saevique vicem praestantia telicornua vara boum multo rubefacta cruore.Huic ego (nam vires animus dabat) “adspice,” dixi,“quantum concedant nostro tua cornua ferro!”et iaculum torsi; quod cum vitare nequiret,opposuit dextram passurae vulnera fronti:adfixa est cum fronte manus. Fit clamor, at illumhaerentem Peleus et acerbo vulnere victum(stabat enim propior) mediam ferit ense sub alvum.Prosiluit terraque ferox sua viscera traxittractaque calcavit calcataque rupit et illiscrura quoque inpediit et inani concidit alvo.Nec te pugnantem tua, Cyllare, forma redemit,si modo naturae formam concedimus illi:barba erat incipiens, barbae color aureus, aureaex umeris medios coma dependebat in armos.Gratus in ore vigor; cervix umerique manusquepectoraque artificum laudatis proxima signis,et quacumque vir est; nec equi mendosa sub illodeteriorque viro facies: da colla caputque,Castore dignus erit; sic tergum sessile, sic suntpectora celsa toris. Totus pice nigrior atra;candida cauda tamen, color est quoque cruribus albus.Multae illum petiere sua de gente, sed unaabstulit Hylonome, qua nulla decentior intersemiferos altis habitavit femina silvis.Haec et blanditiis et amando et amare fatendoCyllaron una tenet; cultus quoque, quantus in illisesse potest membris, ut sit coma pectine levis,ut modo rore maris, modo se violave rosaveinplicet, interdum candentia lilia gestet,bisque die lapsis Pagasaeae vertice silvaefontibus ora lavet, bis flumine corpora tingat,nec nisi quae deceant electarumque ferarumaut umero aut lateri praetendat vellera laevo.Par amor est illis: errant in montibus una,antra simul subeunt; et tum Lapitheia tectaintrarant pariter, pariter fera bella gerebant.Auctor in incerto est: iaculum de parte sinistravenit et inferius qua collo pectora subsunt,Cyllare, te fixit; parvo cor vulnere laesumcorpore cum toto post tela educta refrixit.Protinus Hylonome morientes excipit artusinpositaque manu vulnus fovet oraque ad oraadmovet atque animae fugienti obsistere temptat.Ut videt exstinctum, dictis, quae clamor ad auresarcuit ire meas, telo, quod inhaeserat illi,incubuit moriensque suum conplexa maritum est.Ante oculos stat et ille meos, qui sena leonumvinxerat inter se conexis vellera nodis,Phaeocomes, hominemque simul protectus equumque.Codice qui misso, quem vix iuga bina moverent,Tectaphon Oleniden a summo vertice fregit.fracta volubilitas capitis latissima, perque osperque cavas nares oculosque auresque cerebrummolle fluit veluti concretum vimine quernolac solet, utve liquor rari sub pondere cribrimanat et exprimitur per densa foramina spissus.Ast ego, dum parat hic armis nudare iacentem,(scit tuus hoc genitor) gladium spoliantis in imailia demisi. Chthonius quoque Teleboasqueense iacent nostro: ramum prior ille bifurcumgesserat, hic iaculum; iaculo mihi vulnera fecit:signa vides! adparet adhuc vetus inde cicatrix.Tunc ego debueram capienda ad Pergama mitti,tum poteram magni, si non superare, morariHectoris arma meis! Illo sed tempore nullus,aut puer Hector erat, nunc me mea deficit aetas.Quid tibi victorem gemini Periphanta Pyraethi,Ampyca quid referam, qui quadrupedantis Echeclifixit in adverso cornum sine cuspide vultu?Vecte Pelethronium Macareus in pectus adactostravit Erigdupum, memini et venabula condiinguine Nesseis manibus coniecta Cymeli.Nec tu credideris tantum cecinisse futuraAmpyciden Mopsum: Mopso iaculante biformisaccubuit frustraque loqui temptavit Hoditesad mentum lingua mentoque ad guttura fixo.Quinque neci Caeneus dederat, Styphelumque BromumqueAntimachumque Elymumque securiferumque Pyraechmen:vulnera non memini, numerum nomenque notavi.Provolat Emathii spoliis armatus Alesi,quem