Quae gemitus truncaeque deo Neptunius heroscausa rogat frontis, cum sic Calydonius amniscoepit inornatos redimitus harundine crines:“Triste petis munus. Quis enim sua proelia victuscommemorare velit? Referam tamen ordine. Nec tamturpe fuit vinci, quam contendisse decorum est,magnaque dat nobis tantus solacia victor.Nomine siqua suo fando pervenit ad auresDeianira tuas—quondam pulcherrima virgomultorumque fuit spes invidiosa procorum.Cum quibus ut soceri domus est intrata petiti,“accipe me generum,” dixi “Parthaone nate:”dixit et Alcides. Alii cessere duobus.Ille Iovem socerum dare se famamque laborumet superata suae referebat iussa novercae.Contra ego “turpe deum mortali cedere” dixi(nondum erat ille deus), “regem me cernis aquarumcursibus obliquis inter tua regna fluentum.Nec gener externis hospes tibi missus ab oris,sed popularis ero et rerum pars una tuarum.Tantum ne noceat, quod me nec regia Iunoodit et omnis abest iussorum poena laborum.Nam, quo te iactas, Alcmena nate, creatum,Iuppiter aut falsus pater est, aut crimine verus.Matris adulterio patrem petis. Elige, fictumesse Iovem malis, an te per dedecus ortum.”Talia dicentem iamdudum lumine torvospectat et accensae non fortiter imperat iraeverbaque tot reddit: “Melior mihi dextera lingua.Dummodo pugnando superem, tu vince loquendo,”congrediturque ferox. Puduit modo magna locutumcedere: reieci viridem de corpore vestembracchiaque opposui tenuique a pectore varasin statione manus et pugnae membra paravi.Ille cavis hausto spargit me pulvere palmisinque vicem fulvae tactu flavescit harenae.Et modo cervicem, modo crura micantia captat,aut captare putes, omnique a parte lacessit.Me mea defendit gravitas frustraque petebar,haud secus ac moles, quam magno murmure fluctusoppugnant: manet illa suoque est pondere tuta.Digredimur paulum rursusque ad bella coimus,inque gradu stetimus, certi non cedere; eratquecum pede pes iunctus, totoque ego pectore pronuset digitos digitis et frontem fronte premebam.Non aliter vidi fortes concurrere tauros,cum pretium pugnae toto nitidissima saltuexpetitur coniunx: spectant armenta paventquenescia, quem maneat tanti victoria regni.Ter sine profectu voluit nitentia contrareicere Alcides a se mea pectora; quartoexcutit amplexus adductaque bracchia solvit,inpulsumque manu (certum est mihi vera fateri)protinus avertit tergoque onerosus inhaesit.Siqua fides neque ficta mihi nunc gloria vocequaeritur, inposito pressus mihi monte videbar.Vix tamen inserui sudore fluentia multobracchia, vix solvi duros a corpore nexus:instat anhelanti prohibetque resumere vires,et cervice mea potitur. Tum denique telluspressa genu nostro est, et harenas ore momordi.Inferior virtute meas divertor ad artes,elaborque viro longum formatus in anguem.Qui postquam flexos sinuavi corpus in orbescumque fero movi linguam stridore bisulcam,risit et inludens nostras Tirynthius artes“cunarum labor est angues superare mearum,”dixit “et ut vincas alios, Acheloe, dracones,pars quota Lernaeae serpens eris unus echidnae?Vulneribus fecunda suis erat illa, nec ullumde centum numero caput est inpune recisum,quin gemino cervix herede valentior esset.Hanc ego ramosam natis e caede colubriscrescentemque malo domui domitamque reclusi.Quid fore te credas, falsum qui versus in anguemarma aliena moves, quem forma precaria celat?”Dixerat, et summo digitorum vincula colloinicit: angebar ceu guttura forcipe pressus,pollicibusque meas pugnabam evellere fauces.Sic quoque devicto restabat tertia tauriforma trucis: tauro mutatus membra rebello.Induit ille toris a laeva parte lacertos,admissumque trahens sequitur depressaque duracornua figit humo meque alta sternit harena.Nec satis hoc fuerat: rigidum fera dextera cornudum tenet, infregit truncaque a fronte revellit.Naides hoc, pomis et odoro flore repletum,sacrarunt, divesque meo Bona Copia cornu est.”Dixerat, et nymphe ritu succincta Dianae,una ministrarum, fusis utrimque capillis,incessit totumque tulit praedivite cornuautumnum et mensas, felicia poma, secundas.Lux subit, et primo feriente cacumina solediscedunt iuvenes: neque enim dum flumina pacemet placidos habeant lapsus totaeque residant,opperiuntur, aquae. Vultus Achelous agresteset lacerum cornu mediis caput abdidit undis.Hunc tamen ablati domuit iactura decoris,cetera sospes habet; capitis quoque fronde salignaaut super inposita celatur harundine damnum.At te, Nesse ferox, eiusdem virginis ardorperdiderat