At non Alcithoe Minyeias orgia censetaccipienda dei, sed adhuc temeraria Bacchumprogeniem negat esse Iovis, sociasque sororesinpietatis habet. Festum celebrare sacerdosinmunesque operum famulas dominasque suorumpectora pelle tegi, crinales solvere vittas,serta coma, manibus frondentes sumere thyrsosiusserat, et saevam laesi fore numinis iramvaticinatus erat. Parent matresque nurusquetelasque calathosque infectaque pensa reponunt,turaque dant Bacchumque vocant Bromiumque Lyaeumqueignigenamque satumque iterum solumque bimatrem:additur his Nyseus indetonsusque Thyoneus,et cum Lenaeo genialis consitor uvae,Nycteliusque Eleleusque parens et Iacchus et Euhan,et quae praeterea per Graias plurima gentesnomina, Liber, habes. Tibi enim inconsumpta iuventa est,tu puer aeternus, tu formosissimus altoconspiceris caelo, tibi, cum sine cornibus adstas,virgineum caput est. Oriens tibi victus, adusquedecolor extremo qua tingitur India Gange:Penthea tu, venerande, bipenniferumque Lycurgumsacrilegos mactas, Tyrrhenaque mittis in aequorcorpora, tu biiugum pictis insignia freniscolla premis lyncum; bacchae satyrique sequuntur,quique senex ferula titubantes ebrius artussustinet et pando non fortiter haeret asello.Quacumque ingrederis, clamor iuvenalis et unafemineae voces inpulsaque tympana palmisconcavaque aera sonant longoque foramine buxus.“Placatus mitisque” rogant Ismenides “adsis,”iussaque sacra colunt. Solae Minyeides intusintempestiva turbantes festa Minervaaut ducunt lanas, aut stamina pollice versant,aut haerent telae famulasque laboribus urgent.E quibus una levi deducens pollice filum“dum cessant aliae commentaque sacra frequentant,nos quoque, quas Pallas, melior dea, detinet” inquit,“utile opus manuum vario sermone levemus:perque vices aliquid, quod tempora longa viderinon sinat, in medium vacuas referamus ad aures.”Dicta probant primamque iubent narrare sorores.Illa, quid e multis referat (nam plurima norat),cogitat et dubia est, de te, Babylonia, narret,Derceti, quam versa squamis velantibus artusstagna Palaestini credunt motasse figura;an magis, ut sumptis illius filia pennisextremos albis in turribus egerit annos;nais an ut cantu nimiumque potentibus herbisverterit in tacitos iuvenalia corpora pisces,donec idem passa est; an, quae poma alba ferebat,ut nunc nigra ferat contactu sanguinis arbor.Hoc placet, hanc, quoniam vulgaris fabula non est,talibus orsa modis, lana sua fila sequente:“Pyramus et Thisbe, iuvenum pulcherrimus alter,altera, quas oriens habuit, praelata puellis,contiguas tenuere domos, ubi dicitur altamcoctilibus muris cinxisse Semiramis urbem.Notitiam primosque gradus vicinia fecit:tempore crevit amor. Taedae quoque iure coissent:sed vetuere patres. Quod non potuere vetare,ex aequo captis ardebant mentibus ambo.Conscius omnis abest: nutu signisque loquuntur,quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis.Fissus erat tenui rima, quam duxerat olim,cum fieret paries domui communis utrique.Id vitium nulli per saecula longa notatum(quid non sentit amor?) primi vidistis amantes,et vocis fecistis iter; tutaeque per illudmurmure blanditiae minimo transire solebant.Saepe, ubi constiterant hinc Thisbe, Pyramus illinc,inque vices fuerat captatus anhelitus oris,“invide” dicebant “paries, quid amantibus obstas?quantum erat, ut sineres toto nos corpore iungi,aut hoc si nimium est, vel ad oscula danda pateres?Nec sumus ingrati: tibi nos debere fatemur,quod datus est verbis ad amicas transitus aures.”Talia diversa nequiquam sede locutisub noctem dixere ”vale” partique dedereoscula quisque suae non pervenientia contra.Postera nocturnos aurora removerat ignes,solque pruinosas radiis siccaverat herbas:ad solitum coiere locum. Tum murmure parvomulta prius questi, statuunt, ut nocte silentifallere custodes foribusque excedere temptent,cumque domo exierint, urbis quoque tecta relinquant;neve sit errandum lato spatiantibus arvo,conveniant ad busta Nini lateantque sub umbraarboris. Arbor ibi, niveis uberrima pomisardua morus, erat, gelido contermina fonti.Pacta placent. Et lux, tarde discedere visa,praecipitatur aquis, et aquis nox exit ab isdem.Callida per tenebras versato cardine Thisbeegreditur fallitque suos, adopertaque vultumpervenit ad tumulum, dictaque sub arbore sedit.Audacem faciebat amor. Venit ecce recenticaede leaena boum spumantes oblita rictus,depositura sitim vicini fontis in unda.Quam procul ad lunae radios Babylonia Thisbevidit et obscurum timido