dederat leto, membris et corpore Latreusmaximus: huic aetas inter iuvenemque senemque,vis iuvenalis erat, variabant tempora cani.Qui clipeo gladioque Macedoniaque sarisaconspicuus faciemque obversus in agmen utrumquearmaque concussit certumque equitavit in orbemverbaque tot fudit vacuas animosus in auras:“Et te, Caeni, feram? Nam tu mihi femina semper,tu mihi Caenis eris. Nec te natalis origocommonuit, mentemque subit, quo praemia factoquaque viri falsam speciem mercede parasti?Quid sis nata, vide, vel quid sis passa, columque,i, cape cum calathis et stamina pollice torque:bella relinque viris.” Iactanti talia Caeneusextentum cursu missa latus eruit hasta,qua vir equo commissus erat. Furit ille dolorenudaque Phyllei iuvenis ferit ora sarisa.Non secus haec resilit, quam tecti a culmine grando,aut siquis parvo feriat cava tympana saxo.Comminus adgreditur laterique recondere duroluctatur gladium: gladio loca pervia non sunt.“Haud tamen effugies! medio iugulaberis ense,quandoquidem mucro est hebes” inquit et in latus ensemobliquat longaque amplectitur ilia dextra.Plaga facit gemitus in corpore marmoris icti,fractaque dissiluit percusso lammina callo.Ut satis inlaesos miranti praebuit artus,“nunc age,” ait Caeneus, “nostro tua corpora ferrotemptemus!” capuloque tenus demisit in armosensem fatiferum caecumque in viscera movitversavitque manu vulnusque in vulnere fecit.Ecce ruunt vasto rabidi clamore bimembrestelaque in hunc omnes unum mittuntque feruntque.Tela retusa cadunt: manet inperfossus ab omniinque cruentatus Caeneus Elateius ictu.Fecerat attonitos nova res. “Heu dedecus ingens!”Monychus exclamat, “populus superamur ab unovixque viro: quamquam ille vir est, nos segnibus actisquod fuit ille, sumus! Quid membra inmania prosunt?Quid geminae vires et quod fortissima rerumin nobis duplex natura animalia iunxit?Nec nos matre dea, nec nos Ixione natosesse reor, qui tantus erat, Iunonis ut altaespem caperet: nos semimari superamur ab hoste!Saxa trabesque super totosque involvite montesvivacemque animam missis elidite silvis!silva premat fauces, et erit pro vulnere pondus.”Dixit et insanis deiectam viribus austriforte trabem nactus validum coniecit in hostemexemplumque fuit, parvoque in tempore nudusarboris Othrys erat, nec habebat Pelion umbras.Obrutus inmani tumulo sub pondere Caeneusaestuat arboreo congestaque robora durisfert umeris. Sed enim postquam super ora caputquecrevit onus neque habet, quas ducat, spiritus auras,deficit interdum, modo se super aera frustratollere conatur iactasque evolvere silvas,interdumque movet, veluti, quam cernimus, ecce,ardua si terrae quatiatur motibus Ide.Exitus in dubio est: alii sub inania corpusTartara detrusum silvarum mole ferebant;abnuit Ampycides medioque ex aggere fulvisvidit avem pennis liquidas exire sub auras,quae mihi tum primum, tunc est conspecta supremum.Hanc ubi lustrantem leni sua castra volatuMopsus et ingenti circum clangore sonantemadspexit pariterque animis oculisque secutus“o salve” dixit, “Lapithaeae gloria gentis,maxime vir quondam, sed nunc avis unica, Caeneu!”Credita res auctore suo est: dolor addidit iram,oppressumque aegre tulimus tot ab hostibus unum;nec prius abstitimus ferro exercere dolorem,quam data pars leto, partem fuga noxque removit.”Haec inter Lapithas et semihomines Centaurosproelia Tlepolemus Pylio referente dolorempraeteriti Alcidae tacito non pertulit oreatque ait: “Herculeae mirum est oblivia laudisacta tibi, senior! Certe mihi saepe referrenubigenas domitos a se pater esse solebat.”Tristis ad haec Pylius: “Quid me meminisse malorumcogis et obductos oculis rescindere luctusinque tuum genitorem odium offensasque fateri?Ille quidem