volucri traiectum terga sagitta.Namque nova repetens patrios cum coniuge murosvenerat Eueni rapidas Iove natus ad undas.Uberior solito, nimbis hiemalibus auctusverticibusque frequens erat atque inpervius amnis.Intrepidum pro se, curam de coniuge agentemNessus adit, membrisque valens scitusque vadorum,“officio” que “meo ripa sistetur in illahaec,” ait “Alcide. Tu viribus utere nando!”pallentemque metu fluviumque ipsumque timentemtradidit Aonius pavidam Calydonida Nesso.Mox, ut erat, pharetraque gravis spolioque leonis(nam clavam et curvos trans ripam miserat arcus),“quandoquidem coepi, superentur flumina!” dixit,nec dubitat nec, qua sit clementissimus amnis,quaerit et obsequio deferri spernit aquarum.Iamque tenens ripam, missos cum tolleret arcus,coniugis agnovit vocem: Nessoque parantifallere depositum “quo te fiducia” clamat“vana pedum, violente, rapit? Tibi, Nesse biformis,dicimus. Exaudi nec res intercipe nostras!Si te nulla mei reverentia movit, at orbesconcubitus vetitos poterant inhibere paterni.Haud tamen effugies, quamvis ope fidis equina:vulnere, non pedibus te consequar.” Ultima dictares probat, et missa fugientia terga sagittatraicit: exstabat ferrum de pectore aduncum.Quod simul evulsum est, sanguis per utrumque foramenemicuit mixtus Lernaei tabe veneni.Excipit hunc Nessus “neque enim moriemur inulti”secum ait et calido velamina tincta cruoredat munus raptae velut inritamen amoris.Longa fuit medii mora temporis, actaque magniHerculis inplerant terras odiumque novercae.Victor ab Oechalia Cenaeo sacra parabatvota Iovi, cum Fama loquax praecessit ad aures,Deianira, tuas, quae veris addere falsagaudet et e minimo sua per mendacia crescit,Amphitryoniaden Ioles ardore teneri.Credit amans, venerisque novae perterrita famaindulsit primo lacrimis flendoque doloremdiffudit miseranda suum; mox deinde “quid autemflemus?” ait “paelex lacrimis laetabitur istis.Quae quoniam adveniet, properandum aliquidque novandum est,dum licet et nondum thalamos tenet altera nostros.Conquerar an sileam? Repetam Calydona morerne?Excedam tectis an, si nihil amplius, obstem?Quid si me, Meleagre, tuam memor esse sororemforte paro facinus, quantumque iniuria possitfemineusque dolor, iugulata paelice testor?”In cursus animus varios abit: omnibus illispraetulit inbutam Nesseo sanguine vestemmittere, quae vires defecto reddat amori.Ignaroque Lichae, quid tradat, nescia, luctusipsa suos tradit blandisque (miserrima!) verbis,dona det illa viro, mandat. Capit inscius herosinduiturque umeris Lernaeae virus echidnae.Tura dabat primis et verba precantia flammisvinaque marmoreas patera fundebat in aras:incaluit vis illa mali resolutaque flammisHerculeos abiit late dilapsa per artus.Dum potuit, solita gemitum virtute repressit;victa malis postquam est patientia, reppulit arasinplevitque suis nemorosam vocibus Oeten.Nec mora, letiferam conatur scindere vestem:qua trahitur, trahit illa cutem, foedumque relatu,aut haeret membris frustra temptata revelli,aut laceros artus et grandia detegit ossa.Ipse cruor, gelido ceu quondam lamina candenstincta lacu, stridit coquiturque ardente veneno.Nec modus est: sorbent avidae praecordia flammae,caeruleusque fluit toto de corpore sudor,ambustique sonant nervi: caecaque medullistabe liquefactis tollens ad sidera palmas“cladibus,” exclanmat “Saturnia, pascere nostris,pascere et hanc pestem specta, crudelis, ab altocorque ferum satia. Vel si miserandus et hosti,hoc est, si tibi sum, diris cruciatibus aegraminvisamque animam natamque laboribus aufer:hoc mihi munus erit; decet haec dare dona novercam.Ergo ego foedantem peregrino templa cruoreBusirin domui saevoque alimenta parentisAntaeo eripui? Nec me pastoris Hiberiforma triplex, nec forma triplex tua, Cerbere, movit?Vosne, manus, validi pressistis cornua tauri?Vestrum opus Elis habet, vestrum Stymphalides undaePartheniumque nemus? Vestra virtute relatusThermodontiaco caelatus balteus auropomaque ab insomni concustodita dracone?Nec mihi Centauri potuere resistere, nec miArcadiae vastator aper? Nec profuit hydraecrescere per damnum geminasque resumere vires?Quid tum? Thracis equos humano sanguine pinguesplenaque corporibus laceris praesepia vidivisaque deieci dominumque ipsosque peremi.His elisa iacet moles Nemeaea lacertis,hac caelum cervice tuli. Defessa iubendo estsaeva Iovis coniunx: ego sum indefessus agendo.Sed nova pestis adest, cui nec virtute resistinec telis armisque potest. Pulmonibus erratignis edax imis perque omnes pascitur artus.At valet Eurystheus!