pede fugit in antrum,dumque fugit, tergo velamina lapsa reliquit.Ut lea saeva sitim multa conpescuit unda,dum redit in silvas, inventos forte sine ipsaore cruentato tenues laniavit amictus.Serius egressus vestigia vidit in altopulvere certa ferae totoque expalluit orePyramus: ut vero vestem quoque sanguine tinctamrepperit, “una duos” inquit “nox perdet amantes.E quibus illa fuit longa dignissima vita,nostra nocens anima est: ego te, miseranda, peremi,in loca plena metus qui iussi nocte venires,nec prior huc veni. Nostrum divellite corpus,et scelerata fero consumite viscera morsu,o quicumque sub hac habitatis rupe, leones.Sed timidi est optare necem.” Velamina Thisbestollit et ad pactae secum fert arboris umbram;utque dedit notae lacrimas, dedit oscula vesti,“accipe nunc” inquit “nostri quoque sanguinis haustus!”quoque erat accinctus, demisit in ilia ferrum,nec mora, ferventi moriens e vulnere traxit.Ut iacuit resupinus humo: cruor emicat alte,non aliter quam cum vitiato fistula plumboscinditur et tenui stridente foramine longaseiaculatur aquas atque ictibus aera rumpit.Arborei fetus adspergine caedis in atramvertuntur faciem, madefactaque sanguine radixpurpureo tingit pendentia mora colore.Ecce metu nondum posito, ne fallat amantem,illa redit iuvenemque oculis animoque requirit,quantaque vitarit narrare pericula gestit.Utque locum et visa cognoscit in arbore formam,sic facit incertam pomi color: haeret, an haec sit.Dum dubitat, tremebunda videt pulsare cruentummembra solum, retroque pedem tulit, oraque buxopallidiora gerens exhorruit aequoris instar,quod tremit, exigua cum summum stringitur aura.Sed postquam remorata suos cognovit amores,percutit indignos claro plangore lacertos,et laniata comas amplexaque corpus amatumvulnera supplevit lacrimis fletumque cruorimiscuit et gelidis in vultibus oscula figens“Pyrame” clamavit “quis te mihi casus ademit?Pyrame, responde: tua te carissima Thisbenominat: exaudi vultusque attolle iacentes!”Ad nomen Thisbes oculos iam morte gravatosPyramus erexit, visaque recondidit illa.Quae postquam vestemque suam cognovit et ensevidit ebur vacuum, “tua te manus” inquit “amorqueperdidit, infelix. Est et mihi fortis in unumhoc manus, est et amor: dabit hic in vulnera vires.Persequar exstinctum letique miserrima dicarcausa comesque tui; quique a me morte revelliheu sola poteras, poteris nec morte revelli.Hoc tamen amborum verbis estote rogati,o multum miseri meus illiusque parentes,ut quos certus amor, quos hora novissima iunxit,conponi tumulo non invideatis eodem.At tu quae ramis arbor miserabile corpusnunc tegis unius, mox es tectura duorum,signa tene caedis pullosque et luctibus aptossemper habe fetus, gemini monimenta cruoris.”Dixit, et aptato pectus mucrone sub imumincubuit ferro, quod adhuc a caede tepebat.Vota tamen tetigere deos, tetigere parentes:nam color in pomo est, ubi permaturuit, ater,quodque rogis superest, una requiescit in urna.”Desierat, mediumque fuit breve tempus, et orsa estdicere Leuconoe: vocem tenuere sorores.“Hunc quoque, siderea qui temperat omnia luce,cepit amor Solem: Solis referemus amores.Primus adulterium Veneris cum Marte putaturhic vidisse deus: videt hic deus omnia primus.Indoluit facto, Iunonigenaeque maritofurta tori furtique locum monstravit. At illiet mens et quod opus fabrilis dextra tenebatexcidit. Extemplo graciles ex aere catenasretiaque et laqueos, quae lumina fallere possent,elimat (non illud opus tenuissima vincantstamina, non summo quae pendet aranea tigno),utque leves tactus momentaque parva sequanturefficit et lecto circumdata collocat arte.Ut venere torum coniunx et adulter in unum,arte viri vinclisque nova ratione paratisin mediis ambo deprensi amplexibus haerent.Lemnius extemplo valvas patefecit eburnasadmisitque deos: illi iacuere ligatiturpiter; atque aliquis de dis non tristibus optatsic fieri turpis: superi risere, diuquehaec fuit in toto notissima fabula caelo.Exigit indicii memorem Cythereia poenam,inque vices illum, tectos qui laesit amores,laedit amore pari. Quid nunc, Hyperione nate,forma colorque tibi radiataque lumina prosunt?Nempe tuis omnes qui terras ignibus uris,ureris igne novo; quique omnia cernere debes,Leucothoen spectas, et virgine figis in una,quos mundo debes oculos. Modo surgis Eootemperius caelo, modo serius incidis undis,spectandique mora brumales porrigis horas,deficis interdum, vitiumque in lumina mentistransit et obscurus mortalia pectora terres.Nec, tibi