maiora fide, di! gessit et orbeminplevit meritis, quod mallem posse negare:sed neque Deiphobum nec Polydamanta nec ipsumHectora laudamus—quis enim laudaverit hostem?Ille tuus genitor Messenia moenia quondamstravit et inmeritas urbes Elimque Pylumquediruit inque meos ferrum flammamque penatisinpulit, utque alios taceam, quos ille peremit,bis sex Nelidae fuimus, conspecta iuventus:bis sex Herculeis ceciderunt me minus unoviribus; atque alios vinci potuisse ferendum est:mira Periclymeni mors est, cui posse figurassumere, quas vellet, rursusque reponere sumptasNeptunus dederat, Nelei sanguinis auctor.Hic ubi nequiquam est formas variatus in omnes,vertitur in faciem volucris, quae fulmina curvisferre solet pedibus divum gratissima regi;Viribus usus avis pennis rostroque reduncohamatisque viri laniaverat unguibus ora:tendit in hunc nimium certos Tirynthius arcusatque inter nubes sublimia membra ferentempendentemque ferit, lateri qua iungitur ala;nec grave vulnus erat sed rupti vulnere nervideficiunt motumque negant viresque volandi.Decidit in terram, non concipientibus aurasinfirmis pennis, et qua levis haeserat alae,corporis adfixi pressa est gravitate sagittaperque latus summum iugulo est exacta sinistro.Nunc videor debere tui praeconia rebusHerculis, o Rhodiae rector pulcherrime classis?Nec tamen ulterius, quam fortia facta silendoulciscor fratres: solida est mihi gratia tecum.”Haec postquam dulci Neleius edidit ore,a sermone senis repetito munere Bacchisurrexere toris: nox est data cetera somno.At deus, aequoreas qui cuspide temperat undas,in volucrem corpus nati Phaethontida versummente dolet patria saevumque perosus Achillemexercet memores plus quam civiliter iras,iamque fere tracto duo per quinquennia bellotalibus intonsum conpellat Sminthea dictis:“O mihi de fratris longe gratissime natis,inrita qui mecum posuisti moenia Troiae,ecquid, ubi has iamiam casuras adspicis arces,ingemis? Aut ecquid tot defendentia murosmilia caesa doles? Ecquid, ne persequar omnes,Hectoris umbra subit circum sua Pergama tracti?cum tamen ille ferox belloque cruentior ipsovivit adhuc, operis nostri populator, Achilles.Det mihi se! faxo, triplici quid cuspide possim,sentiat; at quoniam concurrere comminus hostinon datur, occulta necopinum perde sagitta!”Adnuit atque animo pariter patruique suoqueDelius indulgens nebula velatus in agmenpervenit Iliacum mediaque in caede virorumrara per ignotos spargentem cernit Achivostela Parim fassusque deum “Quid spicula perdissanguine plebis?” ait. “Siqua est tibi cura tuorum,vertere in Aeaciden caesosque ulciscere fratres!”Dixit et ostendens sternentem Troica ferrocorpora Peliden, arcus obvertit in illumcertaque letifera direxit spicula dextra.Quod Priamus gaudere senex post Hectora posset,hoc fuit: ille igitur tantorum victor, Achille,victus es a timido Graiae raptore maritae!At si femineo fuerat tibi Marte cadendum,Thermodontiaca malles cecidisse bipenni!Iam timor ille Phrygum, decus et tutela Pelasginominis, Aeacides, caput insuperabile bello,arserat: armarat deus idem idemque cremabat;iam cinis est, et de tam magno restat Achillenescio quid parvam, quod non bene conpleat urnam:at vivit totum quae gloria conpleat orbem!Haec illi mensura viro respondet, et hac estpar sibi Pelides nec inania Tartara sentit.Ipse etiam, ut, cuius fuerit, cognoscere possesbella movet clipeus, deque armis arma feruntur.Non ea Tydides, non audet Oileos Aiax,non minor Atrides, non bello maior et aevoposcere, non alii: solis Telamone creatoLaerteque fuit tantae fiducia laudis.A se Tantalides onus invidiamque removitArgolicosque duces mediis considere castrisiussit et arbitrium litis traiecit in omnes.