—et sunt qui credere possintesse deos!” Dixit, perque altam saucius Oetenhaud aliter graditur, quam si venabula tauruscorpore fixa gerat, factique refugerit auctor.Saepe illum gemitus edentem, saepe frementem,saepe retemptantem totas infringere vestessternentemque trabes irascentemque videresmontibus aut patrio tendentem bracchia caelo.Ecce Lichan trepidum latitantem rupe cavataadspicit, utque dolor rabiem conlegerat omnem,“tune, Licha,” dixit “feralia dona dedisti?Tune meae necis auctor eris?” Tremit ille pavetquepallidus et timide verba excusantia dicit.Dicentem genibusque manus adhibere parantemcorripit Alcides et terque quaterque rotatummittit in Euboicas tormento fortius undas.Ille per aerias pendens induruit auras,utque ferunt imbres gelidis concrescere ventis,inde nives fieri, nivibus quoque molle rotatisadstringi et spissa glomerari grandine corpus:sic illum validis iactum per inane lacertisexsanguemque metu nec quicquam umoris habentemin rigidos versum silices prior edidit aetas.Nunc quoque in Euboico scopulus brevis eminet altogurgite et humanae servat vestigia formae;quem, quasi sensurum, nautae calcare verenturappellantque Lichan.—At tu, Iovis inclita proles,arboribus caesis, quas ardua gesserat Oete,inque pyram structis, arcum pharetramque capacemregnaque visuras iterum Troiana sagittasferre iubes Poeante satum. Quo flamma ministro estsubdita; dumque avidis comprenditur ignibus agger,congeriem silvae Nemeaeo vellere summamsternis et inposita clavae cervice recumbis,haud alio vultu, quam si conviva iaceresinter plena meri redimitus pocula sertis.Iamque valens et in omne latus diffusa sonabatsecurosque artus contemptoremque petebatflamma suum; timuere dei pro vindice terrae.Quos ita (sensit enim) laeto Saturnius oreIuppiter adloquitur: “Nostra est timor iste voluptas,o superi, totoque libens mihi pectore grator,quod memoris populi dicor rectorque paterque,et mea progenies vestro quoque tuta favore est.Nam quamquam ipsius datis hoc inmanibus actis,obligor ipse tamen. Sed enim ne pectora vanofida metu paveant: Oetaeas spernite flammas!Omnia qui vicit, vincet, quos cernitis, ignesnec nisi materna Vulcanum parte potentemsentiet: aeternum est a me quod traxit et expersatque inmune necis nullaque domabile flamma.Idque ego defunctum terra caelestibus orisaccipiam, cunctisque meum laetabile factumdis fore confido. Siquis tamen Hercule, siquisforte deo doliturus erit, data praemia nolet,sed meruisse dari sciet invitusque probabit.”Adsensere dei: coniunx quoque regia visa estcetera non duro, duro tamen ultima vultudicta tulisse Iovis seque indoluisse notatam.Interea quodcumque fuit populabile flammaeMulciber abstulerat, nec cognoscenda remansitHerculis effigies; nec quicquam ab imagine ductummatris habet, tantumque Iovis vestigia servat.Utque novus serpens posita cum pelle senectaluxuriare solet squamaque nitere recenti,sic, ubi mortales Tirynthius exuit artus,parte sui meliore viget maiorque videricoepit et augusta fieri gravitate verendus.Quem pater omnipotens inter cava nubila raptumquadriiugo curru radiantibus intulit astris.Sensit Atlas pondus.—Neque adhuc Stheneleius irassolverat Eurystheus odiumque in prole paternumexercebat atrox. At longis anxia curisArgolis Alcmene, questus ubi ponat aniles,cui referat nati testatos orbe labores,cuive suos casus, Iolen habet. Herculis illamimperiis thalamoque animoque receperat Hyllusinpleratque uterum generoso semine, cum sicincipit Alcmene: “Faveant tibi numina saltemconripiantque moras, tum cum matura vocabispraepositam timidis parientibus Ilithyiam,quam mihi difficilem Iunonis gratia fecit.Namque laboriferi cum iam natalis adessetHerculis et decimum premeretur sidere signum,tendebat gravitas uterum mihi, quodque ferebam,tantum erat, ut posses auctorem dicere tectiponderis esse Iovem. Nec iam tolerare laboresulterius poteram: quin nunc quoque frigidus artus,dum loquor, horror habet, parsque est meminisse doloris.Septem ego per noctes, totidem cruciata diebus,fessa malis tendensque ad caelum bracchia magnoLucinam Nixosque pares clamore vocabam.Illa quidem venit, sed praecorrupta meumquequae donare caput Iunoni vellet iniquae.Utque meos audit gemitus, subsedit in illaante fores ara dextroque a poplite laevumpressa genu digitis inter se pectine iunctissustinuit partus. Tacita quoque carmina vocedixit, et