quod lunae terris propioris imagoobstiterit, palles: facit hunc amor iste colorem.Diligis hanc unam; nec te Clymeneque Rhodosquenec tenet Aeaeae genetrix pulcherrima Circes,quaeque tuos Clytie quamvis despecta petebatconcubitus ipsoque illo grave vulnus habebattempore: Leucothoe multarum oblivia fecit,gentis odoriferae quam formosissima partuedidit Eurynome. Sed postquam filia crevit,quam mater cunctas, tam matrem filia vicit.Rexit Achaemenias urbes pater Orchamus, isqueseptimus a prisco numeratur origine Belo.Axe sub Hesperio sunt pascua Solis equorum.Ambrosiam pro gramine habent: ea fessa diurnismembra ministeriis nutrit reparatque labori.Dumque ibi quadrupedes caelestia pabula carpunt,noxque vicem peragit, thalamos deus intrat amatos,versus in Eurynomes faciem genetricis, et interbis sex Leucothoen famulas ad lumina cernitlevia versato ducentem stamina fuso.Ergo ubi ceu mater carae dedit oscula natae,“res” ait “arcana est. Famulae, discedite neveeripite arbitrium matri secreta loquendi.”Paruerant: thalamoque deus sine teste relicto“ille ego sum” dixit, “qui longum metior annum,omnia qui video, per quem videt omnia tellus,mundi oculus. Mihi, crede, places.” Pavet illa, metuqueet colus et fusus digitis cecidere remissis.Ipse timor decuit. Nec longius ille moratusin veram rediit speciem solitumque nitorem:at virgo, quamvis inopino territa visu,victa nitore dei posita vim passa querella est.Invidit Clytie (neque enim moderatus in illaSolis amor fuerat), stimulataque paelicis iravulgat adulterium diffamatumque parentiindicat. Ille ferox inmansuetusque precantemtendentemque manus ad lumina Solis et “illevim tulit invitae” dicentem defodit altacrudus humo, tumulumque super gravis addit harenae.Dissipat hunc radiis Hyperione natus iterquedat tibi, qua possis defossos promere vultus.Nec tu iam poteras enectum pondere terraetollere, nympha, caput corpusque exsangue iacebas.Nil illo fertur volucrum moderator equorumpost Phaethonteos vidisse dolentius ignes.Ille quidem gelidos radiorum viribus artussi queat in vivum temptat revocare calorem:sed quoniam tantis fatum conatibus obstat,nectare odorato sparsit corpusque locumque,multaque praequestus “tanges tamen aethera” dixit.Protinus inbutum caelesti nectare corpusdilicuit terramque suo madefecit odore:virgaque per glaebas sensim radicibus actisturea surrexit tumulumque cacumine rupit.At Clytien, quamvis amor excusare dolorem,indiciumque dolor poterat, non amplius auctorlucis adit venerisque modum sibi fecit in illa.Tabuit ex illo dementer amoribus usanympha larum inpatiens, et sub Iove nocte diequesedit humo nuda, nudis incompta capillis,perque novem luces expers undaeque cibiquerore mero lacrimisque suis ieiunia pavitnec se movit humo: tantum spectabat euntisora dei vultusque suos flectebat ad illum.Membra ferunt haesisse solo, partemque colorisluridus exsangues pallor convertit in herbas;est in parte rubor, violaeque simillimus oraflos tegit. Illa suum, quamvis radice tenetur,vertitur ad Solem, mutataque servat amorem.”Dixerat, et factum mirabile ceperat aures.Pars fieri potuisse negant, pars omnia verosposse deos memorant: sed non et Bacchus in illis.Poscitur Alcithoe, postquam siluere sorores.Quae radio stantis percurrens stamina telae“vulgatos taceo” dixit “pastoris amoresDaphnidis Idaei, quem nymphe paelicis iracontulit in saxum (tantus dolor urit amantes).Nec loquor, ut quondam naturae iure novatoambiguus fuerit modo vir, modo femina Sithon.Te quoque, nunc adamas, quondam fidissime parvo,Celmi, Iovi, largoque satos Curetas ab imbriet Crocon in parvos versum cum Smilace florespraetereo, dulcique animos novitate tenebo.Unde sit infamis, quare male fortibus undisSalmacis enervet tactosque remolliat artus,discite. Causa latet, vis est notissima fontis.Mercurio puerum diva Cythereide natumnaides Idaeis enutrivere sub antris;cuius erat facies, in qua materque paterquecognosci possent; nomen quoque traxit ab illis.Is tria cum primum fecit quinquennia, montesdeseruit patrios, Idaque altrice relictaignotis errare locis, ignota videreflumina gaudebat, studio minuente laborem.Ille etiam Lycias urbes Lyciaeque propinquosCaras adit. Videt hic stagnum lucentis ad imumusque solum lymphae. Non illic canna palustrisnec steriles ulvae nec acuta cuspide iunci:perspicuus liquor est; stagni tamen ultima vivocaespite cinguntur semperque virentibus herbis.Nympha colit, sed nec venatibus apta, nec arcusflectere quae soleat nec quae contendere cursu,solaque naiadum celeri non nota Dianae.Saepe suas illi fama est dixisse sorores:“Salmaci, vel iaculum vel pictas sume pharetras,et tua cum duris venatibus otia misce.”Nec iaculum sumit nec pictas illa pharetras,nec sua cum duris venatibus otia miscet,sed modo fonte suo formosos perluit artus,saepe Cytoriaco deducit pectine crineset, quid se deceat, spectatas consulit undas;nunc perlucenti circumdata corpus amictumollibus aut foliis aut mollibus incubat herbis;saepe legit flores. Et tunc quoque forte legebat,cum puerum vidit visumque optavit habere.Nec tamen ante adiit, etsi properabat adire,quam se conposuit, quam circumspexit amictus,et finxit vultum et meruit formosa videri.Tum sic orsa loqui: “Puer o dignissime crediesse deus, seu tu deus es, potes esse Cupido,sive es mortalis, qui te genuere, beati,et frater felix, et fortunata profecto,siqua tibi soror est, et quae dedit ubera nutrix:sed longe cunctis longeque beatior illa,siqua tibi sponsa est, siquam dignabere taeda.Haec tibi sive aliqua est, mea sit furtiva voluptas,seu nulla est, ego sim, thalamumque ineamus eundem.”Nais ab his tacuit. Pueri rubor ora notavit(nescit enim, quid amor), sed et erubuisse decebat.Hic color aprica pendentibus arbore pomisaut ebori tincto est, aut sub candore rubenti,cum frustra resonant aera auxiliaria, lunae.Poscenti nymphae sine fine sororia saltemoscula iamque manus ad eburnea colla ferenti“desinis? aut fugio, tecumque” ait “ista relinquo.”Salmacis extimuit “loca” que “haec tibi libera trado,hospes” ait, simulatque gradu discedere verso,tunc quoque respiciens, fruticumque recondita silvadelituit, flexuque genu submisit. At ille,scilicet ut vacuis et inobservatus in herbis,huc it et hinc illuc, et in adludentibus undissumma pedum taloque tenus vestigia tingit;nec mora, temperie blandarum captus aquarummollia de tenero velamina corpore ponit.Tum vero placuit, nudaeque cupidine formaeSalmacis exarsit: flagrant quoque lumina nymphae,non aliter quam cum puro nitidissimus orbeopposita speculi referitur imagine Phoebus.Vixque moram patitur, vix iam sua gaudia differt,iam cupit amplecti, iam se male continet amens.Ille cavis velox adplauso corpore palmisdesilit in latices, alternaque bracchia ducensin liquidis translucet aquis, ut eburnea siquissigna tegat claro vel candida lilia vitro.“Vicimus et meus est!” exclamat nais et omniveste procul iacta mediis inmittitur undis,pugnantemque tenet luctantiaque oscula carpit,subiectatque manus invitaque pectora tangit,et nunc hac iuveni, nunc circumfunditur illac;denique nitentem contra elabique volenteminplicat, ut serpens, quam regia sustinet alessublimemque rapit: pendens caput illa pedesqueadligat et cauda spatiantes inplicat alas:utve solent hederae longos intexere truncos,utque sub aequoribus deprensum polypus hostemcontinet, ex omni dimissis parte flagellis.Perstat Atlantiades, sperataque gaudia nymphaedenegat. Illa premit, commissaque corpore totosicut inhaerebat, “pugnes licet, inprobe” dixit,“non tamen effugies. Ita di iubeatis! et istumnulla dies a me nec me diducat ab isto.”Vota suos habuere deos: nam mixta duorumcorpora iunguntur, faciesque inducitur illisuna, velut, siquis conducat cortice ramos,crescendo iungi pariterque adolescere cernit.Sic ubi conplexu coierunt membra tenaci,nec duo sunt et forma duplex, nec femina dicinec puer ut possit: neutrumque et utrumque videntur.Ergo ubi se liquidas, quo vir descenderat, undassemimarem fecisse videt, mollitaque in illismembra, manus tendens, sed non iam voce virili,Hermaphroditus ait: “Nato date munera vestro,et pater et genetrix, amborum nomen habenti:quisquis in hos fontes vir venerit, exeat indesemivir et tactis subito mollescat in undis.”Motus uterque parens nati rata verba biformisfecit et incesto fontem medicamine tinxit.”Finis erat dictis. Sed adhuc Minyeia prolesurget opus spernitque deum festumque profanat,tympana cum subito non adparentia raucisobstrepuere sonis, et adunco tibia cornutinnulaque aera sonant; redolent murraeque crocique,resque fide maior, coepere virescere telaeinque hederae faciem pendens frondescere vestis.Pars abit in vites, et quae modo fila fuerunt,palmite mutantur; de stamine pampinus exit;purpura fulgorem pictis adcommodat uvis.Iamque dies exactus erat, tempusque subibat,quod tu nec tenebras nec possis dicere lucem,sed cum luce tamen dubiae confinia noctis:tecta repente quati pinguesque ardere videnturlampades et rutilis