inceptos tenuerunt carmina partus.Nitor et ingrato facio convicia demensvana Iovi cupioque mori moturaque durosverba queror silices. Matres Cadmeides adsuntvotaque suscipiunt exhortanturque dolentem.Una ministrarum, media de plebe, Galanthis,flava comas, aderat, faciendis strenua iussis,officiis dilecta suis. Ea sensit iniquanescio quid Iunone geri, dumque exit et intratsaepe fores, divam residentem vidit in arabracchiaque in genibus digitis conexa tenentem,et “quaecumque es,” ait “dominae gratare: levata estArgolis Alcmene potiturque puerpera voto.”Exsiluit iunctasque manus pavefacta remisitdiva potens uteri: vinclis levor ipsa remissis.Numine decepto risisse Galanthida fama est:ridentem prensamque ipsis dea saeva capillistraxit, et e terra corpus relevare volentemarcuit inque pedes mutavit bracchia primos.Strenuitas antiqua manet, nec terga coloremamisere suum: forma est diversa priori.Quae quia mendaci parientem iuverat ore,ore parit nostrasque domos, ut et ante, frequentat.”Dixit, et admonitu veteris commota ministraeingemuit. Quam sic nurus est adfata dolentem:“Te tamen, o genetrix, alienae sanguine vestrorapta movet facies. Quid si tibi mira sororisfata meae referam? quamquam lacrimaeque dolorqueimpediunt prohibentque loqui. Fuit unica matri(me pater ex alia genuit) notissima formaOechalidum Dryope. Quam virginitate carentemvimque dei passam Delphos Delumque tenentisexcipit Andraemon, et habetur coniuge felix.Est lacus adclivis devexo margine formamlitoris efficiens: summum myrteta coronant.Venerat huc Dryope fatorum nescia, quoqueindignere magis, nymphis latura coronas;inque sinu puerum, qui nondum impleverat annum,dulce ferebat onus tepidique ope lactis alebat.Haud procul a stagno Tyrios imitata coloresin spem bacarum florebat aquatica lotos.Carpserat hinc Dryope, quos oblectamina natoporrigeret, flores, et idem factura videbar(namque aderam): vidi guttas e flore cruentasdecidere et tremulo ramos horrore moveri.Scilicet, ut referunt tardi nunc denique agrestes,Lotis in hanc nymphe, fugiens obscena Priapi,contulerat versos servato nomine, vultus.Nescierat soror hoc. Quae cum perterrita retroire et adoratis vellet discedere nymphis,haeserunt radice pedes. Convellere pugnat,nec quicquam nisi summa movet. Subcrescit ab imototaque paulatim lentus premit inguina cortex.Ut vidit, conata manu laniare capillos,fronde manum implevit: frondes caput omne tenebant.At puer Amphissos (namque hoc avus Eurytus illiaddiderat nomen) materna rigescere sentitubera, nec sequitur ducentem lacteus umor.Spectatrix aderam facti crudelis opemquenon poteram tibi ferre, soror; quantumque valebam,crescentem truncum ramosque amplexa morabaret, fateor, volui sub eodem cortice condi.Ecce vir Andraemon genitorque miserrimus adsuntet quaerunt Dryopen: Dryopen quaerentibus illisostendi loton. Tepido dant oscula lignoadfusique suae radicibus arboris haerent.Nil nisi iam faciem, quod non foret arbor, habebatcara soror: lacrimae misero de corpore factisinrorant foliis, et, dum licet oraque praestantvocis iter, tales effundit in aera questus:“Siqua fides miseris, hoc me per numina iuronon meruisse nefas: patior sine crimine poenam.Viximus innocuae: si mentior, arida perdamquas habeo, frondes et caesa securibus urar.Hunc tamen infantem maternis demite ramiset date nutrici; nostraque sub arbore saepelac facitote bibat nostraque sub arbore ludat!Cumque loqui poterit, matrem facitote salutet,et tristis dicat “latet hoc in stipite mater.”Stagna tamen timeat nec carpat ab arbore flores,et frutices omnes corpus putet esse deorum!Care vale coniunx, et tu, germana, paterque!Qui, siqua est pietas, ab acutae vulnere falcis,a pecoris morsu frondes defendite nostras.Et quoniam mihi fas ad vos incumbere non est,erigite huc artus et ad oscula nostra venite,dum tangi possunt, parvumque attollite natum.Plura loqui nequeo. Nam iam per candida molliscolla liber serpit, summoque cacumine condor.Ex oculis removete manus: sine munere vestrocontegat inductus morientia lumina cortex!”Desierant simul ora loqui, simul esse, diuquecorpore mutato rami caluere recentes.”Dumque refert Iole factum mirabile, dumqueEurytidos lacrimas admoto pollice siccatAlcmene (flet et ipsa tamen), conpescuit omnemres nova tristitiam. Nam limine constitit altopaene puer dubiaque tegens lanugine malasora reformatus primos Iolaus in annos.Hoc illi dederat Iunonia muneris Hebe,victa viri precibus. Quae cum iurare