conlucere ignibus aedesfalsaque saevarum simulacra ululare ferarum.Fumida iamdudum latitant per tecta sorores,diversaeque locis ignes ac lumina vitant;dumque petunt tenebras, parvos membrana per artusporrigitur tenuique includit bracchia pinna.Nec qua perdiderint veterem ratione figuramscire sinunt tenebrae. Non illas pluma levavit,sustinuere tamen se perlucentibus alis;conataeque loqui minimam et pro corpore vocememittunt, peraguntque leves stridore querellas.Tectaque, non silvas celebrant lucemque perosaenocte volant, seroque tenent a vespere nomen.Tum vero totis Bacchi memorabile Thebisnumen erat, magnasque novi matertera viresnarrat ubique dei, de totque sororibus expersuna doloris erat, nisi quem fecere sorores.Adspicit hanc natis thalamoque Athamantis habentemsublimes animos et alumno numine Iuno,nec tulit, et secum “potuit de paelice natusvertere Maeonios pelagoque inmergere nautaset laceranda suae nati dare viscera matriet triplices operire novis Minyeidas alis:nil poterit Iuno nisi inultos flere dolores?idque mihi satis est? haec una potentia nostra est?ipse docet, quid agam (fas est et ab hoste doceri),quidque furor valeat, Penthea caede satisqueac super ostendit: cur non stimuletur eatqueper cognata suis exempla furoribus Ino?”Est via declivis funesta nubila taxo,ducit ad infernas per muta silentia sedes.Styx nebulas exhalat iners, umbraeque recentesdescendunt illac simulacraque functa sepulcris.Pallor hiemsque tenent late loca senta, novique,qua sit iter, manes, Stygiam qua ducat ad urbem,ignorant, ubi sit nigri fera regia Ditis.Mille capax aditus et apertas undique portasurbs habet, utque fretum de tota flumina terra,sic omnes animas locus accipit ille, nec ulliexiguus populo est, turbamve accedere sentit.Errant exsangues sine corpore et ossibus umbrae,parsque forum celebrant, pars imi tecta tyranni,pars aliquas artes, antiquae imitamina vitae.exercent, aliam partem sua poena coercetSustinet ire illuc caelesti sede relicta(tantum odiis iraeque dabat) Saturnia Iuno.Quo simul intravit sacroque a corpore pressumingemuit limen, tria Cerberus extulit oraet tres latratus semel edidit. Illa sororesNocte vocat genitas, grave et inplacabile numen.Carceris ante fores clausas adamante sedebantdeque suis atros pectebant crinibus angues.Quam simul agnorunt inter caliginis umbras,surrexere deae. Sedes scelerata vocatur:viscera praebebat Tityos lanianda novemqueiugeribus distentus erat; tibi, Tantale, nullaedeprenduntur aquae, quaeque inminet, effugit arbor;aut petis aut urges rediturum, Sisyphe, saxum;volvitur Ixion et se sequiturque fugitque;molirique suis letum patruelibus ausaeadsiduae repetunt, quas perdant, Belides undas.Quos omnes acie postquam Saturnia torvavidit et ante omnes Ixiona, rursus ab illoSisyphon adspiciens “cur hic e fratribus” inquit“perpetuas patitur poenas, Athamanta superbumregia dives habet, qui me cum coniuge sempersprevit?” et exponit causas odiique viaeque,quidque velit. Quod vellet, erat, ne regia Cadmistaret, et in facinus traherent Athamanta sorores.Imperium, promissa, preces confundit in unumsollicitatque deas. Sic haec Iunone locuta,Tisiphone, canos ut erat turbata capillos,movit et obstantes reiecit ab ore colubrasatque ita “non longis opus est ambagibus” inquit:“facta puta, quaecumque iubes. Inamabile regnumdesere teque refer caeli melioris ad auras.”Laeta redit Iuno, quam caelum intrare parantemroratis lustravit aquis Thaumantias Iris.Nec mora, Tisiphone madefactam sanguine sumitinportuna facem, fluidoque cruore rubenteminduitur pallam tortoque incingitur angueegrediturque domo. Luctus comitatur euntemet Pavor et Terror trepidoque Insania vultu.Limine constiterat: postes tremuisse ferunturAeolii pallorque fores infecit acernas,solque locum fugit. Monstris exterrita coniunx,territus est Athamas. Tectoque exire parabant:obstitit infelix aditumque obsedit Erinys,nexaque vipereis distendens bracchia nodiscaesariem excussit. Motae sonuere colubrae,parsque iacent umeris, pars circum pectora lapsaesibila dant saniemque vomunt linguisque coruscant.Inde duos mediis abrumpit crinibus anguespestiferaque manu raptos inmisit. At illiInoosque sinus Athamanteosque pererrantinspirantque graves animas. Nec vulnera membrisulla ferunt: mens est, quae diros sentiat ictus.Attulerat secum liquidi quoque monstra veneni,oris Cerberei spumas et virus Echidnaeerroresque vagos caecaeque oblivia mentiset scelus et lacrimas rabiemque et caedis amorem,omnia trita simul; quae sanguine mixta recenticoxerat aere cavo viridi versata cicuta.Dumque pavent illi, vergit furiale venenumpectus in amborum praecordiaque intima movit.Tum face iactata per eundem saepius orbemconsequitur motis velociter ignibus ignes.Sic victrix iussique potens ad inania magniregna redit Ditis sumptumque recingitur anguem.Protinus Aeolides media furibundus in aulaclamat “io, comites, his retia tendite silvis!hic modo cum gemina visa est mihi prole leaena:”utque ferae sequitur vestigia coniugis amensdeque sinu matris ridentem et parva Learchumbracchia tendentem rapit et bis terque per aurasmore rotat fundae rigidoque infantia saxodiscutit ora ferox. Tum denique concita mater,seu dolor hoc fecit seu sparsi causa veneni,exululat passisque fugit male sana capillisteque ferens parvum nudis, Melicerta, lacertis“euhoe Bacche” sonat. Bacchi sub nomine Iunorisit et “hos usus praestet tibi” dixit “alumnus.”Inminet aequoribus scopulus: pars ima cavaturfluctibus et tectas defendit ab imbribus undas,summa riget frontemque in apertum porrigit aequor.Occupat hunc (vires insania fecerat) Ino,seque super pontum nullo tardata timoremittit onusque suum; percussa recanduit unda.At Venus, inmeritae neptis miserata labores,sic patruo blandita suo est: “O numen aquarum,proxima cui caelo cessit, Neptune, potestas,magna quidem posco, sed tu miserere meorum,iactari quos cernis in Ionio inmenso,et dis adde tuis. Aliqua et mihi gratia ponto est,si tamen in medio quondam concreta profundospuma fui Graiumque manet mihi nomen ab illa.”Adnuit oranti Neptunus et abstulit illis,quod mortale fuit, maiestatemque verendaminposuit nomenque simul faciemque novavitLeucothoeque deum cum matre Palaemona dixit.Sidoniae comites, quantum valuere secutaesigna pedum, primo videre novissima saxo;nec dubium de morte ratae Cadmeida palmisdeplanxere domum, scissae cum veste capillos,utque parum iustae nimiumque in paelice saevaeinvidiam fecere deae. Convicia Iunonon tulit et “faciam vos ipsas maxima” dixit“saevitiae monimenta meae.” Res dicta secuta est.Nam quae praecipue fuerat pia, “persequar” inquit“in freta reginam” saltumque datura moverihaud usquam potuit scopuloque adfixa cohaesit.Altera, dum solito temptat plangore ferirepectora, temptatos sensit riguisse lacertos;illa, manus ut forte tetenderat in maris undas,saxea facta manus in easdem porrigit undas;huius, ut arreptum laniabat vertice crinem,duratos subito digitos in crine videres:quo quaeque in gestu deprensa est, haesit in illo.Pars volucres factae; quae nunc quoque gurgite in illoaequora destringunt summis Ismenides alis.Nescit Agenorides natam parvumque nepotemaequoris esse deos: luctu serieque malorumvictus et ostentis, quae plurima viderat, exitconditor urbe sua, tamquam fortuna locorum,non sua se premeret; longisque erroribus actuscontigit Illyricos profuga cum coniuge fines.Iamque malis annisque graves, dum prima retractantfata domus releguntque suos sermone labores,“num sacer ille mea traiectus cuspide serpens”Cadmus ait “fuerat, tum, cum Sidone profectusvipereos sparsi per humum, nova semina, dentes?Quem si cura deum tam certa vindicat ira,ipse precor serpens in longam porrigar alvum.”Dixit, et ut serpens in longam tenditur alvumdurataeque cuti squamas increscere sentitnigraque caeruleis variari corpora guttis.In pectusque cadit pronus. Commissaque in unumpaulatim tereti tenuantur acumine crura.Bracchia iam restant: quae restant bracchia tenditet lacrimis per adhuc humana fluentibus ora“accede, o coniunx, accede, miserrima,” dixit“dumque aliquid superest de me, me tange manumqueaccipe, dum manus est, dum non totum occupat anguis!”Ille quidem vult plura loqui, sed lingua repentein partes est fissa duas: nec verba volentisufficiunt, quotiensque aliquos parat edere questus,sibilat: hanc illi vocem natura reliquit.Nuda manu feriens exclamat pectora coniunx“Cadme, mane, teque, infelix, his exue monstris!Cadme, quid hoc? ubi pes, ubi sunt umerique manusqueet color et facies et, dum loquor, omnia? cur nonme quoque, caelestes, in eandem vertitis anguem?”Dixerat: ille suae lambebat coniugis orainque sinus caros, veluti cognosceret, ibatet dabat amplexus adsuetaque colla petebat.Quisquis adest (aderant comites), terretur: at illalubrica permulcet cristati colla draconis.Et subito duo sunt iunctoque volumine serpunt,donec in adpositi nemoris subiere latebras.Nunc quoque nec fugiunt hominem nec vulnere laeduntquidque prius