pararetdona tributuram post hunc se talia nulli,non est passa Themis: “Nam iam discordia Thebaebella movent” dixit “Capaneusque nisi ab Iove vincihaud poterit, fientque pares in vulnere fratres,subductaque suos manes tellure videbitvivus adhuc vates; ultusque parente parentemnatus erit facto pius et sceleratus eodem;attonitusque malis exsul mentisque domusque,vultibus Eumenidum matrisque agitabitur umbris,donec eum coniunx fatale poposcerit aurum,cognatumque latus Phegeius hauserit ensis.Tum demum magno petet hos Acheloia supplexab Iove Callirhoe natis infantibus annosneve necem sinat esse diu victoris inultam,Iuppiter his motus privignae dona nurusquepraecipiet facietque viros inpubibus annis.”Haec ubi faticano venturi praescia dixitore Themis, vario superi sermone fremebant,et “cur non aliis eadem dare dona liceret”murmur erat: queritur veteres Pallantias annosconiugis esse sui, queritur canescere mitisIasiona Ceres, repetitum Mulciber aevumposcit Erichthonio. Venerem quoque cura futuritangit et Anchisae renovare paciscitur annos.Cui studeat, deus omnis habet, crescitque favoreturbida seditio, donec sua Iuppiter orasolvit et “o nostri siqua est reverentia,” dixit“quo ruitis? Tantumne aliquis sibi posse videtur,fata quoque ut superet? Fatis Iolaus in annos,quos egit, rediit, fatis iuvenescere debentCallirhoe geniti, non ambitione nec armis.Vos etiam, quoque hoc animo meliore feratis,me quoque fata regunt. Quae si mutare valerem,nec nostrum seri curvarent Aeacon anni,perpetuumque aevi florem Rhadamanthus haberetcum Minoe meo, qui propter amara senectaepondera despicitur nec quo prius ordine regnat.”Dicta Iovis movere deos, nec sustinet ullus,cum videat fessos Rhadamanthon et Aeacon anniset Minoa, queri. Qui, dum fuit integer aevi,terruerat magnas ipso quoque nomine gentes.Tunc erat invalidus Deionidenque iuventaerobore Miletum Phoeboque parente superbumpertimuit credensque suis insurgere regnis,haud tamen est patriis arcere penatibus ausus.Sponte fugis, Milete, tua, celerique carinaAegaeas metiris aquas et in Aside terramoenia constituis positoris habentia nomen.Hic tibi, dum sequitur patriae curvamina ripae,filia Maeandri totiens redeuntis eodemcognita Cyanee, praestantia corpora forma,Byblida cum Cauno, prolem est enixa gemellam.Byblis in exemplo est, ut ament concessa puellae:Byblis Apollinei correpta cupidine fratris:non soror ut fratrem, nec qua debebat, amabat.Illa quidem primo nullos intellegit ignesnec peccare putat, quod saepius oscula iungat,quod sua fraterno circumdet bracchia collo,mendacique diu pietatis fallitur umbra.Paulatim declinat amor, visuraque fratremculta venit nimiumque cupit formosa videriet siqua est illic formosior, invidet illi.Sed nondum manifesta sibi est nullumque sub illoigne facit votum: verumtamen aestuat intus.Iam dominum appellat, iam nomina sanguinis odit:Byblida iam mavult, quam se vocet ille sororem.Spes tamen obscenas animo demittere non estausa suo vigilans: placida resoluta quietesaepe videt, quod amat; visa est quoque iungere fratricorpus et erubuit, quamvis sopita iacebat.Somnus abit: silet illa diu repetitque quietisipsa suae speciem dubiaque ita mente profatur:“Me miseram! tacitae quid vult sibi noctis imago?Quam nolim rata sit! cur haec ego somnia vidi?Ille quidem est oculis quamvis formosus iniquiset placet, et possim, si non sit frater, amare,et me dignus erat. Verum nocet esse sororem.—Dummodo tale nihil vigilans committere temptem,saepe licet simili redeat sub imagine somnus!testis abest somno, nec abest imitata voluptas.Pro! Venus et tenera volucer cum matre Cupido,gaudia quanta tuli! quam me manifesta libidocontigit! ut iacui totis resoluta medullis!ut meminisse iuvat! quamvis brevis illa voluptasnoxque fuit praeceps et coeptis invida nostris.O ego, si liceat mutato nomine iungi,quam bene, Caune, tuo poteram nurus esse parenti!quam bene, Caune, meo poteras gener esse parenti!Omnia, di facerent, essent communia nobis,praeter avos: tu me vellem generosior esses!Nescioquam facies igitur, pulcherrime, matrem:at mihi, quae male sum quos tu sortita parentes,nil nisi frater eris. Quod obest, id habebimus unum.Quid mihi significant ergo mea visa?—quod autemsomnia pondus habent?—an habent et somnia pondus?Di melius!—di nempe suas habuere sorores:Sic Saturnus Opem iunctam sibi sanguine duxit,Oceanus Tethyn, Iunonem rector Olympi.Sunt superis sua iura! Quid ad caelestia ritusexigere humanos diversaque foedera tempto?Aut nostro vetitus de corde fugabitur ardor,aut hoc si nequeo, peream, precor, ante toroquemortua conponar, positaeque det oscula frater.