fuerint, placidi meminere dracones.Sed tamen ambobus versae solacia formaemagna nepos dederat, quem debellata colebatIndia, quem positis celebrabat Achaia templis.Solus Abantiades ab origine cretus eademAcrisius superest, qui moenibus arceat urbisArgolicae contraque deum ferat arma genusquenon putet esse Iovis; neque enim Iovis esse putabatPersea, quem pluvio Danae conceperat auro.Mox tamen Acrisium (tanta est praesentia veri)tam violasse deum quam non agnosse nepotempaenitet: inpositus iam caelo est alter, at alterviperei referens spolium memorabile monstriaera carpebat tenerum stridentibus alis.Cumque super Libycas victor penderet harenas,Gorgonei capitis guttae cecidere cruentae.Quas humus exceptas varios animavit in angues:unde frequens illa est infestaque terra colubris.Inde per inmensum ventis discordibus actusnunc huc, nunc illuc exemplo nubis aquosaefertur et ex alto seductas aethere longedespectat terras totumque supervolat orbem.Ter gelidas Arctos, ter Cancri bracchia vidit:saepe sub occasus, saepe est ablatus in ortus.Iamque cadente die, veritus se credere nocti,constitit Hesperio, regnis Atlantis, in orbe,exiguamque petit requiem, dum Lucifer ignesevocet Aurorae, currus Aurora diurnos.Hic hominum cunctis ingenti corpore praestansIapetionides Atlas fuit. Ultima tellusrege sub hoc et pontus erat, qui Solis anhelisaequora subdit equis et fessos excipit axes.Mille greges illi totidemque armenta per herbaserrabant, et humum vicinia nulla premebant.Arboreae frondes auro radiante nitentesex auro ramos, ex auro poma tegebant.“Hospes,” ait Perseus illi, “seu gloria tangitte generis magni, generis mihi Iuppiter auctor;sive es mirator rerum, mirabere nostras.Hospitium requiemque peto.” Memor ille vetustaesortis erat: Themis hanc dederat Parnasia sortem:“Tempus, Atla, veniet, tua quo spoliabitur auroarbor, et hunc praedae titulum Iove natus habebit.”Id metuens solidis pomaria clauserat Atlasmoenibus et vasto dederat servanda draconiarcebatque suis externos finibus omnes.Huic quoque “vade procul, ne longe gloria rerum,quam mentiris” ait, “longe tibi Iuppiter absit!”vimque minis addit manibusque expellere temptatcunctantem et placidis miscentem fortia dictis.Viribus inferior (quis enim par esset Atlantisviribus?) “at quoniam parvi tibi gratia nostra est,accipe munus!” ait, laevaque a parte Medusaeipse retro versus squalentia protulit ora.Quantus erat, mons factus Atlas: nam barba comaequein silvas abeunt, iuga sunt umerique manusque,quod caput ante fuit, summo est in monte cacumen,ossa lapis fiunt: tum partes auctus in omnescrevit in inmensum (sic, di, statuistis) et omnecum tot sideribus caelum requievit in illo.Clauserat Hippotades aeterno carcere ventos,admonitorque operum caelo clarissimus altoLucifer ortus erat. Pennis ligat ille resumptisparte ab utraque pedes teloque accingitur uncoet liquidum motis talaribus aera findit.Gentibus innumeris circumque infraque relictisAethiopum populos Cepheaque conspicit arva.Illic inmeritam maternae pendere linguaeAndromedan poenas iniustus iusserat Ammon.Quam simul ad duras religatam bracchia cautesvidit Abantiades (nisi quod levis aura capillosmoverat et tepido manabant lumina fletu,marmoreum ratus esset opus), trahit inscius igneset stupet et visae correptus imagine formaepaene suas quatere est oblitus in aere pennas.Ut stetit, “o” dixit “non istis digna catenis,sed quibus inter se cupidi iunguntur amantes,pande requirenti nomen terraeque tuumque,et cur vincla geras.” Primo silet illa, nec audetadpellare virum virgo; manibusque modestoscelasset vultus, si non religata fuisset:lumina, quod potuit, lacrimis inplevit obortis.Saepius instanti, sua ne delicta faterinolle videretur, nomen terraeque suumque,quantaque maternae fuerit fiducia formae,indicat. Et nondum memoratis omnibus undainsonuit, veniensque inmenso belua pontoinminet et latum sub pectore possidet aequor.Conclamat virgo: genitor lugubris et unamater adest, ambo miseri, sed iustius illa.Nec secum auxilium, sed dignos tempore fletusplangoremque ferunt vinctoque in corpore adhaerent,cum sic hospes ait: “Lacrimarum longa maneretempora vos poterunt: ad opem brevis hora ferendam est.Hanc ego si peterem Perseus Iove natus et illa,quam clausam inplevit fecundo Iuppiter auro,Gorgonis anguicomae Perseus superator et alisaerias ausus iactatis ire per auras,praeferrer cunctis certe gener. Addere tantisdotibus et meritum, faveant modo numina, tempto:ut mea sit servata