—Et tamen arbitrium quaerit res ista duorum.Finge placere mihi: scelus esse videbitur illi!At non Aeolidae thalamos timuere sororum!Unde sed hos novi? Cur haec exempla paravi?Quo feror? Obscenae procul hinc discedite flammae,nec, nisi qua fas est germanae, frater ametur!—Si tamen ipse mei captus prior esset amore,forsitan illius possem indulgere furori.Ergo ego, quae fueram non reiectura petentem,ipsa petam! Poterisne loqui? poterisne fateri?Coget amor: potero! vel, si pudor ora tenebit,littera celatos arcana fatebitur ignis:hoc placet, haec dubiam vicit sententia mentem.”In latus erigitur cubitoque innixa sinistro“viderit: insanos” inquit “fateamur amores.Ei mihi! quo labor? quem mens mea concipit ignem?”et meditata manu componit verba trementi:dextra tenet ferrum, vacuam tenet altera ceram.Incipit et dubitat, scribit damnatque tabellaset notat et delet, mutat culpatque probatque,inque vicem sumptas ponit positasque resumit.Quid velit ignorat; quidquid factura videtur,displicet. In vultu est audacia mixta pudori.Scripta “soror” fuerat, visum est delere sororemverbaque correctis incidere talia ceris:“Quam, nisi tu dederis, non est habitura salutem,hanc tibi mittit amans: pudet, a! pudet edere nomen.Et si, quid cupiam, quaeris, sine nomine vellemposset agi mea causa meo, nec cognita Byblisante forem, quam spes votorum certa fuisset.Esse quidem laesi poterat tibi pectoris indexet color et macies et vultus et umida saepelumina nec causa suspiria mota patentiet crebri amplexus, et quae, si forte notasti,oscula sentiri non esse sororia possent:ipsa tamen, quamvis animo grave vulnus habebam,quamvis intus erat furor igneus, omnia feci(sunt mihi di testes), ut tandem sanior essem,pugnavique diu violenta Cupidinis armaeffugere infelix et plus, quam ferre puellamposse putes, ego dura tuli. Superata fatericogor opemque tuam timidis exposcere votis.Tu servare potes, tu perdere solus amantem:elige, utrum facias! Non hoc inimica precatur,sed quae, cum tibi sit iunctissima, iunctior esseexpetit et vinclo tecum propiore ligari.Iura senes norint et, quid liceatque nefasquefasque sit, inquirant legumque examina servent:conveniens Venus est annis temeraria nostris!Quid liceat, nescimus adhuc et cuncta licerecredimus et sequimur magnorum exempla deorum.Nec nos aut durus pater aut reverentia famaeaut timor impediet (tantum sit causa timendi!).Dulcia fraterno sub nomine furta tegemus:est mihi libertas tecum secreta loquendi,et damus amplexus et iungimus oscula coram,quantum est, quod desit? Miserere fatentis amoreset non fassurae, nisi cogeret ultimus ardor,neve merere meo subscribi causa sepulcro!”Talia nequiquam perarantem plena reliquitcera manum, summusque in margine versus adhaesit.Protinus inpressa signat sua crimina gemma,quam tinxit lacrimis (linguam defecerat umor),deque suis unum famulis pudibunda vocavitet pavidum blandita “fer has, fidissime, nostro”—dixit, et adiecit longo post tempore “fratri.”Cum daret, elapsae manibus cecidere tabellae.Omine turbata est: misit tamen. Apta ministertempora nactus adit traditque latentia verba.Attonitus subita iuvenis Maeandrius iraproicit acceptas lecta sibi parte tabellasvixque manus retinens trepidantis ab ore ministri“dum licet, o vetitae scelerate libidinis auctor,effuge!” ait: “qui, si nostrum tua fata pudoremnon traherent secum, poenas mihi morte dedisses.”Ille fugit pavidus dominaeque ferocia Caunidicta refert. Palles audita, Bybli, repulsa,et pavet obsessum glaciali frigore corpus.Mens tamen ut rediit, pariter rediere furores,linguaque vix tales icto dedit aere voces:“Et merito! quid enim temeraria vulneris huiusindicium feci? Quid, quae celanda fuerunt,tam cito commisi properatis verba tabellis?Ante erat ambiguis animi sententia dictispraetemptanda mihi. Ne non sequeretur euntem,parte aliqua veli, qualis foret aura, notaredebueram tutoque mari decurrere, quae nuncnon exploratis inplevi lintea ventis.Auferor in scopulos igitur subversaque totoobruor oceano, neque habent mea vela recursus.Quid quod et ominibus certis prohibebar amoriindulgere meo, tum cum mihi ferre iubentiexcidit et fecit spes nostras cera caducas?Nonne vel illa dies fuerat vel tota voluntas,sed potius mutanda dies? Deus ipse monebatsignaque certa dabat, si non male sana fuissem.Et tamen ipsa loqui, nec me committere ceraedebueram praesensque meos aperire furores(vidisset lacrimas, vultum vidisset amantis!),plura loqui poteram, quam quae cepere tabellae.Invito potui circumdare bracchia colloet, si reicerer, potui moritura videriamplectique pedes adfusaque poscere vitam.Omnia fecissem, quorum si singula duramflectere non poterant, potuissent omnia, mentem.Forsitan et missi sit quaedam culpa ministri:non adiit apte nec legit idonea, credo,tempora nec petiit horamque animumque vacantem.Haec nocuere mihi. Neque enim est de tigride natusnec rigidas silices solidumve in pectore ferrumaut adamanta gerit nec lac bibit ille leaenae.Vincetur! Repetendus erit, nec taedia coeptiulla mei capiam, dum spiritus iste manebit.Nam primum, si facta mihi revocare liceret,non coepisse fuit: coepta expugnare secundum est.Quippe nec ille potest, ut iam mea vota relinquam,non tamen ausorum semper memor esse meorum,et, quia desierim, leviter voluisse videboraut etiam temptasse illum insidiisque petisse;vel certe non hoc, qui plurimus urget et uritpectora nostra, deo, sed victa libidine credar.Denique iam nequeo nil commisisse nefandum.Et scripsi et petii: temerata est nostra voluntas;ut nihil adiciam, non possum innoxia dici.Quod superest, multum est in vota, in crimina parvum.”Dixit, et (incertae tanta est discordia mentis)cum pigeat temptasse, libet temptare: modumqueexit et infelix committit saepe repelli.Mox ubi finis abest, patriam fugit ille nefasqueinque peregrina ponit nova moenia terra.Tum vero maestam tota Miletida mentedefecisse ferunt, tum vero a pectore vestemdiripuit planxitque suos furibunda lacertos.Iamque palam est demens inconcessamque fateturspem veneris, siquidem patriam invisosque penatesdeserit et profugi sequitur vestigia fratris.Utque tuo motae, proles Semeleia, thyrsoIsmariae celebrant repetita triennia bacchae,Byblida non aliter latos ululasse per agrosBubasides videre nurus. Quibus illa relictisCaras et armiferos Lelegas Lyciamque pererrat.Iam Cragon et Limyren Xanthique reliquerat undas,quoque Chimaera iugo mediis in partibus ignem,pectus et ora leae, caudam serpentis habebat;deficiunt silvae, cum tu lassata sequendoconcidis et dura positis tellure capillis,Bybli, iaces frondesque tuo premis ore caducas.Saepe etiam nymphae teneris Lelegeides ulnistollere conantur; saepe, ut medeatur amori,praecipiunt surdaeque adhibent solacia menti:muta iacet viridesque suis tenet unguibus herbasByblis, et umectat lacrimarum gramina rivus.Naidas his venam, quae numquam arescere posset,subposuisse ferunt: quid enim dare maius habebant?Protinus, ut secto piceae de cortice guttae,utve tenax gravida manat tellure bitumen,utve sub adventu spirantis lene favonisole remollescit, quae frigore constitit, unda,sic lacrimis consumpta suis Phoebeia Byblisvertitur in fontem, qui nunc quoque vallibus illisnomen habet dominae nigraque sub ilice manat.Fama novi centum Cretaeas forsitan urbesimplesset monstri, si non miracula nuperIphide mutata Crete propiora tulisset.Proxima Cnosiaco nam quondam Phaestia regnoprogenuit tellus ignotum nomine Ligdum,ingenua de plebe virum. Nec census in illonobilitate sua maior, sed vita fidesqueinculpata fuit. Gravidae qui coniugis auresvocibus his monuit, cum iam prope partus adesset:“Quae voveam, duo sunt; minimo ut relevere dolore,utque marem parias; onerosior altera sors est,et vires fortuna negat. Quod abominor, ergoedita forte tuo fuerit si femina partu,(invitus mando: pietas, ignosce!) necetur.”Dixerat, et lacrimis vultus lavere profusis,tam qui mandabat, quam cui mandata dabantur.Sed tamen usque suum vanis Telethusa maritumsollicitat precibus, ne spem sibi ponat in arto.Certa sua est Ligdo sententia. Iamque ferendovix erat illa gravem maturo pondere ventrem,cum medio noctis spatio sub imagine somniInachis ante torum, pompa comitata sacrorum,aut stetit aut visa est. Inerant lunaria fronticornua cum spicis nitido flaventibus auroet regale decus. Cum qua latrator Anubissanctaque Bubastis variusque coloribus Apis,quique premit vocem digitoque silentia suadet,sistraque erant numquamque satis quaesitus Osirisplenaque somniferis serpens peregrina venenis.Tum velut excussam somno et manifesta videntemsic adfata dea est: “Pars o Telethusa mearum,pone graves curas mandataque falle mariti.Nec dubita, cum te partu Lucina levarit,tollere quidquid erit. Dea sum auxiliaris opemqueexorata fero, nec te coluisse