mea virtute, paciscor.”Accipiunt legem (quis enim dubitaret?) et orantpromittuntque super regnum dotale parentes.Ecce velut navis praefixo concita rostrosulcat aquas, iuvenum sudantibus acta lacertis,sic fera dimotis inpulsu pectoris undistantum aberat scopulis, quantum Balearica tortofunda potest plumbo medii transmittere caeli:cum subito iuvenis pedibus tellure repulsaarduus in nubes abiit. Ut in aequore summoumbra viri visa est, visa fera saevit in umbra.Utque Iovis praepes, vacuo cum vidit in arvopraebentem Phoebo liventia terga draconem,occupat aversum, neu saeva retorqueat ora,squamigeris avidos figit cervicibus ungues,sic celeri missus praeceps per inane volatuterga ferae pressit dextroque frementis in armoInachides ferrum curvo tenus abdidit hamo.Vulnere laesa gravi modo se sublimis in aurasattollit, modo subdit aquis, modo more ferocisversat apri, quem turba canum circumsona terret.Ille avidos morsus velocibus effugit alisquaque patet, nunc terga cavis super obsita conchis,nunc laterum costas, nunc qua tenuissima caudadesinit in piscem, falcato vulnerat ense.Belua puniceo mixtos cum sanguine fluctusore vomit: maduere graves adspergine pennae.Nec bibulis ultra Perseus talaribus aususcredere, conspexit scopulum, qui vertice summostantibus exstat aquis, operitur ab aequore moto.Nixus eo rupisque tenens iuga prima sinistrater quater exegit repetita per ilia ferrum.Litora cum plausu clamor superasque deoruminplevere domos: gaudent generumque salutantauxiliumque domus servatoremque fatenturCassiope Cepheusque pater. Resoluta catenisincedit virgo, pretiumque et causa laboris.Ipse manus hausta victrices abluit unda,anguiferumque caput dura ne laedat harena,mollit humum foliis natasque sub aequore virgassternit et inponit Phorcynidos ora Medusae.Virga recens bibulaque etiamnum viva medullavim rapuit monstri tactuque induruit huiuspercepitque novum ramis et fronde rigorem.At pelagi nymphae factum mirabile temptantpluribus in virgis et idem contingere gaudentseminaque ex illis iterant iactata per undas.Nunc quoque curaliis eadem natura remansit,duritiam tacto capiant ut ab aere, quodquevimen in aequore erat, fiat super aequora saxum.Dis tribus ille focos totidem de caespite ponit,laevum Mercurio, dextrum tibi, bellica virgo,ara Iovis media est. Mactatur vacca Minervae,alipedi vitulus, taurus tibi, summe deorum.protinus Andromedan et tanti praemia factiindotata rapit: taedas Hymenaeus Amorquepraecutiunt, largis satiantur odoribus ignes,sertaque dependent tectis et ubique lyraequetibiaque et cantus, animi felicia laetiargumenta, sonant. Reseratis aurea valvisatria tota patent, pulchroque instructa paratuCepheni proceres ineunt convivia regis.Postquam epulis functi generosi munere Bacchidiffudere animos, cultusque genusque locorumquaerit Lyncides moresque animumque virorum.vulg.
quaerit Abantiades: quaerenti protinus unus
narrat Lyncides moresque animumque virorumQuae simul edocuit, “nunc, o fortissime,” dixit“fare, precor, Perseu, quanta virtute quibusqueartibus abstuleris crinita draconibus ora.”Narrat Agenorides gelido sub Atlante iacentemesse locum solidae tutum munimine molis;cuius in introitu geminas habitasse sororesPhorcidas, unius partitas luminis usum.Id se sollerti furtim, dum traditur, astusupposita cepisse manu perque abdita longedeviaque et silvis horrentia saxa fragosisGorgoneas tetigisse domos, passimque per agrosperque vias vidisse hominum simulacra ferarumquein silicem ex ipsis visa conversa Medusa.Se tamen horrendae clipei, quem laeva gerebat,aere repercusso formam adspexisse Medusae,dumque gravis somnus colubrasque ipsamque tenebat,eripuisse caput collo; pennisque fugacemPegason et fratrem matris de sanguine natosaddidit et longi non falsa pericula cursus,quae freta, quas terras sub se vidisset ab altoet quae iactatis tetigisset sidera pennis.Ante exspectatum tacuit tamen. Excipit unusex numero procerum quaerens, cur sola sororumgesserit alternis inmixtos crinibus angues.Hospes ait: “Quoniam scitaris digna relatu,accipe quaesiti causam. Clarissima formamultorumque fuit spes invidiosa procorumilla: neque in tota conspectior ulla capillispars fuit. Inveni, qui se vidisse referret.Hanc pelagi rector templo vitiasse Minervaedicitur. Aversa est et castos aegide vultusnata Iovis texit; neve hoc inpune fuisset,Gorgoneum crinem turpes mutavit in hydros.Nunc quoque, ut attonitos formidine terreat hostes,pectore in adverso, quos fecit, sustinet angues.”