quererisingratum numen.” Monuit thalamoque recessit.Laeta toro surgit purasque ad sidera supplexCressa manus tollens, rata sint sua visa, precatur.Ut dolor increvit, seque ipsum pondus in aurasexpulit et nata est ignaro femina patre,iussit ali mater puerum mentita: fidemqueres habuit, neque erat ficti nisi conscia nutrix.Vota pater solvit nomenque inponit avitum:Iphis avus fuerat. Gavisa est nomine mater,quod commune foret nec quemquam falleret illo.Inde incepta pia mendacia fraude latebant:cultus erat pueri, facies, quam sive puellae,sive dares puero, fuerat formosus uterque.Tertius interea decimo successerat annus,cum pater, Iphi, tibi flavam despondet Ianthen,inter Phaestiadas quae laudatissima formaedote fuit virgo, Dictaeo nata Teleste.Par aetas, par forma fuit, primasque magistrisaccepere artes, elementa aetatis, ab isdem.Hinc amor ambarum tetigit rude pectus et aequumvulnus utrique dedit. Sed erat fiducia dispar:coniugium pactaeque exspectat tempora taedaequamque virum putat esse, virum fore credit Ianthe;Iphis amat, qua posse frui desperat, et augethoc ipsum flammas, ardetque in virgine virgo;vixque tenens lacrimas “quis me manet exitus” inquit,“cognita quam nulli, quam prodigiosa novaequecura tenet Veneris? Si di mihi parcere vellent,parcere debuerant; si non, et perdere vellent,naturale malum saltem et de more dedissent.Nec vaccam vaccae, nec equas amor urit equarum:urit oves aries, sequitur sua femina cervum.Sic et aves coeunt, interque animalia cunctafemina femineo conrepta cupidine nulla est.Vellem nulla forem! Ne non tamen omnia Cretemonstra ferat, taurum dilexit filia Solis,femina nempe marem: meus est furiosior illo,si verum profitemur, amor! Tamen illa secuta estspem Veneris, tamen illa dolis et imagine vaccaepassa bovem est, et erat, qui deciperetur adulter!Huc licet e toto sollertia confluat orbe,ipse licet revolet ceratis Daedalus alis,quid faciet? Num me puerum de virgine doctisartibus efficiet? num te mutabit, Ianthe?Quin animum firmas, teque ipsa reconligis, Iphi,consiliique inopes et stultos excutis ignes?Quid sis nata, vide, nisi te quoque decipis ipsa,et pete quod fas est, et ama quod femina debes!Spes est, quae capiat, spes est, quae pascit amorem:hanc tibi res adimit. Non te custodia caroarcet ab amplexu nec cauti cura mariti,non patris asperitas, non se negat ipsa roganti:nec tamen est potienda tibi, nec, ut omnia fiant,esse potes felix, ut dique hominesque laborent.Nunc quoque votorum nulla est pars vana meorum,dique mihi faciles, quidquid valuere, dederunt;quodque ego, vult genitor, vult ipsa socerque futurus.At non vult natura, potentior omnibus istis,quae mihi sola nocet. Venit ecce optabile tempus,luxque iugalis adest, et iam mea fiet Ianthe—nec mihi continget: mediis sitiemus in undis.Pronuba quid Iuno, quid ad haec, Hymenaee, venitissacra, quibus qui ducat abest, ubi nubimus ambae?”Pressit ab his vocem. Nec lenius altera virgoaestuat, utque celer venias, Hymenaee, precatur.Quod petit haec, Telethusa timens modo tempora differt,nunc ficto languore moram trahit, omina saepevisaque causatur. Sed iam consumpserat omnemmateriam ficti, dilataque tempora taedaeinstiterant, unusque dies restabat. At illacrinalem capiti vittam nataeque sibiquedetrahit et passis aram complexa capillis“Isi, Paraetonium Mareoticaque arva Pharonquequae colis et septem digestum in cornua Nilum:fer, precor” inquit “opem nostroque medere timori!Te, dea, te quondam tuaque haec insignia vidicunctaque cognovi, sonitum comitantiaque aerasistrorum, memorique animo tua iussa notavi.Quod videt haec lucem, quod non ego punior, ecceconsilium munusque tuum est. Miserere duarumauxilioque iuva!” Lacrimae sunt verba secutae.Visa dea est movisse suas (et moverat) aras,et templi tremuere fores, imitataque lunamcornua fulserunt, crepuitque sonabile sistrum.Non secura quidem, fausto tamen omine laetamater abit templo: sequitur comes Iphis euntem,quam solita est, maiore gradu, nec candor in orepermanet, et vires augentur, et acrior ipse estvultus, et incomptis brevior mensura capillis,plusque vigoris adest, habuit quam femina. Nam quaefemina nuper eras, puer es. Date munera templisnec timida gaudete fide! Dant munera templis,addunt et titulum; titulus breve carmen habebat:DONA PUER SOLVIT QUAE FEMINA VOVERAT IPHISPostera lux radiis latum patefecerat orbem,cum Venus et Iuno sociosque Hymenaeus ad ignesconveniunt, potiturque sua puer Iphis Ianthe.